Content of concerned subject Question 51 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्भागे, प्रचलति यदि मेरू शीततां याति वहिनः ।।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायाम्, न भवति पुनरुक्तं भाषितं सज्जनानाम् ।।1।।
सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते, शुष्कैस्तृणैर्वनगजा बलिनो भवन्ति ।।
कन्दैः फलैर्मुनिवरा: गमयन्ति कालम्, सन्तोष एव पुरुषस्य परं निधानम् ||2||
A प्रातः
B मध्याहने
C पश्चिमदिग्भागे
D रात्रौ
Show Answer
Question 52 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्भागे, प्रचलति यदि मेरू शीततां याति वहिनः ।।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायाम्, न भवति पुनरुक्तं भाषितं सज्जनानाम् ।।1।।
सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते, शुष्कैस्तृणैर्वनगजा बलिनो भवन्ति ।।
कन्दैः फलैर्मुनिवरा: गमयन्ति कालम्, सन्तोष एव पुरुषस्य परं निधानम् ||2||
A जलम्
B वायु:
C वहिनः
D शब्द:
Show Answer
Question 53 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्भागे, प्रचलति यदि मेरू शीततां याति वहिनः ।।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायाम्, न भवति पुनरुक्तं भाषितं सज्जनानाम् ।।1।।
सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते, शुष्कैस्तृणैर्वनगजा बलिनो भवन्ति ।।
कन्दैः फलैर्मुनिवरा: गमयन्ति कालम्, सन्तोष एव पुरुषस्य परं निधानम् ||2||
केषाम् भाषितं पुनरुक्तम् न भवति ?
A धर्मात्मनाम्
B महात्मनाम्
C नृपाणाम्
D सज्जनानाम्
Show Answer
Question 54 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्भागे, प्रचलति यदि मेरू शीततां याति वहिनः ।।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायाम्, न भवति पुनरुक्तं भाषितं सज्जनानाम् ।।1।।
सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते, शुष्कैस्तृणैर्वनगजा बलिनो भवन्ति ।।
कन्दैः फलैर्मुनिवरा: गमयन्ति कालम्, सन्तोष एव पुरुषस्य परं निधानम् ||2||
वनगजा: कैः बलिन: भवन्ति ? :
A धनैः
B शाकै:
C मांसाहारेण
D शुष्कैस्तृणै:
Show Answer
Question 55 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्भागे, प्रचलति यदि मेरू शीततां याति वहिनः ।।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायाम्, न भवति पुनरुक्तं भाषितं सज्जनानाम् ।।1।।
सर्पाः पिबन्ति पवनं न च दुर्बलास्ते, शुष्कैस्तृणैर्वनगजा बलिनो भवन्ति ।।
कन्दैः फलैर्मुनिवरा: गमयन्ति कालम्, सन्तोष एव पुरुषस्य परं निधानम् ||2||
A धनम्
B चरित्रम्
C सन्तोष:
D धर्म:
Show Answer
Question 56 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ||
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥1॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्यैष महिमा भुवि ।।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्टितः ||2||
देवानामसि वहिनतमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ||3||
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोसि परिरक्षिता ||
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ।।4।।
A चन्द्र:
B पृथिवी
C सूर्य:
D हृदयग्रन्थिः
Show Answer
Question 57 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ||
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥1॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्यैष महिमा भुवि ।।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्टितः ||2||
देवानामसि वहिनतमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ||3||
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोसि परिरक्षिता ||
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ।।4।।
A पतन्ति
B धावन्ति
C छिद्यन्ते
D गच्छन्ति
Show Answer
Question 58 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ||
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥1॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्यैष महिमा भुवि ।।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्टितः ||2||
देवानामसि वहिनतमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ||3||
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोसि परिरक्षिता ||
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ।।4।।
A एकाकी
B सर्वेश्वर:
C सर्वज्ञः
D सर्वव्यापक
Show Answer
Question 59 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ||
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥1॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्यैष महिमा भुवि ।।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्टितः ||2||
देवानामसि वहिनतमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ||3||
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोसि परिरक्षिता ||
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ।।4।।
A भुवि
B क्षेत्रे
C आकाशे
D हृदये गम्
Show Answer
Question 60 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः भिद्यते हृदयग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ||
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥1॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्यैष महिमा भुवि ।।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्टितः ||2||
देवानामसि वहिनतमः पितृणां प्रथमा स्वधा ।।
ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ||3||
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोसि परिरक्षिता ||
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ।।4।।
A विदुषाम्
B सत्पुरुषाणाम्
C पितृणाम्
D गुरुणाम्
Show Answer
Question 61 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ||
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ।। 1 ||
अहो ! एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ||
धन्या महीरुहा येभ्यो निराशा यान्ति नार्थिनः ।। 2 ।।
पत्र-पुष्प-फलच्छाया- मूल - वल्कलदारुभिः ।।
गन्ध- निर्यास-भस्मास्थितोक्मैः कामान्वितन्वते ।।3।।
आम्र! यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्पसौरभफलप्रचुरा ये ।।
हन्त ! सम्प्रति तथापि जनानां छाययैव दलयस्यतितापम्।।4।।
'कुर्वन्ति' अत्र कः लकारः अस्ति ?
