Current Affairs 20th October 2026 : Daily GK Update in Marathi

1. जागतिक ऑस्टिओपोरोसिस दिन (World Osteoporosis Day) दरवर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
A) 18 ऑक्टोबर
B) 19 ऑक्टोबर
C) 20 ऑक्टोबर
D) 21 ऑक्टोबर
Answer: C) 20 ऑक्टोबर
स्पष्टीकरण: जागतिक ऑस्टिओपोरोसिस दिन दरवर्षी 20 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस इंटरनॅशनल ऑस्टिओपोरोसिस फाउंडेशन (IOF) द्वारे आयोजित केला जातो. हाडांचे आरोग्य, ऑस्टिओपोरोसिस प्रतिबंध, निदान आणि उपचार याबाबत जनजागृती करणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
2. भारत-न्यूझीलंड मुक्त व्यापार करार (FTA) कोणत्या तारखेला लागू झाला?
A) 15 ऑक्टोबर 2026
B) 18 ऑक्टोबर 2026
C) 20 ऑक्टोबर 2026
D) 27 एप्रिल 2026
Answer: C) 20 ऑक्टोबर 2026
स्पष्टीकरण: भारत-न्यूझीलंड मुक्त व्यापार करार (FTA) 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी लागू झाला. हा दिवस विजयादशमीच्या सणाशी जुळतो.
3. भारत-न्यूझीलंड मुक्त व्यापार करारांतर्गत न्यूझीलंडने भारतात किती गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्याची वचनबद्धता व्यक्त केली आहे?
A) 10 अब्ज अमेरिकन डॉलर
B) 15 अब्ज अमेरिकन डॉलर
C) 20 अब्ज अमेरिकन डॉलर
D) 25 अब्ज अमेरिकन डॉलर
Answer: C) 20 अब्ज अमेरिकन डॉलर
स्पष्टीकरण: न्यूझीलंडने पुढील 15 वर्षांत भारतात 20 अब्ज अमेरिकन डॉलरच्या गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्याची वचनबद्धता व्यक्त केली आहे. या गुंतवणुकीमध्ये उत्पादन, पायाभूत सुविधा, कृषी आणि नवोपक्रम या क्षेत्रांचा समावेश आहे.
4. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये पुरुषांच्या भालाफेक F46 प्रकारात कोणत्या भारतीय पॅरा खेळाडूने सुवर्णपदक जिंकले?
A) निषाद कुमार
B) रिंकू (रिंकू हुड्डा)
C) अजित सिंह
D) प्रदीप कुमार
Answer: B) रिंकू (रिंकू हुड्डा)
स्पष्टीकरण: रिंकू हुड्डा याने पुरुषांच्या भालाफेक F46 प्रकारात 65.11 मीटर अंतरावर भालाफेक करून सुवर्णपदक जिंकले. अजित सिंह याने दुसरे स्थान मिळवले. त्यामुळे या स्पर्धेत भारताने पहिले आणि दुसरे दोन्ही स्थान पटकावले.
5. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी SCO च्या सरकारप्रमुखांच्या परिषदेच्या बैठकीत भारताचे प्रतिनिधित्व कोणत्या शहरात केले?
A) बीजिंग
B) मॉस्को
C) दुशांबे
D) अस्ताना
Answer: C) दुशांबे
स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी ताजिकिस्तानची राजधानी दुशांबे येथे आयोजित SCO च्या सरकारप्रमुखांच्या 25 व्या परिषदेच्या बैठकीत भारताचे प्रतिनिधित्व केले. 
6. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 चे आयोजन कोणत्या देशात करण्यात आले आहे?
A) चीन
B) दक्षिण कोरिया
C) जपान
D) भारत
Answer: C) जपान
स्पष्टीकरण: पाचव्या आशियाई पॅरा गेम्स 2026 चे आयोजन जपानमधील आयची-नागोया येथे 18 ते 24 ऑक्टोबर 2026 दरम्यान करण्यात आले आहे. या स्पर्धेत आशियातील विविध देशांतील पॅरा खेळाडू सहभागी झाले आहेत.
7. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल स्टँडिंग SH1 प्रकारात कोणत्या खेळाडूने सुवर्णपदक जिंकले?
A) अवनी लेखरा
B) मोना अग्रवाल
C) शीतल देवी
D) भावना पटेल
Answer: B) मोना अग्रवाल
स्पष्टीकरण: मोना अग्रवाल हिने महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल स्टँडिंग SH1 प्रकारात 250.0 गुण मिळवून सुवर्णपदक जिंकले. तिने आशियाई पॅरा गेम्सचा विक्रमही नोंदवला. अवनी लेखरा हिने या स्पर्धेत रौप्यपदक जिंकले.
