Question Bank
Bihar STET Sanskrit Exam - Hindi
Duration: 150 · Questions: 150 · Max Marks: 150 · Language: 2
Sanskrit
1
'अक्षैर्मा दीव्य कृषिमित् कृषस्व वित्ते रमस्व बहु मन्यमानः' अस्य मन्त्रस्य देवता का ?
2
अथर्ववेदीय - राष्ट्राभिवर्धन-सूक्तस्य देवता का ?
3
'अग्निर्वे देवानां मुखम्' इति कथम् ?
4
ब्राह्मणग्रन्थेषु वर्णनं नोपलभ्यते ?
5
'न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः' इति मन्त्रांशे 'सुतेकरासः' इति पदस्य सायणानुसारमर्थोऽस्ति ?
6
'यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः' इति मन्त्रांशे 'यज्ञम्' इति पदस्य भाष्यकार-सायणानुसारमर्थोऽस्ति ?
7
'सा नो दधातु भद्रया प्रिये धामनिधामनि' अत्र स्तूयमाना देवी का ?
8
ऋग्वेदप्रातिशाख्यानुसारं रक्तसंज्ञोऽस्ति ?
9
'सौत्रान्तिकमतम्', 'वैभाषिकमतम्' अनयोः सम्बन्धो वर्तते -
10
योगदर्शनानुसारं सार्वभौमव्रतेषु कस्य गणना न भवति ?
11
योगदर्शनानुसारं 'संयमः' इत्यनेन कस्य निर्देशः ?
12
योगदर्शनानुसारमधोऽङ्कितेषु वृत्तिवर्तते ?
13
अर्थसंग्रहे कतिधा वेद उच्यते -
14
सदानन्दप्रणीते वेदान्तसारे 'तत्वमसि' अत्र अखण्डार्थबोधकेषु त्रिषु संबन्धेषु अयं नास्ति -
15
केशवमिश्रानुसारं संयुक्तसमवायसन्निकर्षस्योदाहरणमस्ति -
16
सांख्यकारिकायां 'संघात परार्थत्वात्' अनेन हेतुना साध्यते -
17
अधोऽङ्कितेषु नागेशभट्टस्य ग्रन्थो नास्ति -
18
पाणिनीय शिक्षानुसारम् अधमपाठकस्य दोषोऽस्ति -
19
ग्रिमस्य नियमानुसारं ग्, द्, ब् (घोष अल्प प्राण) ध्वनीनां परिवर्तनक्रमः कः ?
20
अघोऽङ्कितासु भारोपीय परिवारानुसारं कतमा भाषा शतम् वर्गेऽस्ति ?
21
'अध्यात्मम्' अत्र कतमः समासः ?
22
संस्कृत व्याकरणानुसारं 'भवति' इत्यस्य का सञ्ज्ञा भवति ?
23
स्त्री प्रत्ययानुसारमधोऽड्कितेषु 'ङीष्' प्रत्ययान्तः शब्दोऽस्ति -
24
नियमपूर्वकविद्याध्यने अध्यापकः किं संज्ञो भवति ?
25
'उचितं प्राहुराचार्याः सदृशं किल यस्य तत्' इति वचनं वर्तते -
26
'वाक्यं स्याद्योग्यताकांक्षासत्तियुक्तः पदोच्चयः'
इदं वाक्यस्वरूपं प्रतिपादितमाचार्येण अनेन -
इदं वाक्यस्वरूपं प्रतिपादितमाचार्येण अनेन -
27
'हर्षचरितम्' इत्यस्य रचनाकारः वर्तते -
28
'यथा हिरण्यं शुचिधातुमध्ये मेरुर्गिरीणां सरसां समुद्रः’
इदं वचनं कस्मिन काव्ये विलसति ?
इदं वचनं कस्मिन काव्ये विलसति ?
29
'शूयतां महाभाग विदर्भो नाम जनपदः तस्मिन् भोज वंश भूषणम्....'
इति गद्यखण्डं कस्यां रचनायां विद्यते ?
इति गद्यखण्डं कस्यां रचनायां विद्यते ?
30
वाचः काठिन्यमायान्ति भङ्गश्लेषविशेषतः
नोद्वेगस्तत्र कर्त्तव्यो यस्मान्नैको रसः कवेः
इति पद्यं कस्मिन काव्ये विलसति ?
नोद्वेगस्तत्र कर्त्तव्यो यस्मान्नैको रसः कवेः
इति पद्यं कस्मिन काव्ये विलसति ?
31
"यौवनारम्भे च प्रायः शास्त्रजलप्रक्षालननिर्मलापि कालुष्यमुपयाति बुद्धिः” इति केनोपदिष्टम् ?
32
'स एकस्त्रीणि जयति जगन्ति कुसुमायुधः
हस्ताऽपि तनुं यस्य शंभुना न हृतं बलम्'
इत्यस्मिन् पद्ये कः अलंकारो वर्तते ?
हस्ताऽपि तनुं यस्य शंभुना न हृतं बलम्'
इत्यस्मिन् पद्ये कः अलंकारो वर्तते ?
33
'जाबालेः नास्तिकमतस्य रामेण खण्डनम्' इति विषयः रामायणस्य कस्मिन् काण्डे वर्णितोऽस्ति ?
