Current Affairs 30th October 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने प्रधानमंत्री विकसित ग्राम स्वराज योजना (PM-VGSY) ला केंद्र पुरस्कृत योजना म्हणून कोणत्या कालावधीसाठी मंजुरी दिली?
A) 2025-26 ते 2029-30
B) 2026-27 ते 2030-31
C) 2027-28 ते 2031-32
D) 2024-25 ते 2028-29
Answer: B
स्पष्टीकरण: या योजनेसाठी 2026-27 ते 2030-31 या कालावधीत अंदाजे ₹7,395–7,396 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे.
2. संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या कोणत्या देशावरील अमेरिकेचे निर्बंध संपुष्टात आणण्याच्या ठरावाच्या बाजूने भारताने मतदान केले (28 ऑक्टोबर 2026 च्या आसपास)?
A) व्हेनेझुएला
B) क्युबा
C) इराण
D) उत्तर कोरिया
Answer: B
स्पष्टीकरण: क्युबावरील अमेरिकेचे आर्थिक, व्यावसायिक आणि वित्तीय निर्बंध समाप्त करण्याच्या संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या वार्षिक ठरावाला भारताने पाठिंबा दिला. संबंधित मतदानात 130 देशांनी ठरावाच्या बाजूने मतदान केल्याचे वृत्त होते.
3. 30 ऑक्टोबर 2026 च्या आसपास जाहीर होणाऱ्या PM-KISAN योजनेच्या 24 व्या हप्त्याचा अंदाजे किती शेतकरी कुटुंबांना लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे?
A) 5 कोटी
B) 7 कोटी
C) 9.34 कोटी
D) 12 कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: वृत्तांनुसार, PM-KISAN योजनेच्या 24 व्या हप्त्यांतर्गत सुमारे ₹18,000–19,000 कोटींची रक्कम 9.34 कोटी पात्र शेतकरी कुटुंबांपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या गुजरात दौऱ्यादरम्यान हा हप्ता जारी केला जाणार होता.
4. ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात आलेल्या चक्रीवादळ अर्नबमुळे (Cyclone Arnab) प्रामुख्याने कोणते किनारी प्रदेश प्रभावित झाले?
A) गुजरात आणि महाराष्ट्र
B) आंध्र प्रदेश आणि ओडिशा
C) पश्चिम बंगाल आणि बांगलादेश
D) तामिळनाडू आणि केरळ
Answer: B
स्पष्टीकरण: तीव्र चक्रीवादळ अर्नबने आंध्र प्रदेश आणि यानमच्या किनारपट्टीजवळ धडक दिली. यावेळी वाऱ्याचा वेग ताशी 125–135 किलोमीटर होता. मुसळधार पाऊस, नुकसान आणि नागरिकांच्या स्थलांतरामुळे ओडिशालाही फटका बसला.
5. ऑक्टोबर 2026 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने कोणत्या सणाशी संबंधित मुद्द्यावर आपल्या आदेशांचे वारंवार उल्लंघन होत असल्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली?
A) मंदिर प्रवेशावरील निर्बंध
B) दीपावलीदरम्यान फटाके फोडणे
C) धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये लाउडस्पीकरचा वापर
D) प्राण्यांचा बळी देणे
Answer: B
स्पष्टीकरण: फटाक्यांवर, विशेषतः प्रतिबंधित आणि बनावट फटाक्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी न्यायालयाने वारंवार दिलेल्या निर्देशांचे उल्लंघन होत असल्याचे सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले. संपूर्ण बंदीऐवजी नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यावर न्यायालयाने भर दिला.
6. डिजिटल अरेस्ट फसवणुकीच्या प्रकरणांमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने RBI ला काय सुनिश्चित करण्यास सांगितले?
A) चुकीचे – न्यायालयाने केवळ पोलिसांना निर्देश दिले
B) बरोबर – बँका आणि वित्तीय संस्थांकडून पूर्ण नुकसानभरपाई सुनिश्चित करण्याचे निर्देश दिले
C) न्यायालयाने केवळ अंशतः नुकसानभरपाई देण्याचे निर्देश दिले
D) असा कोणताही निर्देश देण्यात आला नाही
Answer: B
स्पष्टीकरण: डिजिटल अरेस्ट फसवणुकीद्वारे मोठ्या प्रमाणात पैशांची लूट होत असल्याबद्दल सर्वोच्च न्यायालयाने चिंता व्यक्त केली. बँका किंवा वित्तीय संस्था योग्य दक्षता घेण्यात अपयशी ठरल्यास पीडितांना पूर्ण नुकसानभरपाई मिळाली पाहिजे, असे न्यायालयाने सांगितले. यासाठी RBI ला आवश्यक व्यवस्था सुनिश्चित करण्यास सांगण्यात आले.