8. निषाद कुमार याने आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये कोणत्या स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले?
A) उंच उडी
B) लांब उडी T47
C) भालाफेक
D) 100 मीटर धावणे
Answer: B) लांब उडी T47
स्पष्टीकरण: दोन वेळा पॅरालिम्पिक रौप्यपदक जिंकलेल्या निषाद कुमार याने पुरुषांच्या लांब उडी T47 प्रकारात 7.11 मीटर उडी मारून सुवर्णपदक जिंकले.
9. अलीकडे चर्चेत असलेली कुफरी जामुनिया (Kufri Jamunia) ही कोणत्या पिकाची जैव-संवर्धित जात आहे?
A) तांदूळ
B) गहू
C) बटाटा
D) मका
Answer: C) बटाटा
स्पष्टीकरण: कुफरी जामुनिया ही भारतातील पहिली जांभळ्या गराची जैव-संवर्धित बटाट्याची जात आहे. ही जात ICAR-केंद्रीय बटाटा संशोधन संस्था (CPRI), शिमला यांनी विकसित केली आहे. 
10. जांभळ्या गराच्या कुफरी जामुनिया बटाट्याची जात कोणत्या संस्थेने विकसित केली?
A) ICAR-IARI
B) ICAR-CPRI
C) CSIR
D) नीती आयोग
Answer: B) ICAR-CPRI
स्पष्टीकरण: कुफरी जामुनिया ही बटाट्याची जात भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या केंद्रीय बटाटा संशोधन संस्थेने (ICAR-CPRI), शिमला येथे विकसित केली. ही जात 2024 मध्ये अधिकृतपणे प्रसिद्ध करण्यात आली. 
11. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ यांनी ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताचा तीन दिवसांचा दौरा सुरू केला. त्यांनी मुंबईत कोणत्या भारतीय मंत्र्यांची भेट घेतली?
A) संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह
B) परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर
C) वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल
D) अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन
Answer: B) परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर
स्पष्टीकरण: अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ यांनी मुंबईत भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांची भेट घेतली. या बैठकीत ऊर्जा, व्यापार, तंत्रज्ञान, संरक्षण सहकार्य आणि भारत-अमेरिका व्यापार कराराला अंतिम स्वरूप देण्यासंबंधी चर्चा झाली.
12. केंद्र सरकारने 2026-27 च्या इथेनॉल मिश्रणाशी संबंधित निविदेत तेल विपणन कंपन्यांना कोणत्या स्रोतापासून तयार केलेल्या इथेनॉलचा वापर न करण्याचे निर्देश दिले?
A) धान्यापासून तयार केलेले इथेनॉल
B) ऊस आणि साखरेपासून तयार केलेले इथेनॉल
C) मक्यापासून तयार केलेले इथेनॉल
D) केवळ मळीपासून तयार केलेले इथेनॉल
Answer: B) ऊस आणि साखरेपासून तयार केलेले इथेनॉल
स्पष्टीकरण: केंद्र सरकारने 2026-27 मध्ये पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्यासाठी ऊस आणि साखरेपासून तयार केलेल्या इथेनॉलचा वापर थांबवण्याचे निर्देश दिले. देशांतर्गत साखरेचा पुरवठा प्राधान्याने उपलब्ध करून देणे आणि किंमती नियंत्रित ठेवणे हा यामागील उद्देश आहे. 
13. जपानच्या MMX मोहिमेचा उद्देश कोणत्या खगोलीय पिंडावरून नमुने गोळा करणे हा आहे?
A) चंद्र
B) मंगळ ग्रह
C) फोबोस (मंगळाचा चंद्र)
D) लघुग्रह
Answer: C) फोबोस (मंगळाचा चंद्र)
स्पष्टीकरण: जपानच्या अंतराळ संशोधन संस्थेने (JAXA) मार्टियन मून्स एक्सप्लोरेशन (MMX) मोहिमेची घोषणा केली आहे. या मोहिमेचा उद्देश मंगळाचा चंद्र फोबोस येथून नमुने गोळा करून पृथ्वीवर आणणे हा आहे. फोबोसवरून नमुने पृथ्वीवर आणणारी ही पहिली मोहीम ठरण्याची अपेक्षा आहे. 
14. भारतीय लष्कराचा अखंड प्रहार-II हा सराव कोणत्या ठिकाणी आयोजित करण्यात आला?