34
महाभारतस्य मंगलश्लोके कस्य ग्रन्थस्य निर्देशोऽस्ति ?
35
सरविलियमजोन्समहोदयः ब्राह्मीलिपेरुत्पत्तिः मन्यते
36
मनुमते स्वयम्भूर्भगवानव्यक्तो किमिदं व्यञ्जयन् प्रादुरासीत् ?
37
याज्ञवल्क्यानुसारं सीमातिक्रमणे दण्डाः प्रोक्ताः -
38
यशोधर्मणः मन्दसौरस्तम्भलेखानुसारं यशोधर्मा कस्य देवस्य समर्चनां करोति -
39
कौटिलीयार्थशास्त्रानुसारं के राजानमुत्तिष्ठमानमनूत्तिष्ठन्ते ?
40
अशोकस्य शाहबाजगढ़ी-शिलालेखस्य लिपिरस्ति -
41
शतपथब्राह्मणस्य प्रथमकाण्डस्य विषयौ कौ ?
(a) अग्निहोत्रम
(b) सोमभागः
(c) राजसूयः
(d) पिण्डपितृयज्ञः
(a) अग्निहोत्रम
(b) सोमभागः
(c) राजसूयः
(d) पिण्डपितृयज्ञः
42
सामवेदस्य ब्राह्मणग्रन्थौ कौ स्तः ?
(a) ऐतरेय ब्राह्मणम्
(b) पञ्चविंश- ब्राह्मणम्
(c) शांखायन – ब्राह्मणम्
(d) वंश ब्राह्मणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) ऐतरेय ब्राह्मणम्
(b) पञ्चविंश- ब्राह्मणम्
(c) शांखायन – ब्राह्मणम्
(d) वंश ब्राह्मणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
43
सामवेदस्य शाखे स्तः ?
(a) वाधूल - संहिता
(b) शाट्यायनीय - संहिता
(c) कपिष्ठल- कठ- संहिता
(d) जैमिनीय - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) वाधूल - संहिता
(b) शाट्यायनीय - संहिता
(c) कपिष्ठल- कठ- संहिता
(d) जैमिनीय - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
44
अथर्ववेदL; शाखे स्तः ?
(a) हारिद्रवीय - संहिता
(b) शौनक - संहिता
(c) छागलेय - संहिता
(d) पैप्पलाद - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) हारिद्रवीय - संहिता
(b) शौनक - संहिता
(c) छागलेय - संहिता
(d) पैप्पलाद - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
45
“अन्धं तमः प्रविशन्ति ये असम्भूतिमुपासते
ततो भूय इव ते तमः य उ सम्भूत्यां रताः”
अत्र मन्त्रे 'असम्भूति-सम्भूति' - पदयोः अर्थो कौ ?
(a) विकृतिः
(b) प्रकृतिः
(c) कार्यब्रह्म
(d) अविनाशः
ततो भूय इव ते तमः य उ सम्भूत्यां रताः”
अत्र मन्त्रे 'असम्भूति-सम्भूति' - पदयोः अर्थो कौ ?
(a) विकृतिः
(b) प्रकृतिः
(c) कार्यब्रह्म
(d) अविनाशः
46
अर्थसंग्रहानुसारं देशसामान्यं स्थानम्, तच्च द्विविधं, किं तत् ?
(a) पाठसादेश्यम्
(b) अनुष्ठानसादेश्यम्
(c) यथासंख्यसादेश्यम्
(d) मीमांसासादेश्यम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) पाठसादेश्यम्
(b) अनुष्ठानसादेश्यम्
(c) यथासंख्यसादेश्यम्
(d) मीमांसासादेश्यम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
47
सांख्यकारिकायां द्विविधः सर्गः (भौतिको बौद्धिकश्च) एतन्नामाख्यो वर्तते -
(a) तन्मात्राख्यः
(b) लिङ्गाख्यः
(c) सत्त्वरजस्तमसाख्यः
(d) भावाख्यः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) तन्मात्राख्यः
(b) लिङ्गाख्यः
(c) सत्त्वरजस्तमसाख्यः
(d) भावाख्यः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
48
अनैकान्तिकहेत्वाभासस्य कौ द्वौ प्रकारौ वर्तते तर्कभाषायाम्
(a) साधारण:
(b) सत्प्रतिपक्षः
(c) असाधारण:
(d) आश्रयासिद्धः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) साधारण:
(b) सत्प्रतिपक्षः
(c) असाधारण:
(d) आश्रयासिद्धः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
49
अधोलिखितेषु द्वावेतौ सिद्धान्तरूपेण बौद्धदर्शने स्वीक्रियेते -
(a) शब्दनित्यतावादः
(b) प्रतीत्यसमुत्पादः
(c) सप्तभङ्गीनयः
(d) क्षणिकवादः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) शब्दनित्यतावादः
(b) प्रतीत्यसमुत्पादः
(c) सप्तभङ्गीनयः
(d) क्षणिकवादः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
50
वेदान्तसारे चतुर्विधस्थूलशरीरेषु द्वे इमे स्तः
(a) कायजम्
(b) जरायुजम्
(c) अण्डजम्
(d) तोयजम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) कायजम्
(b) जरायुजम्
(c) अण्डजम्
(d) तोयजम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
51
अधोऽङ्कितेषु भाषाविज्ञानानुसारम् अर्धस्वरौ स्तः -
(a) अ
(b) य्
(c) इ
(d) व्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) अ
(b) य्
(c) इ
(d) व्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
52
अधस्तनेषु कर्योर्द्वयोः सम्बन्धः ?
