Question Bank
MP Samvida Shikshak (Sanskrit) Exam - Hindi
Duration: 150 · Questions: 150 · Max Marks: 150 · Language: 3
Child Development
1
विकास कभी न समाप्त होने वाली प्रक्रिया है यह विचार किससे सम्बन्धित है ?
2
निचली कक्षाओं में शिक्षण की खेल पद्धति मूलरूप से आधारित है ?
3
निम्नलिखित में से किस अवस्था में बच्चे अपने समवयस्क समूह (Peer Group) के सक्रिय सदस्य हो जाते हैं?
4
खिलौने की आयु (Toy age) कहा जाता है ?
5
विकास का अर्थ है -
6
विकास के सन्दर्भ में निम्नलिखित में से कौन-सा कथन सत्य नहीं है ?
7
कुछ लोगों का कहना है कि जब बालकों को गुस्सा आता है तो वे खेलने के लिए चले जाते हैं। जब तक पहले से अच्छा महसूस नहीं करते, उनके व्यवहार में निम्नलिखित में से कौन-सा प्रतिरक्षा तन्त्र प्रतिलक्षित (Defence mechanism in Represented) होता है?
8
निम्नलिखित में से कौनसा कथन विकास के बारे में सत्य नहीं है ?
9
बालकों की सोच अमूर्तता (Abstraction) की अपेक्षा मूर्त (Concrete) अनुभवों एवं प्रत्ययों (Concepts) से होता है। यह अवस्था है -
10
निम्न कक्षाओं में शिक्षण की खेल विधि आधारित है ?
11
बचपन के साम्प्रतिक दृष्टिकोण की मान्यता है ?
12
निम्नलिखित में से किस स्तर में बालक अपने समकक्षी वर्ग के सक्रिय सदस्य बनते हैं ?
13
एक प्रसामान्य 12 वर्ष उम्र के बच्चे में सबसे अधिक होना सम्भव है ?
14
निम्नलिखित में से कौनसा विकास का सिद्धान्त नहीं है ?
15
मनोविज्ञान के अनुसार बाल विकास की कौन-सी अवस्था सबसे जटिल है ?
16
शर्म तथा गर्व जैसी भावना का विकास किस अवस्था में होता है ?
17
शैशवावस्था की मुख्य विशेषता क्या नहीं है ?
18
किस मनोवैज्ञानिक के अनुसार विकास एक सतत् और धीमी-धीमी प्रक्रिया है ?
19
बाल्यावस्था अवस्था होती है ?
20
व्यक्तित्व विकास की अवस्था है ?
21
विकास में वृद्धि से तात्पर्य है ?
22
परिपक्वता का सम्बन्ध है ?
23
तनाव और क्रोध की अवस्था है ?
24
सीखने की प्रोजेक्ट विधि किस अवस्था के लिए उपयोगी है ?
25
बच्चे के विकास के शिरस्थ सिद्धान्त के कौनसा सत्य कथन है ?
26
संक्षिप्त रूप PSRN जो कि विकास से सम्बन्धित करता है ?
27
वाइगोत्सकी (Vygotsky) ने बाल विकास के विषय में कहा है कि -
28
निम्नलिखित में से कौनसा विकास का सिद्धान्त है ?
29
मानव विकास के क्षेत्रों में विभाजित किया जा सकता है ?
30
विकास शुरू होता है ?
English
1
Identify the work below that does not belong to the literature of the eighteenth century :
2
Which, among the following is a place through which John Bunyan 's Christian does not pass?
3
The period of Queen Victoria 's reign is :
4
Which of the following statements about The Lyrica Ballads is not true?
5
One of the following texts was published earlier than 1995 . Identify the text.
6
Who among the poets in England during the 1930s had left -- leaning tendencies?
7
Match the following :
I. The Sage of Concord 1. Emily Dickinson
II. The Num of Amherst 2. R. W. Emerson
III. Mark Twain 3. T. S. Eliot
IV. Old Possum 4. Samuel L. Clemens
I. The Sage of Concord 1. Emily Dickinson
II. The Num of Amherst 2. R. W. Emerson
III. Mark Twain 3. T. S. Eliot
IV. Old Possum 4. Samuel L. Clemens
8
Name the theorist who divided poets into " strong " and " weak " and popularized the practice of misreading :
9
In The Rape of the Lock Pope repeatedly compares Belinda to
10
Which of the following awards is not given to Indian - English writers?
11
Identify the correct statement below :
12
W. M. Thackeray 's Vanity Fair owes its title to
13
The Puritans shut down all theaters in England in :
14
Who of the following was not a contemporary of Wordsworth and Coleridge?
15
Which of the following statements about waiting for Godot is NOT true?
16
The Bloomsbury Group included British intellectuals, critics, writers and artists. Who among the following belonged to the Bloomsbury Group?
17
Who among the following is credited with the making of first authoritative Dictionary of the English Language?
18
In Dryden's Essay of Dramatic Poesy ( 1668 ), who opens the discussion on behalf of the ancients?
19
The term invective refers to :
20
Which of the following novels depicts the plight of the Bangladesh immigrants in East London ?
21
The year 1939 proved to be a crucial year for two important writers in English. Identify the correct phrase below :
22
The Enlightenment was characterized by :
23
Which Shakespeare play contains the line : " there is a special Providence in the fall of a sparrow "?
