📚 Exam by Category
▾
Question Bank

Bihar STET Sanskrit Exam - Hindi

Duration: 150 · Questions: 150 · Max Marks: 150 · Language: 2

View Bihar STET Sanskrit 2026 Exam Page

Sanskrit

1
'अक्षैर्मा दीव्य कृषिमित् कृषस्व वित्ते रमस्व बहु मन्यमानः' अस्य मन्त्रस्य देवता का ?
  1. A. अक्षाः
  2. B. कितवः अक्षाश्च
  3. C. कृषिः
  4. D. कवषः
2
अथर्ववेदीय - राष्ट्राभिवर्धन-सूक्तस्य देवता का ?
  1. A. राष्ट्रम्
  2. B. अथर्वा
  3. C. ब्रह्मणस्पतिः
  4. D. राष्ट्राभिवर्धनम्
3
'अग्निर्वे देवानां मुखम्' इति कथम् ?
  1. A. हविर्भक्षणात्
  2. B. भोजनपावनात्
  3. C. वनदहनात्
  4. D. प्रकाशन - साधनात्
4
ब्राह्मणग्रन्थेषु वर्णनं नोपलभ्यते ?
  1. A. पुनर्जन्मनः
  2. B. त्रयाणां लोकानाम्
  3. C. आत्मनः
  4. D. परमाण्वस्त्रस्य
5
'न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः' इति मन्त्रांशे 'सुतेकरासः' इति पदस्य सायणानुसारमर्थोऽस्ति ?
  1. A. कृषकाः
  2. B. सुता:
  3. C. ऋत्विजः
  4. D. ब्राह्मणाः
6
'यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः' इति मन्त्रांशे 'यज्ञम्' इति पदस्य भाष्यकार-सायणानुसारमर्थोऽस्ति ?
  1. A. प्रजापतिम्
  2. B. हविर्यज्ञम्
  3. C. श्रौतयज्ञम्
  4. D. सद्धतम्
7
'सा नो दधातु भद्रया प्रिये धामनिधामनि' अत्र स्तूयमाना देवी का ?
  1. A. उषस्
  2. B. भूमिः
  3. C. वाकू
  4. D. सरस्वती
8
ऋग्वेदप्रातिशाख्यानुसारं रक्तसंज्ञोऽस्ति ?
  1. A. जिह्वामूलीयः
  2. B. सन्ध्यक्षर:
  3. C. संयोगः
  4. D. अनुनासिकः
9
'सौत्रान्तिकमतम्', 'वैभाषिकमतम्' अनयोः सम्बन्धो वर्तते -
  1. A. बौद्धदर्शनेन
  2. B. जैनदर्शनेन
  3. C. चार्वाकदर्शनेन
  4. D. न्यायदर्शनेन
10
योगदर्शनानुसारं सार्वभौमव्रतेषु कस्य गणना न भवति ?
  1. A. ईश्वरप्रणिधानस्य
  2. B. सत्यस्य
  3. C. अस्तेयस्य
  4. D. अपरिग्रहस्य
11
योगदर्शनानुसारं 'संयमः' इत्यनेन कस्य निर्देशः ?
  1. A. अहिंसा - सत्य - अस्तेयानि
  2. B. धारणा - ध्यान - समाधयः
  3. C. यम - नियम - प्रत्याहारः
  4. D. शौच – संतोष - तपांसि
12
योगदर्शनानुसारमधोऽङ्कितेषु वृत्तिवर्तते ?
  1. A. अहिंसा
  2. B. हिंसा
  3. C. निद्रा
  4. D. ब्रह्मचर्यम्
13
अर्थसंग्रहे कतिधा वेद उच्यते -
  1. A. पञ्चविधः
  2. B. चतुर्विधः
  3. C. अष्टविधः
  4. D. दशविधः
14
सदानन्दप्रणीते वेदान्तसारे 'तत्वमसि' अत्र अखण्डार्थबोधकेषु त्रिषु संबन्धेषु अयं नास्ति -
  1. A. पठयोः सामानाधिकरणण्यम्
  2. B. पदार्थयोर्विशेषणविशेष्यभावः
  3. C. अयुतसिद्धसम्बन्धः
  4. D. प्रत्यगात्मलक्षणयोर्लक्ष्यलक्षणभावः
15
केशवमिश्रानुसारं संयुक्तसमवायसन्निकर्षस्योदाहरणमस्ति -
  1. A. चक्षुः - घटम्
  2. B. चक्षुः घटरुपम्
  3. C. श्रोत्रम् - शब्दत्वम्
  4. D. चक्षुः - घटत्वम्
16
सांख्यकारिकायां 'संघात परार्थत्वात्' अनेन हेतुना साध्यते -
  1. A. पुरुषः
  2. B. अव्यक्तम्
  3. C. महत्
  4. D. अहङ्कारः
17
अधोऽङ्कितेषु नागेशभट्टस्य ग्रन्थो नास्ति -
  1. A. बृहत् - शब्देन्दुशेखरः
  2. B. लघु- शब्देन्दुशेखरः
  3. C. प्रदीपोद्योतः
  4. D. माधवीयधातुवृत्तिः
18
पाणिनीय शिक्षानुसारम् अधमपाठकस्य दोषोऽस्ति -
  1. A. धैर्यम्
  2. B. सुस्वरः
  3. C. गीती
  4. D. माधुर्यम्
19
ग्रिमस्य नियमानुसारं ग्, द्, ब् (घोष अल्प प्राण) ध्वनीनां परिवर्तनक्रमः कः ?
  1. A. ग् → घ्; द् → धू; ब् → भ्
  2. B. गू खू; द् → थ्; ब् → फ्
  3. C. ग् → क्; द् → त्; ब् → प्
  4. D. ग् → क्; द् → थ्; ब् → फ्
20
अघोऽङ्कितासु भारोपीय परिवारानुसारं कतमा भाषा शतम् वर्गेऽस्ति ?
  1. A. तोखारी
  2. B. ग्रीक
  3. C. आर्मीनी
  4. D. केल्टिक
21
'अध्यात्मम्' अत्र कतमः समासः ?
  1. A. द्वन्द्वः
  2. B. अव्ययीभावः
  3. C. तत्पुरुषः
  4. D. बहुव्रीहिः
22
संस्कृत व्याकरणानुसारं 'भवति' इत्यस्य का सञ्ज्ञा भवति ?
  1. A. सर्वनामस्थानम्
  2. B. भ
  3. C. निष्ठा
  4. D. पदम्
23
स्त्री प्रत्ययानुसारमधोऽड्कितेषु 'ङीष्' प्रत्ययान्तः शब्दोऽस्ति -
  1. A. पवन्ती
  2. B. देवी
  3. C. भवानी
  4. D. कुरुचरी
24
नियमपूर्वकविद्याध्यने अध्यापकः किं संज्ञो भवति ?
  1. A. अधिकरणसंज्ञः
  2. B. कर्मस
  3. C. करणसंज्ञः
  4. D. अपादानसंज्ञः
25
'उचितं प्राहुराचार्याः सदृशं किल यस्य तत्' इति वचनं वर्तते -
  1. A. आनन्दवर्धनस्य
  2. B. क्षेमेन्द्रस्य
  3. C. भामहस्य
  4. D. विश्वनाथस्य
26
'वाक्यं स्याद्योग्यताकांक्षासत्तियुक्तः पदोच्चयः'
इदं वाक्यस्वरूपं प्रतिपादितमाचार्येण अनेन -
  1. A. आचार्य - मम्मटेन
  2. B. आचार्य - आनन्दवर्धनेन
  3. C. आचार्य - विश्वनाथेन
  4. D. आचार्य - वामनेन
27
'हर्षचरितम्' इत्यस्य रचनाकारः वर्तते -
  1. A. श्रीहर्षः
  2. B. हर्षदेवः
  3. C. बाणभट्टः
  4. D. भारविः
28
'यथा हिरण्यं शुचिधातुमध्ये मेरुर्गिरीणां सरसां समुद्रः’
इदं वचनं कस्मिन काव्ये विलसति ?
  1. A. मुद्राराक्षसे
  2. B. उत्तररामचरिते
  3. C. किरातार्जुनीये
  4. D. बुद्धचरिते
29
'शूयतां महाभाग विदर्भो नाम जनपदः तस्मिन् भोज वंश भूषणम्....'
इति गद्यखण्डं कस्यां रचनायां विद्यते ?
  1. A. स्वप्नवासवदत्ते
  2. B. कादम्बर्याम्
  3. C. दशकुमारचरिते
  4. D.  हर्षचरिते
30
वाचः काठिन्यमायान्ति भङ्गश्लेषविशेषतः
नोद्वेगस्तत्र कर्त्तव्यो यस्मान्नैको रसः कवेः
इति पद्यं कस्मिन काव्ये विलसति ?
  1. A. दशकुमारचरिते
  2. B. कादम्बर्याम्
  3. C. शिवराज विजये
  4. D. नलचम्पू काव्ये
31
"यौवनारम्भे च प्रायः शास्त्रजलप्रक्षालननिर्मलापि कालुष्यमुपयाति बुद्धिः” इति केनोपदिष्टम् ?
  1. A. तारापीडेन
  2. B. चंद्रापीडेन