(a) पतञ्जलिः महाभाष्यकार:
(b) कालिदासः
(c) गोनर्दीयः
(d) शबरस्वामी
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) पतञ्जलिः महाभाष्यकार:
(b) कालिदासः
(c) गोनर्दीयः
(d) शबरस्वामी
समुचितं विकल्पं चिनुत -
53
अघोऽङ्कितेषु कयिर्द्वयोः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) बभूवे
(b) नेविंशः
(c) समवप्रविभ्यः स्थः
(d) भावकर्मणोः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) बभूवे
(b) नेविंशः
(c) समवप्रविभ्यः स्थः
(d) भावकर्मणोः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
54
वाक्यपदीयानुसारं शब्दब्रह्मविषये के कथने उचिते स्तः ?
(a) नादैराहितबीजायाम्
(b) अनादि निधनं ब्रह्म
(c) बुद्धौ शब्दोऽवधार्यते
(d) एकमेव यदाम्नातं भिन्नं शक्तिव्यपाश्रयात्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) नादैराहितबीजायाम्
(b) अनादि निधनं ब्रह्म
(c) बुद्धौ शब्दोऽवधार्यते
(d) एकमेव यदाम्नातं भिन्नं शक्तिव्यपाश्रयात्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
55
महाभाष्यानुसारं कयोर्द्वयोरुचितः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) दुष्टः शब्दः
(b) गुणो नाम सः
(c) कर्मण्यण्
(d) विभक्तिं कुर्वन्ति
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) दुष्टः शब्दः
(b) गुणो नाम सः
(c) कर्मण्यण्
(d) विभक्तिं कुर्वन्ति
समुचितं विकल्पं चिनुत -
56
एतौ काव्यशास्त्रप्रणेतारौ आचार्यौ स्तः -
(a) वाल्मीकिः
(b) भामहः
(c) क्षेमेन्द्रः
(d) कालिदासः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) वाल्मीकिः
(b) भामहः
(c) क्षेमेन्द्रः
(d) कालिदासः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
57
एते महाकविकालिदासप्रणीते महाकाव्ये स्तः -
(a) रघुवंशम्
(b) मेघदूतम्
(c) अभिज्ञान शाकुन्तलम्
(d) कुमार संभवम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) रघुवंशम्
(b) मेघदूतम्
(c) अभिज्ञान शाकुन्तलम्
(d) कुमार संभवम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
58
एतयोः अलंकारयोः उपमान उपमेयौ भवतः -
(a) रूपकम्
(b) विभावना
(c) उत्प्रेक्षा
(d) विशेषोक्तिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) रूपकम्
(b) विभावना
(c) उत्प्रेक्षा
(d) विशेषोक्तिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
59
अस्मिन् श्लोके अलंकार छन्दसोः स्थितिरियम् वर्तते
श्रियः कुरुणामधिपस्य पालनीं, प्रजासु वृत्तिं यमयुङ्क्त वेदितुम्
स वर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ युधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः
(a) उपमा
(b) वृत्त्यनुप्रासः
(c) मालिनी
(d) वंशस्थम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
श्रियः कुरुणामधिपस्य पालनीं, प्रजासु वृत्तिं यमयुङ्क्त वेदितुम्
स वर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ युधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः
(a) उपमा
(b) वृत्त्यनुप्रासः
(c) मालिनी
(d) वंशस्थम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
60
अधस्तनेषु के द्वै शैवविषयक पुराणे स्तः
(a) भागवतपुराणम्
(b) मत्स्यपुराणम्
(c) गरुड़पुराणम्
(d) ब्रह्माण्डपुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) भागवतपुराणम्
(b) मत्स्यपुराणम्
(c) गरुड़पुराणम्
(d) ब्रह्माण्डपुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
61
किष्किन्धाकाण्डे की विषयौ वर्णितौ स्तः
(a) अशोकवनिका - ध्वंसनम्
(b) सीतान्वेषणम्
(c) विभीषणेन दूतवधनिषेधः
(d) सम्पाति कथा
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) अशोकवनिका - ध्वंसनम्
(b) सीतान्वेषणम्
(c) विभीषणेन दूतवधनिषेधः
(d) सम्पाति कथा
समुचितं विकल्पं चिनुत -
62
याज्ञवल्क्यस्मृतेः व्यवहाराध्यायस्य प्रकरणे स्तः
(a) उपनिधिप्रकरणम्
(b) उपोद्धातप्रकरणम्
(c) साहसप्रकरणम्
(d) स्नातकधर्मप्रकरणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) उपनिधिप्रकरणम्
(b) उपोद्धातप्रकरणम्
(c) साहसप्रकरणम्
(d) स्नातकधर्मप्रकरणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
63
कौटिलीयमते धर्मोपघशुद्धान् अमात्यान् स्थापयेत्
(a) धर्मस्थानीयेषु
(b) सन्निधातृनिचयकर्मसु
(c) कण्टकशोधनेषु
(d) ब्राह्मभ्यन्तरविहाररक्षासु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) धर्मस्थानीयेषु
(b) सन्निधातृनिचयकर्मसु
(c) कण्टकशोधनेषु