A लङ्ग
B लट्
C लोट्
D लृट्
Show Answer
Question 62 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ||
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ।। 1 ||
अहो ! एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ||
धन्या महीरुहा येभ्यो निराशा यान्ति नार्थिनः ।। 2 ।।
पत्र-पुष्प-फलच्छाया- मूल - वल्कलदारुभिः ।।
गन्ध- निर्यास-भस्मास्थितोक्मैः कामान्वितन्वते ।।3।।
आम्र! यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्पसौरभफलप्रचुरा ये ।।
हन्त ! सम्प्रति तथापि जनानां छाययैव दलयस्यतितापम्।।4।।
A निराशा
B वृक्षाः
C इव
D जन्म
Show Answer
Question 63 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ||
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ।। 1 ||
अहो ! एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ||
धन्या महीरुहा येभ्यो निराशा यान्ति नार्थिनः ।। 2 ।।
पत्र-पुष्प-फलच्छाया- मूल - वल्कलदारुभिः ।।
गन्ध- निर्यास-भस्मास्थितोक्मैः कामान्वितन्वते ।।3।।
आम्र! यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्पसौरभफलप्रचुरा ये ।।
हन्त ! सम्प्रति तथापि जनानां छाययैव दलयस्यतितापम्।।4।।
'परार्थाय' अत्र का विभक्तिः ?
A प्रथमा
B चतुर्थी
C तृतीय
D पञ्चमी
Show Answer
Question 64 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ||
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ।। 1 ||
अहो ! एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ||
धन्या महीरुहा येभ्यो निराशा यान्ति नार्थिनः ।। 2 ।।
पत्र-पुष्प-फलच्छाया- मूल - वल्कलदारुभिः ।।
गन्ध- निर्यास-भस्मास्थितोक्मैः कामान्वितन्वते ।।3।।
आम्र! यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्पसौरभफलप्रचुरा ये ।।
हन्त ! सम्प्रति तथापि जनानां छाययैव दलयस्यतितापम्।।4।।
A दीर्घ
B गुण
C वृद्धि
D यण्
Show Answer
Question 65 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांशः छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ||
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ।। 1 ||
अहो ! एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ||
धन्या महीरुहा येभ्यो निराशा यान्ति नार्थिनः ।। 2 ।।
पत्र-पुष्प-फलच्छाया- मूल - वल्कलदारुभिः ।।
गन्ध- निर्यास-भस्मास्थितोक्मैः कामान्वितन्वते ।।3।।
आम्र! यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्पसौरभफलप्रचुरा ये ।।
हन्त ! सम्प्रति तथापि जनानां छाययैव दलयस्यतितापम्।।4।।
एतेषु श्लोकेषु द्वयोश्लोकयोः कः छन्दः
A शिखरिणी
B गायत्री
C अनुष्टुप्
D वसन्ततिलका
Show Answer
Question 66 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: बोद्धारो मत्सरग्रस्ता प्रभवाः स्मयदूषिताः ।।
अबोधोपहताश्चान्ये जीर्णमङ्गे सुभाषितम्।।1।।
छिन्नोऽपि रोहति तरुः क्षीणोऽपि उपचीयते पुनश्चन्दः ॥
इति विमृशन्तः सन्तः सन्तप्यन्ते न ते विपदा||2||
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः
त्रिभुवनमुपकार श्रेणिभिः प्रीणयन्तः ।।
परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम्, निजहृदि
विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ||3|| (भर्तृहरि शतक)
A न्याययुक्ताः
B सत्ययुक्ताः
C मत्सरग्रस्ताः
D नृपाः
Show Answer
Question 67 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: बोद्धारो मत्सरग्रस्ता प्रभवाः स्मयदूषिताः ।।
अबोधोपहताश्चान्ये जीर्णमङ्गे सुभाषितम्।।1।।
छिन्नोऽपि रोहति तरुः क्षीणोऽपि उपचीयते पुनश्चन्दः ॥
इति विमृशन्तः सन्तः सन्तप्यन्ते न ते विपदा||2||
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः
त्रिभुवनमुपकार श्रेणिभिः प्रीणयन्तः ।।
परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम्, निजहृदि
विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ||3|| (भर्तृहरि शतक)
सुभाषितम् कदां जनाः कुर्वन्ति ?