  3. C. शुकनासेन
  4. D. महाश्वेतया
32
'स एकस्त्रीणि जयति जगन्ति कुसुमायुधः
हस्ताऽपि तनुं यस्य शंभुना न हृतं बलम्'
इत्यस्मिन् पद्ये कः अलंकारो वर्तते ?
  1. A. विशेषोक्तिः
  2. B. विभावना
  3. C. निदर्शना
  4. D. तुल्ययोगिता
33
'जाबालेः नास्तिकमतस्य रामेण खण्डनम्' इति विषयः रामायणस्य कस्मिन् काण्डे वर्णितोऽस्ति ?
  1. A. बालकाण्डे
  2. B. अयोध्याकाण्डे
  3. C. अरण्यकाण्डे
  4. D. किष्किन्धाकाण्डे
34
महाभारतस्य मंगलश्लोके कस्य ग्रन्थस्य निर्देशोऽस्ति ?
  1. A. जयग्रन्थस्य
  2. B. विजयग्रन्थस्य
  3. C. भारतग्रन्थस्य
  4. D. महाभारतग्रन्थस्य
35
सरविलियमजोन्समहोदयः ब्राह्मीलिपेरुत्पत्तिः मन्यते
  1. A. सेमेटिकलिपितः
  2. B. फिनिशिअनलिपितः मिसराक्षरेभ्यः वा
  3. C. फिनिशिअनलिपेः अरमाइक - अक्षरेभ्यः
  4. D. फिनिशिअनतः सेबूअन् (हिमिअरेटिक) लिपितः
36
मनुमते स्वयम्भूर्भगवानव्यक्तो किमिदं व्यञ्जयन् प्रादुरासीत् ?
  1. A. ज्ञानमिदम्
  2. B. अज्ञानमिदम्
  3. C. जगदिदम्
  4. D. तममिदम्
37
याज्ञवल्क्यानुसारं सीमातिक्रमणे दण्डाः प्रोक्ताः -
  1. A. उत्तमसाहसाः
  2. B. मध्यमसाहसाः
  3. C. उत्तमोत्तमसाहसाः
  4. D. अघमसाहसाः
38
यशोधर्मणः मन्दसौरस्तम्भलेखानुसारं यशोधर्मा कस्य देवस्य समर्चनां करोति -
  1. A. शिवस्य
  2. B. विष्णो:
  3. C. गणेशस्य
  4. D. कृष्णस्य
39
कौटिलीयार्थशास्त्रानुसारं के राजानमुत्तिष्ठमानमनूत्तिष्ठन्ते ?
  1. A. शिष्याः
  2. B. शत्रवः
  3. C. भृत्या
  4. D. पौरजनाः
40
अशोकस्य शाहबाजगढ़ी-शिलालेखस्य लिपिरस्ति -
  1. A. ब्राह्मी
  2. B. देवनागरी
  3. C. खरोष्ठी
  4. D. शारदा
41
शतपथब्राह्मणस्य प्रथमकाण्डस्य विषयौ कौ ?
(a) अग्निहोत्रम
(b) सोमभागः
(c) राजसूयः
(d) पिण्डपितृयज्ञः
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (d)
42
सामवेदस्य ब्राह्मणग्रन्थौ कौ स्तः ?
(a) ऐतरेय ब्राह्मणम्
(b) पञ्चविंश- ब्राह्मणम्
(c) शांखायन – ब्राह्मणम्
(d) वंश ब्राह्मणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
43
सामवेदस्य शाखे स्तः ?
(a) वाधूल - संहिता
(b) शाट्यायनीय - संहिता
(c) कपिष्ठल- कठ- संहिता
(d) जैमिनीय - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (b) एवं (c)
  4. D. (c) एवं (d)
44
अथर्ववेदL; शाखे स्तः ?
(a) हारिद्रवीय - संहिता
(b) शौनक - संहिता
(c) छागलेय - संहिता
(d) पैप्पलाद - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (a) एवं (d)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
45
“अन्धं तमः प्रविशन्ति ये असम्भूतिमुपासते
ततो भूय इव ते तमः य उ सम्भूत्यां रताः”
अत्र मन्त्रे 'असम्भूति-सम्भूति' - पदयोः अर्थो कौ ?
(a) विकृतिः
(b) प्रकृतिः
(c) कार्यब्रह्म
(d) अविनाशः
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (d)
46
अर्थसंग्रहानुसारं देशसामान्यं स्थानम्, तच्च द्विविधं, किं तत् ?
(a) पाठसादेश्यम्
(b) अनुष्ठानसादेश्यम्
(c) यथासंख्यसादेश्यम्
(d) मीमांसासादेश्यम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (a) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (c)
  4. D. (c) एवं (d)
47
सांख्यकारिकायां द्विविधः सर्गः (भौतिको बौद्धिकश्च) एतन्नामाख्यो वर्तते -
(a) तन्मात्राख्यः
(b) लिङ्गाख्यः
(c) सत्त्वरजस्तमसाख्यः
(d) भावाख्यः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (a) एवं (b)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
48
अनैकान्तिकहेत्वाभासस्य कौ द्वौ प्रकारौ वर्तते तर्कभाषायाम्
(a) साधारण:
(b) सत्प्रतिपक्षः
(c) असाधारण:
(d) आश्रयासिद्धः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (a) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
49
अधोलिखितेषु द्वावेतौ सिद्धान्तरूपेण बौद्धदर्शने स्वीक्रियेते -
(a) शब्दनित्यतावादः
(b) प्रतीत्यसमुत्पादः
(c) सप्तभङ्गीनयः
(d) क्षणिकवादः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (b) एवं (c)
  4. D. (c) एवं (d)
50
वेदान्तसारे चतुर्विधस्थूलशरीरेषु द्वे इमे स्तः
(a) कायजम्
(b) जरायुजम्
(c) अण्डजम्
(d) तोयजम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (a) एवं (d)
  4. D. (b) एवं (d)
51
अधोऽङ्कितेषु भाषाविज्ञानानुसारम् अर्धस्वरौ स्तः -
(a) अ
(b) य्
(c) इ
(d) व्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (d)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (c)
52
अधस्तनेषु कर्योर्द्वयोः सम्बन्धः ?
(a) पतञ्जलिः महाभाष्यकार:
(b) कालिदासः
(c) गोनर्दीयः
(d) शबरस्वामी
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (b) एवं (d)
53
अघोऽङ्कितेषु कयिर्द्वयोः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) बभूवे
(b) नेविंशः
(c) समवप्रविभ्यः स्थः
(d) भावकर्मणोः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (a) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (c)
  4. D. (a) एवं (d)
54
वाक्यपदीयानुसारं शब्दब्रह्मविषये के कथने उचिते स्तः ?
(a) नादैराहितबीजायाम्
(b) अनादि निधनं ब्रह्म
(c) बुद्धौ शब्दोऽवधार्यते
(d) एकमेव यदाम्नातं भिन्नं शक्तिव्यपाश्रयात्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
55
महाभाष्यानुसारं कयोर्द्वयोरुचितः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) दुष्टः शब्दः
(b) गुणो नाम सः
(c) कर्मण्यण्
(d) विभक्तिं कुर्वन्ति
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (a) एवं (b)
  4. D. (a) एवं (d)
56
एतौ काव्यशास्त्रप्रणेतारौ आचार्यौ स्तः -
(a) वाल्मीकिः
(b) भामहः
(c) क्षेमेन्द्रः