7. ISRO ने 30 ऑक्टोबर 2026 च्या आसपास GSLV-F18 रॉकेटद्वारे कोणता नेव्हिगेशन उपग्रह प्रक्षेपित करण्याची घोषणा केली?
A) IRNSS-1H
B) NVS-03
C) Cartosat-3
D) RISAT-2B
Answer: B
स्पष्टीकरण: ISRO ने श्रीहरिकोटा येथून GSLV-F18 द्वारे NVS-03 नेव्हिगेशन उपग्रहाच्या प्रक्षेपणाचे नियोजन केले. NavIC नेव्हिगेशन प्रणाली अधिक मजबूत करण्याच्या दृष्टीने हा उपग्रह महत्त्वाचा आहे.
8. 14 वी आंतरराष्ट्रीय पर्यटन मार्ट परिषद 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी कोणत्या ठिकाणी सुरू झाली?
A) गुवाहाटी
B) तवांग, अरुणाचल प्रदेश
C) इंफाळ
D) गंगटोक
Answer: B
स्पष्टीकरण: पर्यटन मंत्रालयाने अरुणाचल प्रदेश आणि इतर ईशान्येकडील राज्यांच्या सहकार्याने 14 व्या आंतरराष्ट्रीय पर्यटन मार्टचे आयोजन तवांग येथे केले. ईशान्य भारतातील पर्यटनाला प्रोत्साहन देणे हा या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
9. ऑक्टोबर 2026 पर्यंत भारताने अंदाजे किती प्रमाणात ग्रीन हायड्रोजनच्या निश्चित खरेदी (Offtake) वचनबद्धता मिळवली होती?
A) 1.5 लाख मेट्रिक टन प्रतिवर्ष
B) 3.2 लाख मेट्रिक टन प्रतिवर्ष
C) 5.55 लाख मेट्रिक टन प्रतिवर्ष
D) 8 लाख मेट्रिक टन प्रतिवर्ष
Answer: C
स्पष्टीकरण: भारताने दरवर्षी अंदाजे 5,55,610 मेट्रिक टन ग्रीन हायड्रोजन आणि त्याच्या अमोनिया व मेथेनॉलसारख्या उप-उत्पादनांच्या निश्चित खरेदीसाठी वचनबद्धता मिळवली आहे. 2026 मध्ये यासंदर्भात अनेक नवीन करार करण्यात आले.
10. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या ऑक्टोबर 2026 मधील विधानानुसार, भारत जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा ऑटोमोबाईल उद्योग बनला आहे. भारताने कोणत्या देशाला मागे टाकले?
A) जर्मनी
B) जपान
C) दक्षिण कोरिया
D) फ्रान्स
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारताने जपानला मागे टाकून जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा ऑटोमोबाईल उद्योग होण्याचा मान मिळवला. भारतीय ऑटोमोबाईल उद्योगाचे मूल्य अंदाजे ₹22 लाख कोटी असल्याचे सांगण्यात आले. 2014 मध्ये भारत सातव्या क्रमांकावर होता.
11. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात आपला प्रमुख व्याजदर कोणत्या मर्यादेत कायम ठेवला?
A) 3.00%–3.25%
B) 3.75%–4.00%
C) 4.25%–4.50%
D) 5.00%–5.25%
Answer: B
स्पष्टीकरण: महागाईबाबत असलेल्या चिंता आणि आर्थिक आकडेवारीची आवश्यकता लक्षात घेऊन अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने फेडरल फंड्सचा व्याजदर 3.75%–4.00% या मर्यादेत कायम ठेवला.
12. फिलिपिन्समधील सेबू येथे झालेल्या 13 व्या ADMM-Plus बैठकीत संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी ASEAN देशांसोबत भारताचा दहशतवादविरोधी अनुभव सामायिक करण्याची तयारी दर्शवली. त्यांनी भारताच्या कोणत्या ऑपरेशनचे उदाहरण दिले?
A) ऑपरेशन ब्लू स्टार
B) ऑपरेशन सिंदूर
C) ऑपरेशन विजय
D) ऑपरेशन कॅक्टस
Answer: B
स्पष्टीकरण: राजनाथ सिंह यांनी ऑपरेशन सिंदूर हे प्रायोजित दहशतवादाविरोधातील भारताच्या भूमिकेचे स्पष्ट उदाहरण असल्याचे सांगितले. त्यांनी ASEAN देशांसोबत भारताचा दहशतवादविरोधी अनुभव, संयुक्त लष्करी सराव आणि क्षमता विकासाचे ज्ञान सामायिक करण्याची तयारी दर्शवली.