(d) ब्राह्मभ्यन्तरविहाररक्षासु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
64
कौटिलीयमते लुब्धवर्गस्य के द्वे लक्षणे -
(a) मानकामः
(b) आत्मसंभावितः
(c) व्यसनी
(d) अत्याहितव्यवहारः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) मानकामः
(b) आत्मसंभावितः
(c) व्यसनी
(d) अत्याहितव्यवहारः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
65
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I तालिका-II
(a) ऋग्वेदः I. आदित्यः
(b) यजुर्वेदः II. अङ्गिराः
(c) सामवेदः III. अग्निः
(d) अथर्ववेदः IV. वायुः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका - I तालिका-II
(a) ऋग्वेदः I. आदित्यः
(b) यजुर्वेदः II. अङ्गिराः
(c) सामवेदः III. अग्निः
(d) अथर्ववेदः IV. वायुः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
66
'अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम्' अत्र मन्त्रांशे आगतानां पदानामर्थं' सायणमनुसृत्य मेलयत -
तालिका-I तालिका-II
(a) अहम् I. ईश्वरी
(b) राष्ट्री II. मुख्या
(c) संगमनी III. आम्भृणी वाक्
(d) प्रथमा IV. प्रापयित्री
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका-I तालिका-II
(a) अहम् I. ईश्वरी
(b) राष्ट्री II. मुख्या
(c) संगमनी III. आम्भृणी वाक्
(d) प्रथमा IV. प्रापयित्री
समुचितं विकल्पं चिनुत -
67
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I तालिका-II
(a) आगमग्रन्थाः I. आचार्यशङ्करः
(b) त्रिपिटकसाहित्यम् II. जैनदर्शनम्
(c) न्यायसिद्धान्तमुक्तावली III. बौद्धसाहित्यम्
(d) निर्विशेषाद्वैतवाद: IV. विश्वनाथपञ्चाननः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका - I तालिका-II
(a) आगमग्रन्थाः I. आचार्यशङ्करः
(b) त्रिपिटकसाहित्यम् II. जैनदर्शनम्
(c) न्यायसिद्धान्तमुक्तावली III. बौद्धसाहित्यम्
(d) निर्विशेषाद्वैतवाद: IV. विश्वनाथपञ्चाननः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
68
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I तालिका-II
(a) सङ्कल्पकम् I. सिद्धिः
(b) नवधा II. मनः
(c) अष्टधा III. तामिस्रः
(d) अष्टादशधा IV. तुष्टिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका-I तालिका-II
(a) सङ्कल्पकम् I. सिद्धिः
(b) नवधा II. मनः
(c) अष्टधा III. तामिस्रः
(d) अष्टादशधा IV. तुष्टिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
69
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I तालिका-II
(a) संस्कृत भाषा I. श्लिष्ट वियोगात्मक
(b) हिन्दी भाषा II. अश्लिष्ट मध्ययोगात्मक
(c) तिब्बती भाषा III. अयोगात्मक
(d) सन्थाली भाषा IV. श्लिष्ट संयोगात्मक
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका-I तालिका-II
(a) संस्कृत भाषा I. श्लिष्ट वियोगात्मक
(b) हिन्दी भाषा II. अश्लिष्ट मध्ययोगात्मक
(c) तिब्बती भाषा III. अयोगात्मक
(d) सन्थाली भाषा IV. श्लिष्ट संयोगात्मक
समुचितं विकल्पं चिनुत -
70
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I तालिका-II
(a) तथायुक्तं चानीप्सितम् I. अनु हरिं सुरा
(b) हीने II. गोषु दुह्यमानासु गतः
(c) कर्तुकर्मणोः कृति III. ग्रामं गच्छंस्तृणं स्पृशति
(d) यस्य च भावेन भानलक्षणम् IV. जगतः कर्ता कृष्ण
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका-I तालिका-II
(a) तथायुक्तं चानीप्सितम् I. अनु हरिं सुरा
(b) हीने II. गोषु दुह्यमानासु गतः
(c) कर्तुकर्मणोः कृति III. ग्रामं गच्छंस्तृणं स्पृशति
(d) यस्य च भावेन भानलक्षणम् IV. जगतः कर्ता कृष्ण
समुचितं विकल्पं चिनुत -
71
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I तालिका-II
(a) त्रिविक्रमभट्टः I. मृच्छकटिकम्
(b) भट्टनारायणः II. मुद्राराक्षसम्
(c) विशाखदत्तः III. वेणीसंहारम्
(d) शूद्रक : IV. नलचम्पू
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका-I तालिका-II
(a) त्रिविक्रमभट्टः I. मृच्छकटिकम्
(b) भट्टनारायणः II. मुद्राराक्षसम्
(c) विशाखदत्तः III. वेणीसंहारम्
(d) शूद्रक : IV. नलचम्पू
समुचितं विकल्पं चिनुत -
72
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I तालिका-II
(a) भारविः I. सर्वः कान्तमात्मीयं पश्यति
(b) माघः II. गुरुपदेशश्च नाम पुरुषाणा-मखिलमलप्रक्षालनक्षममजलं स्नानम्
(c) कालिदासः III. सहसा विदधीत न क्रियाम्
(d) बाणभट्टः IV. ग्रहीतुमार्यान् परिचर्यया मुहुर्महानुभावा हि नितान्तमर्थिनः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका - I तालिका-II