(d) कालिदासः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (c)
57
एते महाकविकालिदासप्रणीते महाकाव्ये स्तः -
(a) रघुवंशम्
(b) मेघदूतम्
(c) अभिज्ञान शाकुन्तलम्
(d) कुमार संभवम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (a) एवं (d)
  4. D. (b) एवं (c)
58
एतयोः अलंकारयोः उपमान उपमेयौ भवतः -
(a) रूपकम्
(b) विभावना
(c) उत्प्रेक्षा
(d) विशेषोक्तिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (a) एवं (b)
  3. C. (a) एवं (d)
  4. D. (b) एवं (c)
59
अस्मिन् श्लोके अलंकार छन्दसोः स्थितिरियम् वर्तते
श्रियः कुरुणामधिपस्य पालनीं, प्रजासु वृत्तिं यमयुङ्क्त वेदितुम्
स वर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ युधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः
(a) उपमा
(b) वृत्त्यनुप्रासः
(c) मालिनी
(d) वंशस्थम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (c)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (b)
60
अधस्तनेषु के द्वै शैवविषयक पुराणे स्तः
(a) भागवतपुराणम्
(b) मत्स्यपुराणम्
(c) गरुड़पुराणम्
(d) ब्रह्माण्डपुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (d)
  3. C. (b) एवं (c)
  4. D. (a) एवं (d)
61
किष्किन्धाकाण्डे की विषयौ वर्णितौ स्तः
(a) अशोकवनिका - ध्वंसनम्
(b) सीतान्वेषणम्
(c) विभीषणेन दूतवधनिषेधः
(d) सम्पाति कथा
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (b) एवं (d)
  4. D. (c) एवं (d)
62
याज्ञवल्क्यस्मृतेः व्यवहाराध्यायस्य प्रकरणे स्तः
(a) उपनिधिप्रकरणम्
(b) उपोद्धातप्रकरणम्
(c) साहसप्रकरणम्
(d) स्नातकधर्मप्रकरणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (a) एवं (c)
  4. D. (c) एवं (d)
63
कौटिलीयमते धर्मोपघशुद्धान् अमात्यान् स्थापयेत्
(a) धर्मस्थानीयेषु
(b) सन्निधातृनिचयकर्मसु
(c) कण्टकशोधनेषु
(d) ब्राह्मभ्यन्तरविहाररक्षासु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (a) एवं (c)
  4. D. (a) एवं (d)
64
कौटिलीयमते लुब्धवर्गस्य के द्वे लक्षणे -
(a) मानकामः
(b) आत्मसंभावितः
(c) व्यसनी
(d) अत्याहितव्यवहारः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) एवं (b)
  2. B. (b) एवं (c)
  3. C. (c) एवं (d)
  4. D. (a) एवं (d)
65
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                   तालिका-II
(a) ऋग्वेदः                  I. आदित्यः
(b) यजुर्वेदः                 II. अङ्गिराः
(c) सामवेदः                III. अग्निः
(d) अथर्ववेदः              IV. वायुः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
     ​IV   III   II     I
  2. B. III   IV   I   II
  3. C. II   I   III   IV
  4. D. I   II   IV   III
66
'अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम्' अत्र मन्त्रांशे आगतानां पदानामर्थं' सायणमनुसृत्य मेलयत -
 तालिका-I                 तालिका-II
(a) अहम्                 I. ईश्वरी
(b) राष्ट्री                 II. मुख्या
(c) संगमनी             III. आम्भृणी वाक्
(d) प्रथमा                IV. प्रापयित्री
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
     ​II    IV   I     III
  2. B. IV   III   II   I
  3. C. III   I   IV   II
  4. D. I   II   III   IV
67
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
  तालिका - I                                 तालिका-II
(a) आगमग्रन्थाः                         I. आचार्यशङ्करः
(b) त्रिपिटकसाहित्यम्                  II. जैनदर्शनम्
(c) न्यायसिद्धान्तमुक्तावली         III. बौद्धसाहित्यम्
(d) निर्विशेषाद्वैतवाद:                IV. विश्वनाथपञ्चाननः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
     ​II    III    IV   I
  2. B. I   II   IV   III
  3. C. III   I   II   IV
  4. D. IV   II   I   III
68
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                        तालिका-II
(a) सङ्कल्पकम्              I. सिद्धिः
(b) नवधा                       II. मनः
(c) अष्टधा                     III. तामिस्रः
(d) अष्टादशधा               IV. तुष्टिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
    II     IV   I     III
  2. B. I    III    II   IV
  3. C. II    I     III   IV
  4. D. III    II     I    IV
69
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                          तालिका-II
(a) संस्कृत भाषा      I. श्लिष्ट वियोगात्मक
(b) हिन्दी भाषा       II. अश्लिष्ट मध्ययोगात्मक
(c) तिब्बती भाषा      III. अयोगात्मक
(d) सन्थाली भाषा     IV. श्लिष्ट संयोगात्मक
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)   (d)
     I     II    IV    III
  2. B. III   II   IV   I
  3. C. IV    I    III    II
  4. D. II   IV   III   I
70
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
 तालिका-I                                                     तालिका-II
(a) तथायुक्तं चानीप्सितम्                           I. अनु हरिं सुरा
(b) हीने                                                    II. गोषु दुह्यमानासु गतः
(c) कर्तुकर्मणोः कृति                                  III. ग्रामं गच्छंस्तृणं स्पृशति
(d) यस्य च भावेन भानलक्षणम्                   IV. जगतः कर्ता कृष्ण
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)   (c)  (d)
     I     III    IV    II
  2. B. II   IV   III   I
  3. C. IV   I   III   II
  4. D. III   I   IV   II
71