A प्रातः काले
B मध्याह्ने
C परीक्षायाम्
D जीर्णमङ्गे
Show Answer
Question 68 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: बोद्धारो मत्सरग्रस्ता प्रभवाः स्मयदूषिताः ।।
अबोधोपहताश्चान्ये जीर्णमङ्गे सुभाषितम्।।1।।
छिन्नोऽपि रोहति तरुः क्षीणोऽपि उपचीयते पुनश्चन्दः ॥
इति विमृशन्तः सन्तः सन्तप्यन्ते न ते विपदा||2||
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः
त्रिभुवनमुपकार श्रेणिभिः प्रीणयन्तः ।।
परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम्, निजहृदि
विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ||3|| (भर्तृहरि शतक)
सन्तः कया न सन्तप्यन्ते ?
A सम्पदा
B विपदा
C लक्ष्म्या
D सत्कर्मैः
Show Answer
Question 69 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: बोद्धारो मत्सरग्रस्ता प्रभवाः स्मयदूषिताः ।।
अबोधोपहताश्चान्ये जीर्णमङ्गे सुभाषितम्।।1।।
छिन्नोऽपि रोहति तरुः क्षीणोऽपि उपचीयते पुनश्चन्दः ॥
इति विमृशन्तः सन्तः सन्तप्यन्ते न ते विपदा||2||
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः
त्रिभुवनमुपकार श्रेणिभिः प्रीणयन्तः ।।
परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम्, निजहृदि
विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ||3|| (भर्तृहरि शतक)
A चाणक्य
B मनु
C उपनिषद्
D भर्तृहरिशतक
Show Answer
Question 70 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: बोद्धारो मत्सरग्रस्ता प्रभवाः स्मयदूषिताः ।।
अबोधोपहताश्चान्ये जीर्णमङ्गे सुभाषितम्।।1।।
छिन्नोऽपि रोहति तरुः क्षीणोऽपि उपचीयते पुनश्चन्दः ॥
इति विमृशन्तः सन्तः सन्तप्यन्ते न ते विपदा||2||
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णाः
त्रिभुवनमुपकार श्रेणिभिः प्रीणयन्तः ।।
परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम्, निजहृदि
विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ||3|| (भर्तृहरि शतक)
क्षीणोऽप्यचीयते पदे का सन्धिः?
A यण्
B विसर्ग
C दीर्घ
D गुण
Show Answer
Question 71 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ।।1।।
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता।।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ||2||
स जातो येन जातेन याति वंशः समुन्नतिम् ।।
परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते ||3||
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि।।
एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न च तारागणैरपि ||4||
कीदृशम् शास्त्रम् अस्ति ?
A दर्शनीय
B पठनीय
C अनेकसंशयोच्छेदि
D उपासनीय
Show Answer
Question 72 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ।।1।।
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता।।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ||2||
स जातो येन जातेन याति वंशः समुन्नतिम् ।।
परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते ||3||
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि।।
एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न च तारागणैरपि ||4||
A शास्त्रहीन:
B धनहीन:
C शस्त्रहीन:
D गौ-हीन:
Show Answer
Question 73 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ।।1।।
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता।।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ||2||
स जातो येन जातेन याति वंशः समुन्नतिम् ।।
परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते ||3||
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि।।
एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न च तारागणैरपि ||4||
चतुष्टयम् किमर्थम् भवति ?
A पठनाय
B गमनाय
C अनर्थाय
D धनाय
Show Answer
Question 74 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ।।1।।
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता।।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ||2||
स जातो येन जातेन याति वंशः समुन्नतिम् ।।
परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते ||3||
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि।।
एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न च तारागणैरपि ||4||
A परिवर्तनशील
B अनुकरणशीलः
C गमनशील:
D ज्वलनशील:
Show Answer
Question 75 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम् ।।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः ।।1।।
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता।।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ||2||
स जातो येन जातेन याति वंशः समुन्नतिम् ।।
परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते ||3||
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि।।
एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न च तारागणैरपि ||4||
A विवेकी
B गुणी
C ज्ञानी
D संशया
Show Answer
Question 76 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: न विप्र पादोदक कर्दमानि न वेदशास्त्रं ध्वनि गर्जितानि ||
स्वाहा स्वधाकार विवर्जितानि श्मशान- तुल्यानि गृहाणि तानि ||1||
तद् भोजनं द्विज भुक्त शेषं, तत्सौहृदं क्रियते परस्मिन् ||
सा प्राज्ञता या न करोति पापम्, दम्भं विना यः क्रियते सः धर्मः ।।2।।
किम् ध्वनि गर्जितानि गृह शोभाम् वर्धयति ?