13. निवडणूक आयोगाने ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात दिल्ली आणि महाराष्ट्रासह किती राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाचा (SIR) कार्यक्रम वाढवला?
A) तीन
B) चार
C) सहा
D) आठ
Answer: C
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, हरियाणा, नागालँड आणि दिल्ली या सहा राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये विशेष सखोल पुनरावलोकनाचा (SIR) कार्यक्रम वाढवण्यात आला. मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या विनंतीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
14. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 30–31 ऑक्टोबर 2026 रोजी गुजरात दौऱ्यावर जाणार होते. या दौऱ्यात अंदाजे किती कोटी रुपयांच्या प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि लोकार्पण होणार होते?
A) ₹5,000 कोटी
B) ₹10,000 कोटी
C) ₹14,000 कोटी
D) ₹20,000 कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: पंतप्रधानांच्या दोन दिवसीय गुजरात दौऱ्यात अंदाजे ₹14,000 कोटींच्या प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि लोकार्पण होणार होते. याशिवाय PM-KISAN योजनेचा हप्ता जारी करणे आणि नवीन रेल्वे सेवांना हिरवा झेंडा दाखवणे यांचाही कार्यक्रमात समावेश होता.
15. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने महागाई भत्ता (DA) आणि महागाई सवलत (DR) मध्ये 3% वाढ कोणत्या तारखेपासून लागू करण्यास मंजुरी दिली?
A) 1 जानेवारी 2026
B) 1 एप्रिल 2026
C) 1 जुलै 2026
D) 1 ऑक्टोबर 2026
Answer: C
स्पष्टीकरण: महागाई भत्ता आणि महागाई सवलतीमध्ये 3% वाढ झाल्यामुळे केंद्र सरकारचे कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांना लाभ मिळणार आहे. कंटेनर उत्पादन योजनेसह मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या इतर प्रस्तावांचाही हा निर्णय एक भाग होता.
16. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या कंटेनर उत्पादन प्रोत्साहन योजनेसाठी (Container Manufacturing Promotion Scheme) किती निधी मंजूर करण्यात आला?
A) ₹5,000 कोटी
B) ₹7,396 कोटी
C) ₹10,000 कोटी
D) ₹15,000 कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: या योजनेचा उद्देश भारतातील कंटेनर उत्पादनाची देशांतर्गत क्षमता वाढवणे हा आहे. यासाठी ₹10,000 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. काही वृत्तांनुसार ही योजना आर्थिक वर्ष 2040 पर्यंत सुरू राहणार आहे.
17. काठमांडूमध्ये 30 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरू झालेल्या पहिल्या तीन दिवसीय चित्रपट महोत्सवाचे मुख्य आयोजन कोणत्या संस्थेने केले?
A) नेपाळ पर्यटन मंडळ
B) काठमांडू महानगरपालिका
C) नेपाळमधील भारतीय दूतावास
D) सार्क सांस्कृतिक केंद्र
Answer: B
स्पष्टीकरण: काठमांडू महानगरपालिकेने पहिल्यांदाच तीन दिवसीय चित्रपट महोत्सवाचे आयोजन केले. या कार्यक्रमात नेपाळी आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट निर्मात्यांनी सहभाग घेतला.
18. ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात भारताने कोणत्या देशाच्या F-16 लढाऊ विमानांसाठी अमेरिकेकडून मिळणाऱ्या समर्थनाबाबत चिंता व्यक्त केली?
A) बांगलादेश
B) पाकिस्तान
C) श्रीलंका
D) म्यानमार
Answer: B
स्पष्टीकरण: पाकिस्तानच्या F-16 लढाऊ विमानांसाठी अमेरिकेकडून सुरू असलेल्या मदतीबाबत आणि देखभालविषयक समर्थनाबाबत भारताने चिंता व्यक्त केली. प्रादेशिक सुरक्षेच्या दृष्टीने हा मुद्दा महत्त्वाचा मानला जात आहे.
19. मुख्यालय एकात्मिक संरक्षण कर्मचारी (HQ IDS) यांनी सशस्त्र दलांसाठी स्वदेशी AI क्षमता विकसित करण्यासाठी कोणत्या भारतीय AI कंपनीसोबत पाच वर्षांचा सामंजस्य करार (MoU) केला?
A) Persistent Systems
B) Sarvam AI
C) HCL Technologies
D) Infosys
Answer: B
स्पष्टीकरण: HQ IDS ने Sarvam AI सोबत पाच वर्षांचा सामंजस्य करार केला. भारतीय सशस्त्र दलांसाठी स्वदेशी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञान आणि विविध AI आधारित अनुप्रयोग विकसित करणे हा या कराराचा उद्देश आहे.