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                           तालिका-II
(a) त्रिविक्रमभट्टः              I. मृच्छकटिकम्
(b) भट्टनारायणः              II. मुद्राराक्षसम्
(c) विशाखदत्तः              III. वेणीसंहारम्
(d) शूद्रक :                     IV. नलचम्पू
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
    III    II     I     IV
  2. B. IV   III   II   I
  3. C. I    II   III   IV
  4. D. II   III    IV   I
72
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                      तालिका-II
(a) भारविः                      I. सर्वः कान्तमात्मीयं पश्यति
(b) माघः                        II. गुरुपदेशश्च नाम पुरुषाणा-मखिलमलप्रक्षालनक्षममजलं स्नानम्
(c) कालिदासः                III. सहसा विदधीत न क्रियाम्
(d) बाणभट्टः                   IV. ग्रहीतुमार्यान् परिचर्यया मुहुर्महानुभावा हि नितान्तमर्थिनः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a) (b) (c) (d)
    ​ III   I    II  IV
  2. B. IV   III   I   II
  3. C. III   IV   I  II
  4. D. I   II   IV   III
73
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                तालिका-II
(a) शैव                    I. अग्निपुराणम्
(b) वैष्णव                II. पद्मपुराणम्
(c) ब्राह्म                 III. मार्कण्डेयपुराणम्
(d) आग्नेय              IV. गरुड़पुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
    III    IV   II     I
  2. B. IV   II   I   III
  3. C. II   I   IV   III
  4. D. I   III   II   IV
74
केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                               तालिका-II
(a) कापटिक:                       I. कर्षको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(b) उदास्थितः                     II. वाणिजको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचमुक्तः
(c) गृहपतिकः                     III. प्रव्रज्याप्रत्यवसितः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(d) वैदेहकः                         IV. परमर्मज्ञः प्रगल्भश्छात्रः
  1. A. (a)  (b)  (c)  (d)
     III    I     II   IV
  2. B. II  IV  III  I
  3. C. IV  III  I  II
  4. D. III   II   IV   I
75
काण्वसहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) मुरारिमिश्रः
(b) कालनाथः
(c) आनन्दबोधः
(d) अनन्ताचार्य:
(e) सायणः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (c), (d), (b), (e)
  2. B. (c), (b), (a), (e), (d)
  3. C. (b), (e), (a), (c), (d)
  4. D. (d), (a), (b), (e), (c)
76
तैत्तरीय-संहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) भवस्वामी
(b) क्षुरः
(c) कुण्डिनः
(d) सायणः
(e) कौशिक : भट्ट - भास्कर - मिश्रः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (c), (d), (b), (e)
  2. B. (c), (a), (e), (b), (d)
  3. C. (d), (c), (b), (a), (e)
  4. D. (e), (b), (d), (c), (a)
77
संयोगानन्तरं पञ्चसन्निकर्षाणामयं क्रमः तर्क – भाषायामुपलभ्यते -
(a) समवेतसमवायः
(b) विशेष्यविशेषणभावः
(c) संयुक्तसमवेत समवायः
(d) समवायः
(e) संयुक्त समवायः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (c), (b), (e), (d)
  2. B. (e), (c), (d), (a), (b)
  3. C. (c), (a), (b), (d), (e)
  4. D. (e), (c), (a), (b), (d)
78
सांख्याचार्याणां कालक्रमो यथातथं विभावनीयः -
(a) कपिलः
(b) ईश्वरकृष्णः
(c) आसुरिः
(d) पञ्चशिख:
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (b), (d), (c)
  2. B. (c), (a), (b), (d)
  3. C. (a), (c), (d), (b)
  4. D. (a), (c), (b), (d)
79
अघोऽङ्कितान् वैय्याकरणान् कालक्रमेण प्रदर्शयत
(a) कात्यायनः
(b) नागेशभट्टः
(c) कैय्यटः
(d) पाणिनिः
(e) भर्तृहरिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (d), (a), (e), (b), (c)
  2. B. (d), (e), (b), (c), (a)
  3. C. (d), (a), (b), (c), (e)
  4. D. (d), (e), (c), (b), (a)
80
तत्पुरुषसमासस्य प्रदर्शयत- उदाहरणानीमानि विभक्तिक्रमेण
(a) धान्यार्थः
(b) राजपुरुषः
(c) सुखप्राप्तः
(d) चोरभयम्
(e) यूपदारु
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (c), (a), (b), (d), (e)
  2. B. (a), (d), (c), (b), (e)
  3. C. (c), (a), (e), (d), (b)
  4. D. (a), (d), (b), (e), (c)
81
बुद्धचरिते सर्गप्राथम्येन क्रमशः सर्गाणामुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) संवेग - उत्पत्तिः
(b) अभिनिष्क्रमणम्
(c) स्त्री निवारणम्
(d) तपोवन प्रवेशः
(e) अन्तःपुर विलाप
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (b), (c), (d), (e)
  2. B. (a), (c), (b), (d), (e)
  3. C. (b), (c), (d), (e), (a)
  4. D. (c), (d), (e), (a), (b)
82
सर्वप्राचीन रचनायाः प्राथम्येन कालक्रमानुसारमुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) किरातार्जुनीयम्
(b) कुमारसंभवम्
(c) नैषधीयचरितम्
(d) रामायणम्
(e) स्वप्नवासवदत्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (b), (c), (e), (d)
  2. B. (b), (c), (d), (a), (e)
  3. C. (d), (e), (b), (a), (c)
  4. D. (a), (b), (c), (d), (e)
83
अधोलिखितानां रामायणस्य विषयवस्तूनाम् समुचितः क्रमोऽस्ति -
(a) ताटकावधः
(b) दशरथेन यज्ञानुष्ठानम्
(c) मिथिला - प्रस्थानम्
(d) रामजन्म
(e) रामद्वारा धनुर्भङ्गः
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (a), (b), (d), (c), (e)
  2. B. (a), (b), (c), (d), (e)