A वेदशास्त्रम्
B धर्मशास्त्रम्
C नीतिशास्त्रम्
D राजनीतिम्
Show Answer
Question 77 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: न विप्र पादोदक कर्दमानि न वेदशास्त्रं ध्वनि गर्जितानि ||
स्वाहा स्वधाकार विवर्जितानि श्मशान- तुल्यानि गृहाणि तानि ||1||
तद् भोजनं द्विज भुक्त शेषं, तत्सौहृदं क्रियते परस्मिन् ||
सा प्राज्ञता या न करोति पापम्, दम्भं विना यः क्रियते सः धर्मः ।।2।।
स्वाहास्वधाकारविवर्जितानि गृहाणि कीदृशाः भवन्ति ?
A श्मशान तुल्यानि
B राजगृह तुल्यानि
C स्वर्ग तुल्यानि
D नरकतुल्यानि
Show Answer
Question 78 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: न विप्र पादोदक कर्दमानि न वेदशास्त्रं ध्वनि गर्जितानि ||
स्वाहा स्वधाकार विवर्जितानि श्मशान- तुल्यानि गृहाणि तानि ||1||
तद् भोजनं द्विज भुक्त शेषं, तत्सौहृदं क्रियते परस्मिन् ||
सा प्राज्ञता या न करोति पापम्, दम्भं विना यः क्रियते सः धर्मः ।।2।।
श्मशानतुल्यानि कानि सन्ति ?
A वृक्षाणि
B फलानि
C गृहाणि
D राज्या:
Show Answer
Question 79 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: न विप्र पादोदक कर्दमानि न वेदशास्त्रं ध्वनि गर्जितानि ||
स्वाहा स्वधाकार विवर्जितानि श्मशान- तुल्यानि गृहाणि तानि ||1||
तद् भोजनं द्विज भुक्त शेषं, तत्सौहृदं क्रियते परस्मिन् ||
सा प्राज्ञता या न करोति पापम्, दम्भं विना यः क्रियते सः धर्मः ।।2।।
तद्भोजनम् कदा सार्थक अस्ति ?
A सत्यं विना
B साधुभुक्त
C सेवकं विना
D अतिथि भुक्त
Show Answer
Question 80 Single Answer
Passage : निर्देश : अधोलिखितान् पद्यांशान् पठित्वा प्रशन उत्तराणि देयानि । पद्यांश: न विप्र पादोदक कर्दमानि न वेदशास्त्रं ध्वनि गर्जितानि ||
स्वाहा स्वधाकार विवर्जितानि श्मशान- तुल्यानि गृहाणि तानि ||1||
तद् भोजनं द्विज भुक्त शेषं, तत्सौहृदं क्रियते परस्मिन् ||
सा प्राज्ञता या न करोति पापम्, दम्भं विना यः क्रियते सः धर्मः ।।2।।
A द्विजभुक्तशेषम्
B दम्भं विना
C महात्मा भुक्त
D साधुम् विना
Show Answer
Question 81 Single Answer
'बालकस्य' अत्र का विभक्ति : ?
A प्रथया
B द्वितीया
C षष्ठी
D सप्तमी
Show Answer
Question 82 Single Answer
'बालका :' अत्र किम् वचनम् ?
A एकवचनम्
B द्विवचनम्
C बहुवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 83 Single Answer
'राम' शब्दस्य द्वितीया एकवचनस्य रूपं भविष्यति
A रामम्
B रामौ
C रामयो :
D रामे
Show Answer
Question 84 Single Answer
'रामात्' इति पदे का विभक्ति : ?
A द्वितीया
B पञ्चमी
C तृतीया
D प्रथमा
Show Answer
Question 85 Single Answer
'छात्राणाम्' अत्र का विभक्ति : ?
A षष्ठी
B द्वितीया
C तृतीया
D चतुर्थी
Show Answer
Question 86 Single Answer
'छात्रै :' अत्र किम् वचनम् ?
A बहुवचनम्
B द्विवचनम्
C एकवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 87 Single Answer
'कवि' शब्दस्य तृतीया एकवचनस्य रूपं भविष्यति ?