20. पोलंडने भारतासोबत आर्थिक आणि संरक्षण संबंध अधिक मजबूत करण्याच्या धोरणांतर्गत अंदाजे किती अब्ज डॉलरचे व्यापार उद्दिष्ट निश्चित केले?
A) 5 अब्ज डॉलर
B) 10 अब्ज डॉलर
C) 15 अब्ज डॉलर
D) 20 अब्ज डॉलर
Answer: B
स्पष्टीकरण: पोलंडने भारतासोबत आर्थिक आणि संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्याची इच्छा व्यक्त केली. दोन्ही देशांमधील व्यापार अंदाजे 10 अब्ज डॉलरपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले. चीनवरील अवलंबित्व कमी करून भारतासोबतचे संबंध मजबूत करण्यावर पोलंडचा भर आहे.
21. सर्वोच्च न्यायालयाने नवीन कामगार कायद्यांमधील 'उद्योग' (Industry) या व्याख्येशी संबंधित आव्हानाची सुनावणी करण्यास कोणत्या संहितेअंतर्गत सहमती दर्शवली?
A) वेतन संहिता (Code on Wages)
B) औद्योगिक संबंध संहिता (Industrial Relations Code)
C) सामाजिक सुरक्षा संहिता (Code on Social Security)
D) व्यावसायिक सुरक्षा संहिता (Occupational Safety Code)
Answer: B (AITUC च्या आव्हानाशी संबंधित)
स्पष्टीकरण: नवीन कामगार कायद्यांमधील 'उद्योग' या व्याख्येबाबत AITUC ने दाखल केलेल्या आव्हानावर सुनावणी करण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने सहमती दर्शवली. हे प्रकरण औद्योगिक संबंध संहितेशी संबंधित आहे.
22. ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या 54 व्या PRAGATI बैठकीचा मुख्य उद्देश काय होता?
A) संरक्षण क्षेत्राचे आधुनिकीकरण
B) सक्रिय प्रशासन आणि प्रकल्पांची वेळेवर अंमलबजावणी
C) हवामान वित्तपुरवठा
D) डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा
Answer: B
स्पष्टीकरण: PRAGATI चे पूर्ण नाव Pro-Active Governance And Timely Implementation असे आहे. हे एक ICT आधारित व्यासपीठ आहे. याच्या माध्यमातून सरकारी प्रकल्पांच्या प्रगतीचा आढावा, वेळेवर अंमलबजावणी आणि सार्वजनिक तक्रारींचे निराकरण यावर लक्ष दिले जाते.
23. कर्नाटक मंत्रिमंडळाने ऑक्टोबर 2026 मध्ये नंदिनी ब्रँडच्या दुधाच्या किमतीत प्रतिलिटर किती रुपयांची वाढ करण्याचा निर्णय घेतला?
A) ₹5
B) ₹6
C) ₹8
D) ₹10
Answer: C
स्पष्टीकरण: वाढत्या उत्पादन खर्चाचा विचार करून कर्नाटक सरकारने नंदिनी ब्रँडच्या दुधाच्या किमतीत प्रतिलिटर ₹8 वाढ करण्याची घोषणा केली.
24. ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात कोणत्या बंदरावर अडकलेले सहा भारतीय खलाशी सुरक्षित असल्याची माहिती मिळाली आणि त्यांच्या जागी नवीन कर्मचारी पाठवण्याची व्यवस्था सुरू करण्यात आली?
A) कोलंबो
B) कराची
C) चितगाव
D) दुबई
Answer: B
स्पष्टीकरण: कराची बंदरावर एका मालवाहू जहाजात अडकलेले सहा भारतीय खलाशी सुरक्षित असल्याची पुष्टी करण्यात आली. त्यांच्या जागी नवीन कर्मचारी पाठवण्यासाठी आवश्यक औपचारिक प्रक्रिया सुरू करण्यात आली.
25. ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटच्या आठवड्यात भारताने कोणत्या देशासोबत व्यापार करारासाठी चर्चा सुरू करण्याची घोषणा केली?
A) ब्राझील
B) मेक्सिको
C) अर्जेंटिना
D) चिली
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारत आणि मेक्सिको यांनी व्यापार करारासाठी वाटाघाटी सुरू करण्याची घोषणा केली. या कराराचा उद्देश दोन्ही देशांमधील व्यापार संबंध आणि आर्थिक सहकार्य अधिक मजबूत करणे हा आहे.