  3. C. (b), (d), (a), (c), (e)
  4. D. (b), (c), (d), (a), (e)
84
मनुमते उत्तरोत्तरश्रेष्ठानि मान्यस्थानानि सन्ति -
(a) बन्धुः
(b) वयः
(c) कर्म
(d) विद्या
(e) वित्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (d), (a), (b), (e), (c)
  2. B. (a), (d), (e), (b), (c)
  3. C. (c), (d), (b), (a), (e)
  4. D. (e), (a), (b), (c), (d)
85
कथनद्वयम् अधोलिखितम् तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : 'यो वै एताम् एवं वेद, अपहत्य पाप्मनम्, अनन्ते स्वर्गलोके, ज्येये प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति' ।
कारणम् (R) : 'यतः स जानाति - तपः दमः कर्म इति प्रतिष्ठा, वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम्' ।
उपर्युक्त अभिकथन कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (A) एवम् (R) उभावपि सत्यम्, (R) इति उचितं कारणमस्ति (A) इत्यस्य
  2. B. (A) एवम् (R) उभावपि असत्यम्
  3. C. (A) सत्यम्, (R) असत्यम्
  4. D. (A) असत्यम्, (R) सत्यम्
86
अत्र कथनद्वयं वर्तते - तत्र (A) इत्यभिकथनम्, (R) इति च तस्य कारणम् -
अभिकथनम् (A) : न्याय दिशा तु न गुणगुणिनोः समानकालीनं जन्म किन्तु द्रव्यं निर्गुणमेव प्रथममुत्पद्यते, पश्चात् तत्समवेता गुणा उत्पद्यन्ते ।
कारणम् (R) : समानकालोत्पत्तौ तु गुणगुणिनोः समानसामग्रीकत्वाद् भेदो न स्यात्, कारणभेदनियतत्वात् कार्यभेदस्य ।
उपर्युक्तम् (A) इत्यभिकथनं (A) इति कारणं चाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (A) सत्यम् तथा (R) असत्यम्
  2. B. (A) असत्यम् तथा (R) सत्यम्
  3. C. (A) तथा (R) उभयं सत्यम्
  4. D. (A) तथा (R) उभयं असत्यम्
87
अत्र कथनद्वये (A) इत्यभिकथनम् (R) इति च कारणम् -
अभिकथनम् (A) : पाणिनीय अष्टाध्याया आदौ चतुर्दशसूत्रेषु वर्णोपदेशः विद्यते ।
कारणम् (R) : वृत्तिसमवायार्थः - अनुबन्धकरणार्थः इष्टबुद्धर्थश्च ।
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (A) इति अभिकथनम् तथा च (R) इति कारणम् उभयं सत्यम्
  2. B. (A) इति अभिकथनम् तथा च (R) इति कारणम् उभयम् असत्यम्
  3. C. (A) इति अभिकथनम् सत्यम् (R) इति कारणम् असत्यम्
  4. D. (A) इति अभिकथनम् असत्यम् (R) इति कारणम् सत्यम्
88
कथनद्वयम् अधोलिखितम् - तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : वितरति गुरु प्राज्ञे विद्यां तथैव जडे, न तु खलु तयोर्ज्ञाने शक्ति करोत्यपहन्ति वा भवति हि पुनर्भूयान् भेदः फलं प्रति तद् यथा, ।
कारणम् (R) : प्रभवति शुचिर्बिम्बग्राहे मणिर्न मृदादयः ।
उपर्युक्तं अभिकथन - कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (A) तथा (R) उभावपि असत्यम्
  2. B. (A) तथा (R) उभावपि सत्यम्
  3. C. (A) तथा (R) उभावपि सत्यम् परं (A) इत्यस्य (R) समुचितं कारणं नास्ति
  4. D. (A) इति सत्यं परं (R) इति असत्यम्
89
कथनद्वयम् अधोलिखितम्-तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : रामादिवत् वर्तितव्यं न रावणादिवत्
कारणम् (R) : दुश्चारित्र्यम् अपकिर्तेः कारणं भवति उपर्युक्त अभिकथन – कारणमाश्रित्य
समुचितं विकल्पं चिनुत -
  1. A. (A) तथा (R) उभावपि असत्यम्
  2. B. (A) तथा (R) उभावपि सत्यम्, (R) इति उचितं कारणमस्ति (A) इत्यस्य
  3. C. (A) तथा (R) उभावपि सत्यम् किन्तु (R) इति उचितं कारणं नास्ति (A) इत्यस्य
  4. D. (A) सत्यम्, (R) असत्यम्
90
बालगंगाधर तिलकन मृगशिरा काले ऋग्वेदस्य अधिकांशमन्त्राणां रचना स्वीकृतास्ति। अधोलिखितेषु मृगशिरा-कालः वर्तते ?
  1. A. 6000-4000 वि.पू.
  2. B. 4000-2500 वि.पु.
  3. C. 2500-1400 वि.पू.
  4. D. 1400-500 वि.पू.
91
1846 तमे खीस्ताब्दे अधोलिखितेषु कतमेन पाश्चात्यविदुषा वैदिक साहित्यम् इतिहास (Vedic literature and History) इति ग्रन्थः रचितः ?
  1. A. मैक्समूलर इत्यनेन
  2. B. मडाल्फ-रॉथ इत्यनेन
  3. C. विलियम जोन्स इत्यनेन
  4. D. मोनियर विलियम इत्यनेन
92
अधोलिखितेषु कतमेन पाश्चात्यविदुषा 'ए वैदिक कॉन्कार्टेन्स' (A Vedic Concordance) इति नामको ग्रन्थो रचितः ?
  1. A. मडाल्फ-रॉथ-इत्यनेन
  2. B. कीथ-इत्यनेन
  3. C. विल्सन-इत्यनेन
  4. D. ब्लूम फील्ड इत्यनेन
93
शांखायनारण्यकः अधोनिर्दिष्टेषु केन सह सम्बद्धोऽस्ति ?
  1. A. सामवेदन सह
  2. B. यजुर्वेदेन सह
  3. C. अथर्ववेदेन सह
  4. D. ऋग्वेदेन सह
94
इन्द्र-सूक्ते (2.12.4) चतुर्थे मन्त्रे प्राप्तस्य 'दासं वर्णम्' इत्यस्य सायण-भाष्यानुसारम् अधोलिखितंषु कतमः अर्थमित ?
  1. A. कृष्णवर्णम्
  2. B. दुष्टवर्णम्
  3. C. शूद्रादिकम्
  4. D. अन्त्यवर्णम्
95
सम्पूर्णम् इन्द्र-सूक्तम् अधोलिखितेषु कतमेन छन्दसा ग्रथितमस्ति ?
  1. A. जगती-छन्दसा
  2. B. अनुष्टुप् छन्दसा
  3. C. त्रिष्टुप् छन्दसा
  4. D. गायत्री छन्दसा
96
'दोषावस्तः' इति पदस्य सायणानुसारम् अधोलिखितेषु कतम अर्थः विद्यते ?
  1. A. गुणदोषौ
  2. B. उदयास्ती
  3. C. रात्रावहनी
  4. D. सूर्याचन्द्रमसी
97
"कविक्रतुः" अधोलिखितेषु कस्य विशेषणं विद्यते: ?
  1. A. इन्द्रस्य
  2. B. बृहस्पतेः
  3. C. अग्नेः
  4. D. शुक्रस्य
98
वैशेषिकदर्शनानुसारमघोषु समुचितमुत्तरं चिनुत
  1. A. प्रत्यक्षानुमानोपमानानि त्रीणि प्रमाणानि
  2. B. प्रत्यक्षानुमाने द्वे प्रमाणे
  3. C. प्रत्यक्षानुमानागमैतिह्यानि चत्वारि प्रमाणानि
  4. D. प्रत्यक्षानुमानशब्दाः त्रीणि प्रमाणानि
99
अघोकोऽर्थापत्तिप्रमाणं स्वीकरोति ?
  1. A. चार्वाकदर्शनम
  2. B. जैनदर्शनम्
  3. C. योगदर्शनम
  4. D. मीमांसादर्शनम्
100
वेदानामपौरुषेयत्वमधोऽङ्कितेषु कुत्र वर्णितम् ?
  1. A. बौद्धदर्शने
  2. B. मीमांसादर्शने
  3. C. योगदर्शने
  4. D. सांख्यदर्शने