A कवी
B कवि
C कवे
D कविना
Show Answer
Question 88 Single Answer
'कविषु' अत्र का विभक्ति : ?
A द्वितीया
B पंचमी
C सप्तमी
D तृतीया
Show Answer
Question 89 Single Answer
'ह्यों :' अत्र किम् वचनम् ?
A बहुवचनम्
B एकवचनम्
C द्विवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 90 Single Answer
'हरिभि :' अत्र का विभक्ति : ?
A तृतीया
B द्वितीया
C प्रथमा
D सप्तमी
Show Answer
Question 91 Single Answer
'मुनि' शब्दस्य द्वितीया बहुवचने रूपं भविष्यति ?
A मुनि :
B मुनीन्
C मुनिषु
D मुनी
Show Answer
Question 92 Single Answer
'मुनये' अत्र का विभक्ति : ?
A तृतीया
B प्रथमा
C द्वितीया
D चतुर्थी
Show Answer
Question 93 Single Answer
'पतिषु' अत्र किम् वचनम् ?
A द्विवचनम्
B बहुवचनम्
C एकवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 94 Single Answer
'पति' शब्द तृतीया एकवचने रूपं भविष्यति ?
A पत्या
B पती
C पतय :
D पतीन्
Show Answer
Question 95 Single Answer
'सखीन्' अत्र का विभक्ति : ?
A तृतीया
B द्वितीया
C पञ्चमी
D सप्तमी
Show Answer
Question 96 Single Answer
'सख्यो :' अत्र किम् वचनम् ?
A एकवचनम्
B बहुवचनम्
C द्विवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 97 Single Answer
'सुधीभ्य :' अत्र किम् वचनम् ?
A एकवचनम्
B बहुवचनम्
C द्विवचनम्
D एते सर्वे
Show Answer
Question 98 Single Answer
'सुधी' शब्दस्य प्रथमा एकवचने रूपं भविष्यति ?
A सुधि
B सुधी :
C सुधिय :
D सुधियो :
Show Answer
Question 99 Single Answer
'सेनान्ये' अत्र का विभक्ति :
A प्रथमा
B षष्ठी
C द्वितीया
D चतुर्थी
Show Answer
Question 100 Single Answer
'सेनानी' शब्दस्य सप्तमी बहुवचने रूपं भविष्यति ?
A सेनानीषु
B सेनानीनाम्
C सेनान्यौ
D सेनान्य :
Show Answer
Question 101 Single Answer
कस्य काव्यं "रघुवंशम्" अस्ति?
A वाल्मीकेः
B कालिदासस्य
C भवभूतेः
D माघस्य
Show Answer
Question 102 Single Answer
संधिप्रकरणे कः संधिः "देव + ईशः = देवेशः" इति उदाहरणेन संनादति?
A स्वरसंधिः
B व्यञ्जनसंधिः
C विसर्गसंधिः
D यण्संधिः
Show Answer
Question 103 Single Answer
वेदाङ्गानां मध्ये किं छन्दःशास्त्रं संनादति?
A शिक्षा
B कल्पः
C छन्दः
D निरुक्तम्
Show Answer
Question 104 Single Answer
"काव्यादर्शः" इति ग्रन्थस्य रचयिता कः?
A भामहः
B दण्डी
C विश्वनाथः
D मम्मटः
Show Answer
Question 105 Single Answer
समासप्रकरणे "राज्ञः पुरुषः = राजपुरुषः" कः समासः?
A तत्पुरुषः
B कर्मधारयः
C द्वन्द्वः
D बहुव्रीहिः
Show Answer
Question 106 Single Answer
काव्यप्रयोजनं किम् उक्तं काव्यशास्त्रे?
A कीर्तिः
B धनप्राप्तिः
C धर्मलाभः
D रसानुभवः
Show Answer
Question 107 Single Answer
"गीतम्" इति रचनाप्रक्रिया कस्याः विशेषतायाः संनादति?
A नाट्यरूपम्
B संगीतात्मकम्
C कथात्मकम्
D इतिहासात्मकम्
Show Answer
Question 108 Single Answer
"पञ्चतन्त्रम्" इति कथा-ग्रन्थस्य रचयिता कः?
A विष्णुशर्मा
B भवभूति
C शूद्रकः
D बाणभट्टः
Show Answer
Question 109 Single Answer
भाषास्वरूपे संस्कृतस्य किं वैशिष्ट्यम्?
A लिप्यभावः
B ध्वन्यात्मकता
C चित्रात्मकता
D संख्यात्मकता
Show Answer
Question 110 Single Answer
"सूर्यः" इति शब्दस्य समानार्थकं किम्?