(a) भारविः I. सर्वः कान्तमात्मीयं पश्यति
(b) माघः II. गुरुपदेशश्च नाम पुरुषाणा-मखिलमलप्रक्षालनक्षममजलं स्नानम्
(c) कालिदासः III. सहसा विदधीत न क्रियाम्
(d) बाणभट्टः IV. ग्रहीतुमार्यान् परिचर्यया मुहुर्महानुभावा हि नितान्तमर्थिनः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
73
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I तालिका-II
(a) शैव I. अग्निपुराणम्
(b) वैष्णव II. पद्मपुराणम्
(c) ब्राह्म III. मार्कण्डेयपुराणम्
(d) आग्नेय IV. गरुड़पुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
तालिका - I तालिका-II
(a) शैव I. अग्निपुराणम्
(b) वैष्णव II. पद्मपुराणम्
(c) ब्राह्म III. मार्कण्डेयपुराणम्
(d) आग्नेय IV. गरुड़पुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
74
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I तालिका-II
(a) कापटिक: I. कर्षको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(b) उदास्थितः II. वाणिजको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचमुक्तः
(c) गृहपतिकः III. प्रव्रज्याप्रत्यवसितः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(d) वैदेहकः IV. परमर्मज्ञः प्रगल्भश्छात्रः
तालिका - I तालिका-II
(a) कापटिक: I. कर्षको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(b) उदास्थितः II. वाणिजको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचमुक्तः
(c) गृहपतिकः III. प्रव्रज्याप्रत्यवसितः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(d) वैदेहकः IV. परमर्मज्ञः प्रगल्भश्छात्रः
75
काण्वसहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) मुरारिमिश्रः
(b) कालनाथः
(c) आनन्दबोधः
(d) अनन्ताचार्य:
(e) सायणः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) मुरारिमिश्रः
(b) कालनाथः
(c) आनन्दबोधः
(d) अनन्ताचार्य:
(e) सायणः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
76
तैत्तरीय-संहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) भवस्वामी
(b) क्षुरः
(c) कुण्डिनः
(d) सायणः
(e) कौशिक : भट्ट - भास्कर - मिश्रः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) भवस्वामी
(b) क्षुरः
(c) कुण्डिनः
(d) सायणः
(e) कौशिक : भट्ट - भास्कर - मिश्रः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
77
संयोगानन्तरं पञ्चसन्निकर्षाणामयं क्रमः तर्क – भाषायामुपलभ्यते -
(a) समवेतसमवायः
(b) विशेष्यविशेषणभावः
(c) संयुक्तसमवेत समवायः
(d) समवायः
(e) संयुक्त समवायः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) समवेतसमवायः
(b) विशेष्यविशेषणभावः
(c) संयुक्तसमवेत समवायः
(d) समवायः
(e) संयुक्त समवायः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
78
सांख्याचार्याणां कालक्रमो यथातथं विभावनीयः -
(a) कपिलः
(b) ईश्वरकृष्णः
(c) आसुरिः
(d) पञ्चशिख:
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) कपिलः
(b) ईश्वरकृष्णः
(c) आसुरिः
(d) पञ्चशिख:
समुचितं विकल्पं चिनुत -
79
अघोऽङ्कितान् वैय्याकरणान् कालक्रमेण प्रदर्शयत
(a) कात्यायनः
(b) नागेशभट्टः
(c) कैय्यटः
(d) पाणिनिः
(e) भर्तृहरिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) कात्यायनः
(b) नागेशभट्टः
(c) कैय्यटः
(d) पाणिनिः
(e) भर्तृहरिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
80
तत्पुरुषसमासस्य प्रदर्शयत- उदाहरणानीमानि विभक्तिक्रमेण
(a) धान्यार्थः
(b) राजपुरुषः
(c) सुखप्राप्तः
(d) चोरभयम्
(e) यूपदारु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) धान्यार्थः
(b) राजपुरुषः
(c) सुखप्राप्तः
(d) चोरभयम्
(e) यूपदारु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
81
बुद्धचरिते सर्गप्राथम्येन क्रमशः सर्गाणामुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) संवेग - उत्पत्तिः
(b) अभिनिष्क्रमणम्
(c) स्त्री निवारणम्
(d) तपोवन प्रवेशः
(e) अन्तःपुर विलाप
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) संवेग - उत्पत्तिः
(b) अभिनिष्क्रमणम्
(c) स्त्री निवारणम्
(d) तपोवन प्रवेशः
(e) अन्तःपुर विलाप
समुचितं विकल्पं चिनुत -
82
सर्वप्राचीन रचनायाः प्राथम्येन कालक्रमानुसारमुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) किरातार्जुनीयम्
(b) कुमारसंभवम्
(c) नैषधीयचरितम्
(d) रामायणम्