Art of Teaching

1
किसी विद्यालय में छात्र, शिक्षक के कार्य के प्रतिफल कहे जाते हैं। वे ऐसे शिक्षक से सर्वाधिक हानिकारक तरीके से प्रभावित रहते हैं जो शिक्षक -
  1. A. छात्रों को स्नेह करते हैं
  2. B. छात्रों को पढ़ाना से कतराते हैं
  3. C. छात्रों को अनुचित गृहकार्य देते हैं तथा उनसे अपेक्षाएँ करते हैं   
  4. D.  संवेगात्मक अस्थिरता एवं दुर्बल चरित्र वाले हैं
2
आधुनिक शिक्षाशास्त्रियों के अनुसार छात्र-समिति को निम्नलिखित कार्य नहीं करना चाहिए-
  1. A. प्रशासन की बागडोर को अपने हाथ में ले लेना  
  2. B. छात्र मनोबल ऊँचा करने वाली विधाएँ
  3. C. पाठ्य-सहगामी क्रियाओं हेतु छात्र संगठन का निमार्ण
  4. D. प्रजातान्त्रिक मूल्यों के अनुरूप नेता का निमाण
3
नेतृत्व केवल उस व्यक्ति द्वारा प्रदान किया जा सकता है, जिसमें  गुण होते हैं-
  1. A. सामान्य व्यक्ति जैसा 
  2. B. उच्च आदर्शों का
  3. C. प्रतिष्ठा का    
  4. D. क्रूरता का
4
यदि आपकी कक्षा में एक छात्र नाखून काटने आदि है, तो आप उसके व्यवहार सम्बन्धी निष्कर्ष निकालेंगे-
  1. A. अत्यधिक ऊर्जा की उत्पति हैं      
  2. B. सांवेगिक असन्तुलन का प्रतीक है,
  3. C. किसी विटामिन विशेष का शरीर में अभाव है
  4. D. ग्रन्थियो के स्त्रावों में अनियमितता है
5
आप अपने छात्रों में श्रम के महत्व को कैसे उत्पन्न करेंगे?
  1. A. छात्रों को श्रम सम्बन्धी साहित्य को पढ़ने को कहेंगे   
  2. B. छात्रों को श्रम करने के व्यवहारिक अवसर प्रदान कर
  3. C. स्वयं भी छात्रों के समक्ष श्रम करके उदाहरण प्रस्तुत करेंगे
  4. D. अपने छात्रों को श्रम के महत्व पर भाषण देंगे
6
निम्नलिखित में से कौन-सा पद, श्रेष्ठ नागरिक गुणों को विकसित करने का उपाय नहीं हो सकता
  1. A. छात्रों को क्षेत्रीय, राष्ट्रीय, अन्तर्राष्ट्रीय समस्याओं का पर्याप्त ज्ञान कराया जाए      
  2. B. छात्रों को सत्य, तथ्य, कल्पना एवं झूठ में विवेकशील भेद करने का प्रशिक्षण दिया जाए
  3. C. छात्रों को सामाजिक समस्याओं की नग्न सच्चाई का अहसास कराया जाए
  4. D. छात्रों में प्रभावी चिन्तन की जड़े सिचित की जाएँ
7
नीचे लिखे कथनों में से कौन-सा एक उत्तम शिक्षक का पहचान चिन्ह नहीं है?
  1. A. उसे स्कूल में होने वाले प्रोग्रामों का ज्ञान नहीं है
  2. B. उसे किशोरों के मनोविज्ञान का ज्ञान नहीं है
  3. C. उसे अपनी विषय वस्तु के उद्देश्यों का ज्ञान नहीं है
  4. D. उपरोक्त में से कोई नहीं
8
यदि बालकों में अन्तःवैयक्तिक सम्बन्धों की पुरर्स्थापना करनी है तो शिक्षक को चाहिए कि वह-
  1. A. उन्हें स्वतन्त्र छोड़ दे           
  2. B. उनके शारीरिक संगठन को ध्यान में रखे
  3. C. उनके सामाजिक-संवेगात्मक विकास का अध्ययन करे तथा अन्तःवैयक्तिक सम्बन्धों की और प्रेरित करे
  4. D. मानसिक विकास तथा सामाजिक परिवेश का अध्ययन करे
9
सम्प्रेषण में सन्निकटता का निर्धारण तत्व है-
  1. A. आर्थिक स्थिति 
  2. B. आकर्षण
  3. C. सामाजिक रूढ़िया  
  4. D. सामाजिक नियम
10
छात्रों में श्रेष्ठ संस्कारों का विकास करना, आप क्यों आवश्यक मानते हैं?
  1. A. संस्कार व्यक्तित्व को संकुचित बना देते हैं
  2. B. संस्कार चरित्र निर्माण करते हैं
  3. C. मैं संस्कारों पर विश्वास नहीं रखता
  4. D. संस्कार व्यक्तित्व का भरण करते हैं
11
एक सैकेण्डरी विद्यालय में छात्रों के सामाजिक एवं प्रजातानि़्त्रक गुणों को विकसित करने के लिए उत्तम शिक्षण विधि कही जा सकती है-
  1. A. भूमिका अभिनीत करके    
  2. B. रटने की विधि
  3. C. प्रोजेक्ट विधि
  4. D. व्याख्यान विधि
12
नेता को अपने समूह में गतिशील प्राणवायु फूँकने के उद्देश्य से होना चाहिए-
  1. A. वह समूह के सांस्कृतिक-सामाजिक आकांक्षाओं पर खरा उतरे 
  2. B. वह अपने समूह के प्रत्येक सदस्य की भावनाओं का उचित सम्मान करे
  3. C. वह स्वयं मनमानी करे तथा अनुचित आदेशों का प्रस्ताव करे
  4. D. अपना वर्चस्व बनाए रखे और सब कुछ अनसुनी कर दे
13
भारतीय परिवेश में आजकल जिन शिक्षकों की सर्वाधिक आवश्यकता अनुभव की जा रही है वे हैं -
  1. A. जो एक आदर्श व्यक्तिगत जीवन के हामी हों
  2. B. जो भारतीय मूल्यो को छात्रों में भली प्रकार प्रतिस्थापित कर सकें
  3. C. अलग-अलग प्रकृति एवं उद्देश्यों वाले व्यक्ति
  4. D. ऐसे व्यक्ति जो काफी प्रोढ़ एवं परिपक्व व्यक्तित्व वाले हों
14
यदि आप अपने बालकों में  अतिरिक्त सुरक्षा के भाव उत्पन्न करने में सफल हो जाते हैं तो इससे जो मनो-सामाजिक कठिनाई उत्पन्न होगी, वह है
  1. A. बालक निडर, कल्पनाशील बन जाएगा
  2. B. बालक बात-बात पर झगडालू तथा दूसरों को चोट पहुँचाने में सन्तुष्टि ढूँढने लगेगा
  3. C. बालक बाल-अपराधी बन सकता है
  4. D. बालक अत्यधिक क्रोधी, जिद्दी तथा आक्रामक बन जाएगा
15
कक्षा में तिरस्कृत बालक का सम्भावित व्यवहार होगा
  1. A. भगोड़ा जैसा   
  2. B. नकारात्मक
  3. C. उत्साही      
  4. D. क्रोधपूर्ण
16
यदि आप अपने दैनिक कार्यो का ठीक समय पर पूरा करते है, तो आपकी जीवन-शैली मूक सम्प्रेक्षण देती है कि आप-