A चन्द्रः
B रविः
C नक्षत्रम्
D ग्रहः
Show Answer
Question 111 Single Answer
"अनुष्टुप्" इति किं संनादति?
A अलङ्कारः
B छन्दः
C रसः
D समासः
Show Answer
Question 112 Single Answer
"कादम्बरी" इति काव्यं कस्य रचना?
A बाणभट्टस्य
B कालिदासस्य
C भवभूतेः
D माघस्य
Show Answer
Question 113 Single Answer
विभक्तिप्रकरणे "रामाय" इति शब्दः कस्याः विभक्तेः उदाहरणम्?
A प्रथमा
B द्वितीया
C चतुर्थी
D पञ्चमी
Show Answer
Question 114 Single Answer
रसवादानां मध्ये कः रसः "करुणः" संनादति?
A शृङ्गारः
B हास्यः
C दुखात्मकः
D वीरः
Show Answer
Question 115 Single Answer
"ऋग्वेदः" कस्य वाङ्मयस्य भागः?
A उपनिषद्
B वेदः
C पुराणम्
D इतिहासः
Show Answer
Question 116 Single Answer
A छन्दः
B अलङ्कारः
C समासः
D रसः
Show Answer
Question 117 Single Answer
"नदी" इति शब्दस्य विरुद्धार्थकं किम्?
A सरिता
B पर्वतः
C सागरः
D वनम्
Show Answer
Question 118 Single Answer
"मेघदूतम्" इति काव्यस्य काव्यभेदः कः?
A खण्डकाव्यम्
B महाकाव्यम्
C नाटकम्
D गद्यकाव्यम्
Show Answer
Question 119 Single Answer
संज्ञाप्रकरणे "पठति" इति क्रिया कस्य कर्तुः संनादति?
A प्रथमपुरुषः
B मध्यमपुरुषः
C उत्तमपुरुषः
D सर्वपुरुषः
Show Answer
Question 120 Single Answer
पठनावगमने गद्यांशस्य आधारितं प्रश्नं किम्?
A लेखकस्य नाम
B गद्यांशस्य शीर्षकम्
C गद्यांशस्य मुख्यविषयः
D गद्यांशस्य रचना
Show Answer
Methodology of concerned subject Question 121 Single Answer
मानवस्य जीवने भाषायाः किम् महत्त्वम अस्ति ?
A भाषा सम्प्रेषणस्य माध्यमः अस्ति
B ज्ञानार्जनस्य साधनम् अस्ति
C संस्कृत्या सभ्यातायाः विकासे सहायकम् अस्ति
D उपर्युक्ताः सर्वैः
Show Answer
Question 122 Single Answer
A पठितुम् शिक्षयति
B लेखितुम् शिक्षयति
C 'a', 'b' उभयो :
D उपर्युक्तेषु क : अपि न
Show Answer
Question 123 Single Answer
सर्वै : परस्परम् वार्ताम् कर्तुम् कस्या : आवश्यकता अस्ति ?
A भाषया :
B विद्याया :
C सभ्यताया :
D मित्रताया :
Show Answer
Question 124 Single Answer
भाषाया : पठनस्य योग्यताया : विकसितुम्
A वक्ता आत्मविश्वासेन विषय - वस्तुम् पठेत्
B विश्लेषणात्मक दृष्टिकोणेन पाठनं कुर्यात्
C पठनेन सह प्रश्नान् अपि चिन्तयेत्
D उपर्युक्ता : सर्वे :
Show Answer
Question 125 Single Answer
A भाषा शिक्षणस्य उद्देश्यम्
B भाषा शिक्षणस्य महत्त्वम्
C भाषा शिक्षणस्य सिद्धान्तम्
D उपर्युक्ताः न कोऽपि
Show Answer
Question 126 Single Answer
सुसंगत लेखनाय आवश्यकम् अस्ति
A व्याकरणस्य ज्ञानम्
B शब्द - ज्ञानम्
C 'a', 'b' उभयो :
D उपर्युक्ते न कोऽपि
Show Answer
Question 127 Single Answer
A पठने अवरोधम् करोति
B शिक्षकस्य छात्रस्य मध्ये आत्मविश्वासम् विकासयति
C कल्पना - शक्तया विकासाय आवश्यकम् न अस्ति
D छात्राणाम् कृते आवश्यकम् न अस्ति
Show Answer
Question 128 Single Answer
'अमूर्तेन मूर्तवस्तुना साहचार्येण एव बालकम् शिक्षयते' इदम् सिद्धान्तम् अस्ति ?