(e) स्वप्नवासवदत्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) किरातार्जुनीयम्
(b) कुमारसंभवम्
(c) नैषधीयचरितम्
(d) रामायणम्
(e) स्वप्नवासवदत्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
83
अधोलिखितानां रामायणस्य विषयवस्तूनाम् समुचितः क्रमोऽस्ति -
(a) ताटकावधः
(b) दशरथेन यज्ञानुष्ठानम्
(c) मिथिला - प्रस्थानम्
(d) रामजन्म
(e) रामद्वारा धनुर्भङ्गः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) ताटकावधः
(b) दशरथेन यज्ञानुष्ठानम्
(c) मिथिला - प्रस्थानम्
(d) रामजन्म
(e) रामद्वारा धनुर्भङ्गः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
84
मनुमते उत्तरोत्तरश्रेष्ठानि मान्यस्थानानि सन्ति -
(a) बन्धुः
(b) वयः
(c) कर्म
(d) विद्या
(e) वित्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
(a) बन्धुः
(b) वयः
(c) कर्म
(d) विद्या
(e) वित्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
85
कथनद्वयम् अधोलिखितम् तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : 'यो वै एताम् एवं वेद, अपहत्य पाप्मनम्, अनन्ते स्वर्गलोके, ज्येये प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति' ।
कारणम् (R) : 'यतः स जानाति - तपः दमः कर्म इति प्रतिष्ठा, वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम्' ।
उपर्युक्त अभिकथन कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
अभिकथनम् (A) : 'यो वै एताम् एवं वेद, अपहत्य पाप्मनम्, अनन्ते स्वर्गलोके, ज्येये प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति' ।
कारणम् (R) : 'यतः स जानाति - तपः दमः कर्म इति प्रतिष्ठा, वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम्' ।
उपर्युक्त अभिकथन कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
86
अत्र कथनद्वयं वर्तते - तत्र (A) इत्यभिकथनम्, (R) इति च तस्य कारणम् -
अभिकथनम् (A) : न्याय दिशा तु न गुणगुणिनोः समानकालीनं जन्म किन्तु द्रव्यं निर्गुणमेव प्रथममुत्पद्यते, पश्चात् तत्समवेता गुणा उत्पद्यन्ते ।
कारणम् (R) : समानकालोत्पत्तौ तु गुणगुणिनोः समानसामग्रीकत्वाद् भेदो न स्यात्, कारणभेदनियतत्वात् कार्यभेदस्य ।
उपर्युक्तम् (A) इत्यभिकथनं (A) इति कारणं चाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
अभिकथनम् (A) : न्याय दिशा तु न गुणगुणिनोः समानकालीनं जन्म किन्तु द्रव्यं निर्गुणमेव प्रथममुत्पद्यते, पश्चात् तत्समवेता गुणा उत्पद्यन्ते ।
कारणम् (R) : समानकालोत्पत्तौ तु गुणगुणिनोः समानसामग्रीकत्वाद् भेदो न स्यात्, कारणभेदनियतत्वात् कार्यभेदस्य ।
उपर्युक्तम् (A) इत्यभिकथनं (A) इति कारणं चाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
87
अत्र कथनद्वये (A) इत्यभिकथनम् (R) इति च कारणम् -
अभिकथनम् (A) : पाणिनीय अष्टाध्याया आदौ चतुर्दशसूत्रेषु वर्णोपदेशः विद्यते ।
कारणम् (R) : वृत्तिसमवायार्थः - अनुबन्धकरणार्थः इष्टबुद्धर्थश्च ।
समुचितं विकल्पं चिनुत -
अभिकथनम् (A) : पाणिनीय अष्टाध्याया आदौ चतुर्दशसूत्रेषु वर्णोपदेशः विद्यते ।
कारणम् (R) : वृत्तिसमवायार्थः - अनुबन्धकरणार्थः इष्टबुद्धर्थश्च ।
समुचितं विकल्पं चिनुत -
88
कथनद्वयम् अधोलिखितम् - तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : वितरति गुरु प्राज्ञे विद्यां तथैव जडे, न तु खलु तयोर्ज्ञाने शक्ति करोत्यपहन्ति वा भवति हि पुनर्भूयान् भेदः फलं प्रति तद् यथा, ।
कारणम् (R) : प्रभवति शुचिर्बिम्बग्राहे मणिर्न मृदादयः ।
उपर्युक्तं अभिकथन - कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
अभिकथनम् (A) : वितरति गुरु प्राज्ञे विद्यां तथैव जडे, न तु खलु तयोर्ज्ञाने शक्ति करोत्यपहन्ति वा भवति हि पुनर्भूयान् भेदः फलं प्रति तद् यथा, ।
कारणम् (R) : प्रभवति शुचिर्बिम्बग्राहे मणिर्न मृदादयः ।
उपर्युक्तं अभिकथन - कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
89
कथनद्वयम् अधोलिखितम्-तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : रामादिवत् वर्तितव्यं न रावणादिवत्
कारणम् (R) : दुश्चारित्र्यम् अपकिर्तेः कारणं भवति उपर्युक्त अभिकथन – कारणमाश्रित्य
समुचितं विकल्पं चिनुत -
अभिकथनम् (A) : रामादिवत् वर्तितव्यं न रावणादिवत्
कारणम् (R) : दुश्चारित्र्यम् अपकिर्तेः कारणं भवति उपर्युक्त अभिकथन – कारणमाश्रित्य
समुचितं विकल्पं चिनुत -
90
बालगंगाधर तिलकन मृगशिरा काले ऋग्वेदस्य अधिकांशमन्त्राणां रचना स्वीकृतास्ति। अधोलिखितेषु मृगशिरा-कालः वर्तते ?