  1. A. समय बर्बाद नहीं करते    
  2. B. एक मशीन हैं
  3. C. समय के बोध के प्रति सतर्क हैं
  4. D. समय के पाबन्द हैं
17
यद्यपि शिक्षण व्यवसाय की सफलता के अनेक कारक होते है फिर भी नीचे दिए हुए कारकों में आप किसे सर्वश्रेष्ठ मानते हैं?
  1. A. सुन्दर व्यक्तित्व 
  2. B. कम वेतन की क्षतिपूर्ति हेतु अन्य स़्त्रोतों की खोज
  3. C. उच्च सामाजिक पृष्ठभूमि
  4. D. शिक्षक की मधुर वाणी तथा भाषा पर अधिकार
18
यदि एक शिक्षक की शिक्षण क्षमताओं से परिचित होता है, तो उसकी कक्षा में देखना चाहिए। एक दक्ष शिक्षक अपने छात्रों में विकसित करता है-
  1. A. तत्कालिक आज्ञाकारिता एवं दण्ड़ प्रिंक्रयाएँ  
  2. B. एक विशेष समूह में विचार कथनों की समरूपता
  3. C. करनी एवं कथनी में एकरूपता
  4. D. एक सुनिश्चित व्यवहार करने की पद्धतियाँ
19
आपकी कक्षा में एक छात्र नकल करते हुए पकड़ा जाता हे, तो वह अनुनय-विनय करता है तथा उसने नकल क्यों की है, उचित कारण व्यक्त करने मे असफल रहता है। ऐसी परिस्थिति में आप क्या निर्णय लेंगे?
  1. A. आप शिक्षक की हैसियत से यह सेचेंगे की जो कुछ उसने किया है वह अधिक महत्वपर्ण है बजाय इसकी खोजबीन करने के कि उसने नकल की है
  2. B. आप उसे मनोचिकित्सक के पास इस आशय से भेज देंगे कि उक्त छात्र वास्तविकता से मुकर रहा है। अतः उसको उचित उपहार की तत्काल आवश्यता है
  3. C. आप समझेगे कि छात्र अब भी आप से झूठ बोल रहा है तथा धोखा दे रहा है
  4. D. आप उस बालक के इस तर्क से पूर्ण सहमत हो जाएँगे
20
कप्यूटर संचारद्ध समय बोध सम्प्रेषण के निर्धारक तत्व हैं-
  1. A. कार्य-संलग्नता  
  2. B. समय चेतना
  3. C. A तथा B दोनों
  4. D. उपरोक्त में से कोई नहीं
21
आजकल पाठ्यक्रम सहगामी क्रियाओं में राष्ट्रीय सेवा योजना को मुख्य स्थान दिया जा रहा है। एक   विद्यार्थी के रूप में आप इसे क्या लेंगे?
  1. A. यह सामाजिक दायित्व की भावना उत्पन्न करती है  
  2. B. इससे प्रवेश में कुछ नम्बर मिल जाते है
  3. C. यह श्रम के प्रति आस्था उत्पन्न करता है
  4. D. इससे राष्ट्रीय भावना का विकास होता है
22
आप अपने छात्रों को कोई चलचित्र दिखाने ले जाते है, जिसमें प्रेतात्माओें के सम्बन्ध में घटनाओं को चित्रित किया है। उसके बाद इन सबको मानने लगते हैं। आप ऐसी स्थिति में क्या करेंगे?
  1. A. छात्रों को परामनोविज्ञान के आधार पर इनके अस्त्वि का समझाएँगे
  2. B. सामाजिक आधार पर इनका विश्लेषण करेंगे
  3. C. वैज्ञानिक आधार पर इनका विश्लेषण करेंगे
  4. D. चलचित्र की आलोचना करेंगे
23
प्रभावी एवं सफल शिक्षण के लिए सर्वाधिक आवश्यक है-
  1. A. साहित्यिक भाषा पर अधिकारिक उपयोग   
  2. B. श्यामपट्ट का अधिकाधिक उपयोग
  3. C. व्यवहारिक उदाहरणों द्वारा विषय को स्पष्ट करना
  4. D. विद्यार्थियों को अधिकाधिक नोट्स लिखवाना
24
आपकी बारे में सर्वाधिक उपयुक्त है-
  1. A. मेरी योग्यता कमी होती जा रही है   
  2. B. मेरी योग्यता लोगों के सामने व्यक्त नहीं हो पाती है
  3. C. मैं अपनी योग्यता के विषय में कुछ नहीं कह सकता हूँ
  4. D. मुझे अपनी योग्यता पर पूरा विश्वास है
25
बालकों के व्यवहार परिवर्तन के लिए सर्वाधिक प्र्रभावकारी पद्धति है-
  1. A. घर से निष्कासन 
  2. B. मधुर परामर्श
  3. C. शारीरिक परामर्श  
  4. D. पुरस्कार
26
आपके कुछ साथी आपके कक्षाध्यापक को भला-बुरा कहते हैं, तो आप-
  1. A. बिल्कुल तटस्थ रहेंगे           
  2. B. साथियों के इस व्यवहार के कारणों को पता लगाएँगे
  3. C. साथियों को समझाने का प्रयास करेंगे कि यह अनुचित है
  4. D. तुरन्त सम्बन्धित अध्यापक से शिकायत करेंगे
27
आपके बालक ने चोरी की है। भविष्य में वह ऐसा न करे, इसके लिए आप-
  1. A. किसी काम के लिए जब वह पैसे माँगेगा तब कहेंगे -तुम मुझसें पैसे क्यो माँगते हो, तुम तो चोरी करके अपनी जरूरतें पूरी कर सकते हो 
  2. B. चोरी की दुर्गति बताएँगे
  3. C. चोरी से होने वाली हानियों से परिचित कराएँगे
  4. D. उसको डाँटेंगे
28
विद्यालय के एक उद्दण्ड़ बालक को अनुशासित करने के लिए-
  1. A. यदि उसको किसी खेल में दक्षता प्राप्त हो, तो उसे प्रोत्साहन प्रदान कर तत्सम्बधी  दायित्व सौंपा जाए
  2. B. उसे कक्षा का मॉनीटर बना दिया जाए
  3. C. उसके माता-पिता को बुलाकर छात्र को उनके सामने दण्ड़ दिया जाए
  4. D. उसे सभी के सम्मुख शारीरिक दण्ड दिया जाए
29
आपके विचार से उत्तम वह है-
  1. A. जो उच्च आदर्शपूर्ण बातों पर जोर देता है
  2. B. जिसकी कथनी एवं करनी में समानता है
  3. C. लच्छेदार वाक्शैली से युक्त है
  4. D. जो लोगों से शीघ्र सम्बंध बनाने में विश्वास रखता है
30
आप अध्यापन व्यवसाय को अपनाना चाहते हैं क्योंकि-
  1. A. आपके परिवार का कोई सदस्य इस व्यवसाय में नहीं है
  2. B. प्रारम्भ से ही आपकी रूचि पढ़ने-पढ़ाने में रही है
  3. C. यह व्यवसाय सर्वाधिक आराम वाला है
  4. D. आपके माता-पिता आपको शिक्षक बनने के लिए प्रोत्साहित करते हैं