A भाषा - शिक्षणम्
B विज्ञान - शिक्षणम्
C इतिहास - शिक्षणम्
D गणित - शिक्षणम्
Show Answer
Question 129 Single Answer
अनुकरणस्य सिद्धान्तम् प्रतिपादितम्
A चैपिनीज :
B शर्ली
C वैलेण्टाइन
D एते सर्वै :
Show Answer
Question 130 Single Answer
'बालकानाम् रुच्या आवश्यकतानाम् च अनुसारेण एव पाठ्य सामग्री तस्याः शिक्षण प्रणालीनाम् च चयनम् कर्त्तव्यम्' इति प्रतिपादितम् ?
A क्रियाशीलतया : सिद्धान्ते
B अभिप्रेरणाया : रुच्या : च सिद्धान्ते
C अभ्यासस्य सिद्धान्ते
D अनुकरणस्य सिद्धान्ते
Show Answer
Question 131 Single Answer
पाठ्यक्रमे संस्कृतस्य महत्वं किम् अस्ति?
A केवलं भाषाशिक्षणम्
B सांस्कृतिक-नैतिकमूल्यबोधनम्
C केवलं साहित्यबोधनम्
D केवलं व्याकरणशिक्षणम्
Show Answer
Question 132 Single Answer
संस्कृतशिक्षणस्य प्राथमिकं उद्देश्यं किम्?
A विद्यार्थिनां रोजगारप्राप्तिः
B संस्कृतभाषायाः संरक्षणं संवर्धनं च
C केवलं परीक्षायां सफलता
D आधुनिकभाषाणां शिक्षणम्
Show Answer
Question 133 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे सामान्यसिद्धान्तः कः?
A केवलं पुस्तकाध्ययनम्
B विद्यार्थिकेन्द्रितं शिक्षणम्
C शिक्षककेन्द्रितं शिक्षणम्
D केवलं लेखनकौशलम्
Show Answer
Question 134 Single Answer
पाठ्यक्रमयोजनायाः प्रथमं चरणं किम्?
A मूल्याङ्कनम्
B उद्देश्यनिर्धारणम्
C शिक्षणसामग्रीसङ्कलनम्
D पाठनिष्पादनम्
Show Answer
Question 135 Single Answer
सहपाठ्यकार्यक्रमाः किमर्थं संनादति?
A केवलं मनोरञ्जनाय
B सर्वाङ्गीणविकासाय
C समयनाशाय
D शिक्षकस्य कार्यभारवृद्धये
Show Answer
Question 136 Single Answer
विद्यालयव्यवस्थायां संस्कृतशिक्षकस्य किं कर्तव्यम्?
A केवलं शिक्षणम्
B विद्यालयस्य सांस्कृतिककार्यक्रमेषु सहभागिता
C केवलं प्रशासनिककार्यम्
D केवलं मूल्याङ्कनम्
Show Answer
Question 137 Single Answer
साहित्यप्रक्रियानां बोधनाय का पद्धतिः सर्वोत्तमा?
A व्याख्यानपद्धतिः
B प्रायोगिकपद्धतिः
C प्रश्नोत्तरपद्धतिः
D सर्वं संनादति
Show Answer
Question 138 Single Answer
शिक्षणकौशलानां मध्ये किं सर्वप्रथमं आवश्यकम्?
A कक्षानुशासनम्
B विषयज्ञानम्
C संनादनकौशलम्
D मूल्याङ्कनकौशलम्
Show Answer
Question 139 Single Answer
मूल्याङ्कने किं न समावेशति?
A लिखितपरीक्षा
B मौखिकपरीक्षा
C प्रायोगिककार्यम्
D शिक्षकस्य वेतनम्
Show Answer
Question 140 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे पाठ्यपुस्तकस्य उपयोगः किम्?
A केवलं सन्दर्भग्रन्थः
B शिक्षणस्य आधारः
C विद्यार्थिनां मनोरञ्जनम्
D समयविनाशः
Show Answer
Question 141 Single Answer
संस्कृतभाषायाः अध्यापनस्य प्रथमं उद्देश्यं किम्?
A भाषाकौशलविकासः
B केवलं व्याकरणज्ञानम्
C साहित्यस्य अध्ययनम्
D शास्त्रज्ञानम्
Show Answer
Question 142 Single Answer
संस्कृतभाषायाः अध्यापने कस्य विधेः उपयोगः सर्वाधिकं प्रभावकारी?
A प्रत्यक्षविधिः
B व्याकरणानुवादविधिः
C पाठ्यपुस्तकविधिः
D व्याख्याविधिः
Show Answer
Question 143 Single Answer
प्रत्यक्षविधौ (Direct Method) किं विशेषं भवति?