A) लडाख
B) जैसलमेर
C) कच्छचे रण
D) सिक्कीम
Answer: B) जैसलमेर
स्पष्टीकरण: भारतीय लष्कराचा अखंड प्रहार-II हा सराव राजस्थानमधील जैसलमेर येथील थार वाळवंटात आयोजित करण्यात आला. या सरावात ब्लॅक मेस ब्रिगेड आणि बॅटल ॲक्स डिव्हिजन यांसारख्या लष्करी तुकड्यांनी भाग घेतला.
15. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये महिलांच्या 400 मीटर T20 प्रकारात कोणत्या भारतीय पॅरा खेळाडूने स्पर्धेचा विक्रम नोंदवला?
A) दीप्ती जीवनजी
B) मोना अग्रवाल
C) अवनी लेखरा
D) शीतल देवी
Answer: A) दीप्ती जीवनजी
स्पष्टीकरण: दीप्ती जीवनजी हिने महिलांच्या 400 मीटर T20 प्रकारात सुवर्णपदक जिंकले आणि आशियाई पॅरा गेम्सचा विक्रम नोंदवला. तिच्या या कामगिरीमुळे भारताला ॲथलेटिक्समध्ये महत्त्वाचे यश मिळाले.
16. सुधारित कृषी कल्याण पोर्टलचे (Agri Welfare Portal) उद्घाटन कोणत्या केंद्रीय मंत्र्यांनी केले?
A) पीयूष गोयल
B) शिवराज सिंह चौहान
C) नरेंद्र सिंह तोमर
D) अमित शाह
Answer: B) शिवराज सिंह चौहान
स्पष्टीकरण: केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सुधारित कृषी कल्याण पोर्टलचे उद्घाटन केले. या पोर्टलच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना कृषीविषयक माहिती आणि सरकारी योजनांची माहिती मिळवणे अधिक सोपे होणार आहे.
17. सुमात्रन ओरांगउटानचा IUCN च्या कोणत्या श्रेणीत समावेश करण्यात आला आहे?
A) असुरक्षित (Vulnerable)
B) संकटग्रस्त किंवा अतिगंभीर संकटग्रस्त
C) कमी चिंताजनक (Least Concern)
D) निकट संकटग्रस्त (Near Threatened)
Answer: B) संकटग्रस्त किंवा अतिगंभीर संकटग्रस्त
स्पष्टीकरण: सुमात्रन ओरांगउटानचा IUCN च्या लाल यादीमध्ये अतिगंभीर संकटग्रस्त (Critically Endangered) श्रेणीत समावेश करण्यात आला आहे. भारताने बचाव केलेल्या एका ओरांगउटानला यशस्वीपणे इंडोनेशियात परत पाठवले. 
18. आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर मापनशास्त्र समितीच्या (CIML) 61 व्या बैठकीचे आयोजन भारतातील कोणत्या शहरात करण्यात येणार आहे?
A) मुंबई
B) बेंगळुरू
C) नवी दिल्ली
D) हैदराबाद
Answer: C) नवी दिल्ली
स्पष्टीकरण: भारताचा ग्राहक व्यवहार विभाग 26 ते 28 ऑक्टोबर 2026 दरम्यान नवी दिल्ली येथे आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर मापनशास्त्र समितीच्या (CIML) 61 व्या बैठकीचे आयोजन करत आहे. 
19. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये भारतीय पथकात अंदाजे किती सदस्यांचा समावेश होता?
A) 112
B) 168
C) 281 (सहाय्यक कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांसह)
D) वेगवेगळ्या संदर्भांनुसार B आणि C दोन्ही योग्य आहेत
Answer: D) वेगवेगळ्या संदर्भांनुसार B आणि C दोन्ही योग्य आहेत
स्पष्टीकरण: आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये भारताने 168 खेळाडूंचे पथक पाठवले. यामध्ये 112 पुरुष आणि 56 महिला खेळाडूंचा समावेश होता. भारतीय खेळाडूंनी 11 क्रीडा प्रकारांमध्ये सहभाग घेतला. सहाय्यक कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांसह भारतीय प्रतिनिधीमंडळाची एकूण संख्या सुमारे 281 होती, असे सांगण्यात आले.
20. ऑक्टोबर 2026 मध्ये कोलकाता येथील दुर्गापूजा मंडपात झालेल्या चेंगराचेंगरीत किती जणांचा मृत्यू झाला?
A) 11
B) 15
C) 19
D) 25
Answer: C) 19
स्पष्टीकरण: कोलकाता येथील दुर्गापूजा मंडपात झालेल्या चेंगराचेंगरीत 19 जणांचा मृत्यू झाला. राज्य सरकारने नुकसानभरपाई जाहीर केली आणि घटनेच्या चौकशीसाठी विशेष तपास पथक (SIT) स्थापन करण्याचे आदेश दिले. 
21. केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF) 1 नोव्हेंबर 2026 पासून कोणती नवीन संघटनात्मक रचना स्वीकारणार आहे?
A) प्रादेशिक कमांड
B) सेक्टर आधारित कमांड
C) केवळ कार्यात्मक संचालनालये
D) राज्यानुसार बटालियन
Answer: B) सेक्टर आधारित कमांड
स्पष्टीकरण: CISF 1 नोव्हेंबर 2026 पासून सध्याच्या प्रादेशिक पर्यवेक्षण व्यवस्थेऐवजी सेक्टर आधारित कमांड व्यवस्था स्वीकारणार आहे. यामुळे प्रशासकीय कार्यक्षमता वाढण्यास आणि संघटनेचे कामकाज अधिक प्रभावी होण्यास मदत होईल.
22. कुफरी जामुनिया बटाट्याचे पोषणविषयक वैशिष्ट्य कोणते आहे?
A) केवळ प्रथिने जास्त प्रमाणात असतात
B) अँथोसायनिन, व्हिटॅमिन C, लोह आणि जस्त भरपूर प्रमाणात असतात
C) अँटिऑक्सिडंटचे प्रमाण कमी असते
D) हा बटाटा केवळ प्रक्रिया उद्योगासाठी योग्य असून खाण्यासाठी योग्य नाही
Answer: B) अँथोसायनिन, व्हिटॅमिन C, लोह आणि जस्त भरपूर प्रमाणात असतात
स्पष्टीकरण: कुफरी जामुनिया ही जांभळ्या गराची जैव-संवर्धित बटाट्याची जात आहे. यामध्ये अँथोसायनिनसारखे अँटिऑक्सिडंट, व्हिटॅमिन C, कॅरोटीनॉइड्स, लोह आणि जस्त आढळतात. या बटाट्याचा वापर नेहमीच्या आहारातही करता येतो.
23. भारत आणि ब्रिटन यांच्यात ऑक्टोबर 2026 मध्ये प्लायमाउथच्या किनाऱ्याजवळ पार पडलेल्या द्विपक्षीय सागरी सरावाचे नाव काय होते?
A) मालाबार
B) कोंकण-26
C) वरुण
D) इंद्र
Answer: B) कोंकण-26
स्पष्टीकरण: भारतीय नौदल आणि ब्रिटनच्या रॉयल नेव्ही यांच्यातील कोंकण-26 हा सागरी सराव ऑक्टोबर 2026 मध्ये ब्रिटनमधील प्लायमाउथच्या किनाऱ्याजवळ संपन्न झाला. या सरावात भारतीय नौदलाची INS त्रिशूल आणि ब्रिटनची HMS सदरलँड सहभागी झाली. 
24. आशियाई पॅरा गेम्स 2026 मध्ये महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल SH1 प्रकारात कोणत्या भारतीय नेमबाजाने रौप्यपदक जिंकले?
A) मोना अग्रवाल
B) अवनी लेखरा
C) मनीष नरवाल
D) स्वरूप उनहालकर
Answer: B) अवनी लेखरा
स्पष्टीकरण: पॅरालिम्पिक विजेती अवनी लेखरा हिने महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल SH1 प्रकारात 249.6 गुण मिळवून रौप्यपदक जिंकले. ती सुवर्णपदक विजेती मोना अग्रवाल हिच्यापेक्षा थोड्या फरकाने मागे राहिली. मोना अग्रवाल हिने 250.0 गुण मिळवले.
25. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ यांच्या ऑक्टोबर 2026 मधील भारत दौऱ्यात कोणत्या मुद्द्यांवर एकत्रितपणे चर्चा करण्यात आली?
A) केवळ हवामान वित्तपुरवठा
B) रशियाशी संबंधित तेल निर्बंधांमधील सूट आणि भारत-अमेरिका व्यापार करारातील प्रगती
C) या प्रदेशातून अमेरिकन सैन्याची संपूर्ण माघार
D) नवीन अणुऊर्जा सहकार्य करार
Answer: B) रशियाशी संबंधित तेल निर्बंधांमधील सूट आणि भारत-अमेरिका व्यापार करारातील प्रगती
स्पष्टीकरण: मार्को रुबिओ यांच्या भारत दौऱ्यापूर्वी आणि दौऱ्यादरम्यान रशियाशी संबंधित तेल निर्बंधांमधील सूट तसेच भारत-अमेरिका व्यापार कराराला अंतिम स्वरूप देण्याच्या दिशेने झालेल्या प्रगतीवर चर्चा झाली. परराष्ट्र मंत्री एस.