General Knowledge

1
हड़प्पा सभ्यता का सर्वाधिक मान्यता प्राप्त काल हैं -
  1. A. 2800 ई.पू.- 2000 ई.पू.
  2. B. 2500 ई.पू.-1750 ई.पू.
  3. C. 3500 ई.पू.- 1800 ई.पू.
  4. D. निश्चित नहीं हो सका हैं
2
सिंधु घाटी की सभ्यता में घोड़े के अवशेष कहाँ मिले हैं ?
  1. A. सुरकोटदा
  2. B. वणावली
  3. C. माण्डा
  4. D. कालीबंगा
3
बिहार में तुर्क सत्ता का वास्तविक संस्थापक कौन था ?
  1. A. इब्न बख्तियार खिलजी
  2. B. इब्राहिम
  3. C. दरिया खाँ नूहानी
  4. D. मलिक हुसामुद्दीन
  5. E. उपर्युक्त में से कोई नहीं / उपर्युक्त में से एक से अधिक
4
बिहार के प्रथम भारतीय गवर्नर कौन थे ?
  1. A. डॉ. श्रीकृष्ण सिंह
  2. B. ब्रजकिशोर प्रसाद
  3. C. बी. पी. मंडल
  4. D. सत्येन्द्र प्रसन्न सिन्हा
  5. E. उपर्युक्त में से कोई नहीं / उपर्युक्त में से एक से अधिक
5
भारत ने वस्तु एवं सेवा कर (GST) लागू होने की 9वीं वर्षगांठ कब मनाई?
  1. A. 30 जून, 2026
  2. B. 2 जुलाई, 2026
  3. C. 1 जुलाई, 2026
  4. D. 29 जून, 2026

Environmental Science

1
अमृता देवी स्मृति पुरस्कार जिसके लिए दिया जाता है, वह है-
  1. A. वृक्षारोपण में श्रेष्ठ प्रयास
  2. B. वन्य सुरक्षा पर श्रेष्ठ साहित्य
  3. C. उद्यानों का सौंदर्यीकरण
  4. D. वन एवं वन्य जीवों की सुरक्षा के लिए
2
निम्नलिखित युग्मों पर विचार कीजिए-
 A सेंटर फॉर एनवायरनमेंटल मैनेजमेंट आफ डिग्रेडेड इकोसिस्टम, नई दिल्ली
 B. सेंटर ऑफ सोशल फारेस्ट्री एण्ड इकोरिहैबलिटेशन, इलाहाबाद
 C. नेशनल कोरल रीफ रिसर्च सेन्टर, तिरुवनंतपुरम्
 उपर्युक्त युग्मों में से कौन-सा/से सही सुमेलित है/हैं?
  1. A. केवल 1
  2. B. केवल 1 और 2
  3. C. केवल 2 और 3
  4. D. केवल 1, 2 और 3
3
'ग्रीन अकांउटिंग' का अर्थ है...... के आकलन को ध्यान में रखते हुए देश की राष्ट्रीय आय को मापना-
  1. A. देश के कुल वन क्षेत्र
  2. B. देश के वन आच्छादन के विनाश
  3. C. प्रदूषण और पर्यावरणीय क्षति
  4. D. उद्धार की गई परती भूमि के क्षेत्रफल
4
जैव-सुरक्षा (Bio-safety) का कार्टाजेना प्रोटोकाल निम्नलिखित केन्द्रीय मन्त्रालयों में से कौन कार्यान्वित करता है?
  1. A. विज्ञान एवं प्रौद्योगिकी मन्त्रालय
  2. B. पर्यावरण एवं वन मन्त्रालय
  3. C. रसायन एवं उर्वरक मन्त्रालय
  4. D. स्वास्थ्य एवं परिवार कल्याण मन्त्रालय
5
राजीव गांधी पर्यावरण पुरस्कार दिया जाता है श्रेष्ठतर योगदान के लिए-
  1. A. वृक्षारोपण एवं परती भूमि के संरक्षण
  2. B. स्वच्छ प्रौद्योगिकी एवं विकास
  3. C. वन्य जीव संरक्षण
  4. D. पर्यावरण पर हिन्दी पुस्तकें

Mathematical Aptitude

1
एक तीन अंकों की संख्या में, इकाई अंक इसके दहाई अंक का दुगुना और सैकड़ा अंक का 1.5 गुणा है। अगर संख्या के तीनों अंकों का योग 13 है, तो संख्या ज्ञात करें।
  1. A. 364  
  2. B. 436
  3. C. 238  
  4. D. 634
  5. E. इनमें से कोई नहीं
2
दो संख्याऐं एक तीसरी संख्या से क्रमशः 50% और 54% कम हैं तो दूसरी संख्या पहली संख्या से कितना प्रतिशत कम है?
  1. A. 13  
  2. B. 10
  3. C. 12
  4. D. पता नहीं किया जा सकता
  5. E. इनमें से कोई नहीं
3
अगर (28)3 को किसी संख्या के वर्ग में से घटाने पर 1457 मिलता है, तो उस संख्या को ज्ञात करें। 
  1. A. 127
  2. B. 136
  3. C. 142  
  4. D. 153
  5. E. इनमें से कोई नहीं
4
एक संख्या और उसके  हिस्से का अंतर 30 है तो संख्या ज्ञात करें।
  1. A. 50  
  2. B. 75
  3. C. 57
  4. D. इनमें से कोई नहीं
5
एक संख्या के 58% और 39% का अंतर 247 है, तो उस संख्या का 62% का मान क्या होगा?
  1. A. 1,300  
  2. B. 806
  3. C. 754 
  4. D. 1,170
  5. E. इनमें से कोई नहीं

Logical Reasoning

1
नीचे दिये जा रहे अक्षर समूह की श्रृंखला में प्रश्न चिन्ह (?) के स्थान पर क्या होगा ?  
I L J   M P N   Q T R  ?
  1. A. V X W
  2. B. U Y V
  3. C. U W V
  4. D. U V Y
  5. E. U X V
2
नीचे दिए गए अक्षर अनुक्रम में आगे क्या आएगा?
A A B A B C A B C D A B C D E A B C D E F A B 
  1. A. D
  2. B. E
  3. C. G
  4. D. C
  5. E. F
3
निम्नलिखित अंक श्रृंखला में अगली संख्या क्या होगी?
2,  23,  234,  2345,   23456,  23456, ?
  1. A. 2
  2. B. 7
  3. C. 8
  4. D. 3
  5. E. इनमें से कोई नहीं
4
प्रत्येक अक्षर का केवल एक बार प्रयोग करते हुए अक्षरों से कितने अर्थपूर्ण शब्द बनाए जा सकते हैं |
  1. A. कोई नहीं
  2. B. एक
  3. C. तीन
  4. D. तीन से अधिक
5
निम्नलिखित जोड़े में से किसमें Run : Race की तरह का संबंध है?
  1. A. Party : Dance
  2. B. Study : Book
  3. C. Lecture : Study
  4. D. Enjoy : Journey
  5. E. इनमें से कोई नहीं