91
1846 तमे खीस्ताब्दे अधोलिखितेषु कतमेन पाश्चात्यविदुषा वैदिक साहित्यम् इतिहास (Vedic literature and History) इति ग्रन्थः रचितः ?
92
अधोलिखितेषु कतमेन पाश्चात्यविदुषा 'ए वैदिक कॉन्कार्टेन्स' (A Vedic Concordance) इति नामको ग्रन्थो रचितः ?
93
शांखायनारण्यकः अधोनिर्दिष्टेषु केन सह सम्बद्धोऽस्ति ?
94
इन्द्र-सूक्ते (2.12.4) चतुर्थे मन्त्रे प्राप्तस्य 'दासं वर्णम्' इत्यस्य सायण-भाष्यानुसारम् अधोलिखितंषु कतमः अर्थमित ?
95
सम्पूर्णम् इन्द्र-सूक्तम् अधोलिखितेषु कतमेन छन्दसा ग्रथितमस्ति ?
96
'दोषावस्तः' इति पदस्य सायणानुसारम् अधोलिखितेषु कतम अर्थः विद्यते ?
97
"कविक्रतुः" अधोलिखितेषु कस्य विशेषणं विद्यते: ?
98
वैशेषिकदर्शनानुसारमघोषु समुचितमुत्तरं चिनुत
99
अघोकोऽर्थापत्तिप्रमाणं स्वीकरोति ?
100
वेदानामपौरुषेयत्वमधोऽङ्कितेषु कुत्र वर्णितम् ?
Art of Teaching
1
किसी विद्यालय में छात्र, शिक्षक के कार्य के प्रतिफल कहे जाते हैं। वे ऐसे शिक्षक से सर्वाधिक हानिकारक तरीके से प्रभावित रहते हैं जो शिक्षक -
2
आधुनिक शिक्षाशास्त्रियों के अनुसार छात्र-समिति को निम्नलिखित कार्य नहीं करना चाहिए-
3
नेतृत्व केवल उस व्यक्ति द्वारा प्रदान किया जा सकता है, जिसमें गुण होते हैं-
4
यदि आपकी कक्षा में एक छात्र नाखून काटने आदि है, तो आप उसके व्यवहार सम्बन्धी निष्कर्ष निकालेंगे-
5
आप अपने छात्रों में श्रम के महत्व को कैसे उत्पन्न करेंगे?
6
निम्नलिखित में से कौन-सा पद, श्रेष्ठ नागरिक गुणों को विकसित करने का उपाय नहीं हो सकता
7
नीचे लिखे कथनों में से कौन-सा एक उत्तम शिक्षक का पहचान चिन्ह नहीं है?
8
यदि बालकों में अन्तःवैयक्तिक सम्बन्धों की पुरर्स्थापना करनी है तो शिक्षक को चाहिए कि वह-
9
सम्प्रेषण में सन्निकटता का निर्धारण तत्व है-
10
छात्रों में श्रेष्ठ संस्कारों का विकास करना, आप क्यों आवश्यक मानते हैं?
11
एक सैकेण्डरी विद्यालय में छात्रों के सामाजिक एवं प्रजातानि़्त्रक गुणों को विकसित करने के लिए उत्तम शिक्षण विधि कही जा सकती है-
12
नेता को अपने समूह में गतिशील प्राणवायु फूँकने के उद्देश्य से होना चाहिए-
13
भारतीय परिवेश में आजकल जिन शिक्षकों की सर्वाधिक आवश्यकता अनुभव की जा रही है वे हैं -
14
यदि आप अपने बालकों में अतिरिक्त सुरक्षा के भाव उत्पन्न करने में सफल हो जाते हैं तो इससे जो मनो-सामाजिक कठिनाई उत्पन्न होगी, वह है
15
कक्षा में तिरस्कृत बालक का सम्भावित व्यवहार होगा
16
यदि आप अपने दैनिक कार्यो का ठीक समय पर पूरा करते है, तो आपकी जीवन-शैली मूक सम्प्रेक्षण देती है कि आप-
17
यद्यपि शिक्षण व्यवसाय की सफलता के अनेक कारक होते है फिर भी नीचे दिए हुए कारकों में आप किसे सर्वश्रेष्ठ मानते हैं?
18
यदि एक शिक्षक की शिक्षण क्षमताओं से परिचित होता है, तो उसकी कक्षा में देखना चाहिए। एक दक्ष शिक्षक अपने छात्रों में विकसित करता है-
19
आपकी कक्षा में एक छात्र नकल करते हुए पकड़ा जाता हे, तो वह अनुनय-विनय करता है तथा उसने नकल क्यों की है, उचित कारण व्यक्त करने मे असफल रहता है। ऐसी परिस्थिति में आप क्या निर्णय लेंगे?
20
कप्यूटर संचारद्ध समय बोध सम्प्रेषण के निर्धारक तत्व हैं-
21
आजकल पाठ्यक्रम सहगामी क्रियाओं में राष्ट्रीय सेवा योजना को मुख्य स्थान दिया जा रहा है। एक विद्यार्थी के रूप में आप इसे क्या लेंगे?