A संस्कृतमाध्यमेन संस्कृतं शिक्षणम्
B हिन्दीमाध्यमेन शिक्षणम्
C अंग्रेजीमाध्यमेन शिक्षणम्
D लिखितं शिक्षणम्
Show Answer
Question 144 Single Answer
व्याकरणानुवादविधौ कस्य उपयोगः प्रधानीकृतः?
A लेखनस्य
B सम्भाषणस्य
C श्रवणस्य
D अनुवादस्य
Show Answer
Question 145 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे कः विधिः प्राचीनतमः?
A प्रत्यक्षविधिः
B गुरुकुलपद्धतिः
C संनादिविधिः
D प्रोजेक्टविधिः
Show Answer
Question 146 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'सङ्केतचित्रणं' कस्य उपयोगाय?
A उच्चारणाय
B व्याकरणाय
C लेखनाय
D शब्दार्थबोधाय
Show Answer
Question 147 Single Answer
प्राथमिकस्तरे संस्कृतं कथं शिक्षणीयम्?
A केवलं व्याकरणरूपेण
B जटिलं गहनं च
C केवलं लिखितरूपेण
D सरलं रोचकं च
Show Answer
Question 148 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'कथाकथनं' कस्य विकासाय?
A श्रवणकौशलस्य
B लेखनकौशलस्य
C पठनकौशलस्य
D व्याकरणस्य
Show Answer
Question 149 Single Answer
संस्कृतभाषायाः अध्यापने कस्य उपयोगेन रुचिः संनादति?
A केवलं पुस्तकेन
B चित्रसहाय्येन
C केवलं लेखनेन
D केवलं व्याख्यया
Show Answer
Question 150 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'प्रश्नोत्तरविधिः' कस्य उपयोगाय?
A लेखनाय
B बोधनविकासाय
C उच्चारणाय
D व्याकरणाय
Show Answer
Question 151 Single Answer
संस्कृतं प्राथमिकस्तरे शिक्षणे कः विधिः सर्वोत्तमः?
A अनुवादविधिः
B व्याख्याविधिः
C क्रीडात्मकविधिः
D पुस्तककेन्द्रितविधिः
Show Answer
Question 152 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे 'सङ्गणकस्य' उपयोगः कथं भवति?
A केवलं लेखनाय
B संनादात्मकं शिक्षणम्
C केवलं व्याकरणाय
D केवलं पठनाय
Show Answer
Question 153 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'श्राव्यसाधनानि' कस्य विकासाय?
A लेखनकौशलस्य
B श्रवणकौशलस्य
C पठनकौशलस्य
D व्याकरणस्य
Show Answer
Question 154 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे 'नाट्यप्रस्तुति' कस्य विकासाय उपयोगी?
A पठनकौशलस्य
B लेखनकौशलस्य
C सम्भाषणकौशलस्य
D व्याकरणस्य
Show Answer
Question 155 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'सङ्गीतस्य' उपयोगः कस्य हेतु?
A रुचिवृद्ध्यै
B व्याकरणाय
C लेखनाय
D अनुवादाय
Show Answer
Question 156 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे 'सूक्तयः' कस्य शिक्षणाय उपयोगिन्?
A व्याकरणाय
B नैतिकमूल्यशिक्षणाय
C संधये
D समासाय
Show Answer
Question 157 Single Answer
संस्कृतभाषायाः प्राथमिकस्तरे कस्य शिक्षणं प्राधान्येन?
A सरलशब्दानां वाक्यरचनायाः
B जटिलसंनादानाम्
C केवलं व्याकरणस्य
D केवलं साहित्यस्य
Show Answer
Question 158 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे 'कथानकस्य' उपयोगः किम्?
A केवलं अनुवादाय
B केवलं व्याकरणाय
C केवलं लेखनाय
D रुचिकरं शिक्षणम्
Show Answer
Question 159 Single Answer
संस्कृतभाषायाः शिक्षणे 'प्रोजेक्टविधिः' कस्य विकासाय?
A स्वतन्त्रचिन्तनस्य
B केवलं पठनस्य
C केवलं लेखनस्य
D केवलं व्याकरणस्य
Show Answer
Question 160 Single Answer
संस्कृतशिक्षणे 'संनादात्मकं शिक्षणम्' कस्य उपयोगाय?
A रुचिवृद्ध्यै च कौशलविकासाय
B केवलं व्याकरणाय
C केवलं पठनाय
D केवलं लेखनाय
Show Answer