22
आप अपने छात्रों को कोई चलचित्र दिखाने ले जाते है, जिसमें प्रेतात्माओें के सम्बन्ध में घटनाओं को चित्रित किया है। उसके बाद इन सबको मानने लगते हैं। आप ऐसी स्थिति में क्या करेंगे?
23
प्रभावी एवं सफल शिक्षण के लिए सर्वाधिक आवश्यक है-
24
आपकी बारे में सर्वाधिक उपयुक्त है-
25
बालकों के व्यवहार परिवर्तन के लिए सर्वाधिक प्र्रभावकारी पद्धति है-
26
आपके कुछ साथी आपके कक्षाध्यापक को भला-बुरा कहते हैं, तो आप-
27
आपके बालक ने चोरी की है। भविष्य में वह ऐसा न करे, इसके लिए आप-
28
विद्यालय के एक उद्दण्ड़ बालक को अनुशासित करने के लिए-
29
आपके विचार से उत्तम वह है-
30
आप अध्यापन व्यवसाय को अपनाना चाहते हैं क्योंकि-
General Knowledge
1
हड़प्पा सभ्यता का सर्वाधिक मान्यता प्राप्त काल हैं -
2
सिंधु घाटी की सभ्यता में घोड़े के अवशेष कहाँ मिले हैं ?
3
बिहार में तुर्क सत्ता का वास्तविक संस्थापक कौन था ?
4
बिहार के प्रथम भारतीय गवर्नर कौन थे ?
5
भारत ने वस्तु एवं सेवा कर (GST) लागू होने की 9वीं वर्षगांठ कब मनाई?
Environmental Science
1
अमृता देवी स्मृति पुरस्कार जिसके लिए दिया जाता है, वह है-
2
निम्नलिखित युग्मों पर विचार कीजिए-
A सेंटर फॉर एनवायरनमेंटल मैनेजमेंट आफ डिग्रेडेड इकोसिस्टम, नई दिल्ली
B. सेंटर ऑफ सोशल फारेस्ट्री एण्ड इकोरिहैबलिटेशन, इलाहाबाद
C. नेशनल कोरल रीफ रिसर्च सेन्टर, तिरुवनंतपुरम्
उपर्युक्त युग्मों में से कौन-सा/से सही सुमेलित है/हैं?
A सेंटर फॉर एनवायरनमेंटल मैनेजमेंट आफ डिग्रेडेड इकोसिस्टम, नई दिल्ली
B. सेंटर ऑफ सोशल फारेस्ट्री एण्ड इकोरिहैबलिटेशन, इलाहाबाद
C. नेशनल कोरल रीफ रिसर्च सेन्टर, तिरुवनंतपुरम्
उपर्युक्त युग्मों में से कौन-सा/से सही सुमेलित है/हैं?
3
'ग्रीन अकांउटिंग' का अर्थ है...... के आकलन को ध्यान में रखते हुए देश की राष्ट्रीय आय को मापना-
4
जैव-सुरक्षा (Bio-safety) का कार्टाजेना प्रोटोकाल निम्नलिखित केन्द्रीय मन्त्रालयों में से कौन कार्यान्वित करता है?
5
राजीव गांधी पर्यावरण पुरस्कार दिया जाता है श्रेष्ठतर योगदान के लिए-
Mathematical Aptitude
1
एक तीन अंकों की संख्या में, इकाई अंक इसके दहाई अंक का दुगुना और सैकड़ा अंक का 1.5 गुणा है। अगर संख्या के तीनों अंकों का योग 13 है, तो संख्या ज्ञात करें।
2
दो संख्याऐं एक तीसरी संख्या से क्रमशः 50% और 54% कम हैं तो दूसरी संख्या पहली संख्या से कितना प्रतिशत कम है?
3
अगर (28)3 को किसी संख्या के वर्ग में से घटाने पर 1457 मिलता है, तो उस संख्या को ज्ञात करें।
4
एक संख्या और उसके
हिस्से का अंतर 30 है तो संख्या ज्ञात करें।
हिस्से का अंतर 30 है तो संख्या ज्ञात करें।5
एक संख्या के 58% और 39% का अंतर 247 है, तो उस संख्या का 62% का मान क्या होगा?
Logical Reasoning
1
नीचे दिये जा रहे अक्षर समूह की श्रृंखला में प्रश्न चिन्ह (?) के स्थान पर क्या होगा ?
I L J M P N Q T R ?
I L J M P N Q T R ?
2
नीचे दिए गए अक्षर अनुक्रम में आगे क्या आएगा?
A A B A B C A B C D A B C D E A B C D E F A B
A A B A B C A B C D A B C D E A B C D E F A B
3
निम्नलिखित अंक श्रृंखला में अगली संख्या क्या होगी?
2, 23, 234, 2345, 23456, 23456, ?
2, 23, 234, 2345, 23456, 23456, ?
4
प्रत्येक अक्षर का केवल एक बार प्रयोग करते हुए अक्षरों से कितने अर्थपूर्ण शब्द बनाए जा सकते हैं |
5
निम्नलिखित जोड़े में से किसमें Run : Race की तरह का संबंध है?