24
Match the following pairs of books and authors :
Books Authors
I. Condition of the Working 1. John Ruskin Class in England
II. London Labour and the 2. Henry Mayhew London Poor
III. Past and present 3. Thomas Carlyle
IV. The Unto This Last 4. Friedrich Engels
Books Authors
I. Condition of the Working 1. John Ruskin Class in England
II. London Labour and the 2. Henry Mayhew London Poor
III. Past and present 3. Thomas Carlyle
IV. The Unto This Last 4. Friedrich Engels
25
In which of the following texts do Aston, Davies and Mick appear as characters?
26
What is common to the following writers? Identify the correct description below : William Congreve, George Etherege William Wycherley, Thomas Otway
27
In which Jane Austen novel do you find the characters Anne Elliott, Lady Russell, Louisa Musgrove and Captain Wentworth?
28
In which of his essays does Homi Bhabha discuss the " discovery ' of English in colonial India?
29
-------------- was the first Sonnet Sequence in English.
30
Which is the correct sequence of the novels of V. S. Naipaul?
Hindi
1
साहित्येतिहास-लेखन की विधि नहीं है-
2
‘शब्दानुशासन’ के लेखक हैं-
3
‘खालिकबारी’ किसकी रचना है ?
4
सूफीकाव्य का उद्देश्य है
5
रीतिमुक्त कवि नहीं हैं -
6
‘जूही की कली’ कविता के कवि हैं
7
हालावाद के प्रवर्तक का नाम है -
8
'तुम विद्युत बन आओ पाहुन, मेरे नयनों पर पग धर-धर’- पंक्ति है -
9
अपभ्रंश को ‘पुरानी हिन्दी’ किसने कहा है ?
10
संचार माध्यमों में प्रयोग होता है -
11
संचारी भावों की संचारी भावों की संख्या है-
12
‘विखंडनवाद’ के प्रवर्तक हैं-
13
‘कविवचन सुधा’ के सम्पादक थे-
14
‘नागरी प्रचारिणी सभा’ का स्थापना वर्ष है-
15
‘शिवशम्भु के चिट्ठे’ के लेखक हैं-
16
‘कवियों की उर्मिला विषयक उदासीनता’ निबन्ध के लेखक हैं-
17
‘अधिकार-सुख कितना मादक किन्तु सारहीन है’ - पंक्ति प्रसाद के किस नाटक से है ?
18
निम्नलिखित में से अर्द्ध संवृत स्वर कौन-सा है ?
19
इनमें कौन-सी बोली पूर्वी हिन्दी की नहीं है ?
20
बोली का लघुतम रूप है-
21
अष्टछाप के कवियों में प्रथम नियुक्त कीर्तनकार कवि कौन थे?
22
जायसीकृत ‘पद्मापत’ है?
23
‘बसो मेरे नैनन में नन्दलाल’-किसकी पंक्ति है?
24
अमिय हलाहल मद्भरे श्वेत स्याम रतनार। जियत मरत झुकि झुकि परत जेहि चितवत एक बार।। - किसकी पंक्तियाँ है।
25
बरवै रामायण’ किसकी रचना है?
26
भरतमुनि के रससूत्र में निम्नलिखित में से किसका उल्लेख नहीं है?
27
'साधारणीकरण’ संकल्पना के उद्गाता कौन है?
28
शब्द की द्विर्थी योजना से कौन सा अलंकार होता है।
29
निम्नलिखित में से कौन द्रविड़ परिवार की भाषा है?
30
किस क्षेत्र की बोली को ‘काशिका’ कहा गया है?
Sanskrit
1
‘कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतं समा‘’ इति सूक्तिः केन वेदेन सम्बद्धा ?
2
नासत्यौ इति कयोः नाम?
3
अत्र वर्तते कालिदासस्य नामोल्लेखः
4
काण्वशाखा कस्य वेदस्य?
5
समीचीनम् उत्तरं चिनुतः
(a) प्रश्नोपनिषद् 1. शुक्लयजुर्वेदः
(b) शिक्षावल्ली 2. अथर्ववेदस्य पैप्पलादशाखा
(c) ईशावास्योपनिषद् 3. कृष्णयजुर्वेदः
(d) श्वेताश्वरोपनिषद् 4. तैत्तिरीयोपनिषद्
6
सामवेदेन सम्बद्धा अस्तिः
7
‘तमसो मा ज्योतिर्गमय’ इति कुत्र विद्यते?
8
वरुणस्य विशेषणम् अस्तिः
9
‘ज्योतिषम्’ इति वैदिककालनिर्धारणस्य आधारः केन प्रतिपादितः?
10
याज्ञवल्कीयशिक्षा केन वेदेन सम्बद्धा?
11
भाव-काल-कारक-सड्ख्याश्च इति चत्वारः अर्थाः भवन्तिः
12
वैदिकशब्दानां सविस्तरं विवेचनं कुत्र उपलभ्यते?
13
वैदिकमन्त्रोच्चारणप्रयोजनार्थं कस्य वेदाड्गस्य अध्ययनम् अनिवार्यम्?
14
‘छन्दः सूत्रम्’ इत्यस्य रचयिता कः?
15
प्रत्ययसर्ग : कतिविधः?
16
साड्ंख्यानुसारं सृष्टिकारणं किम्?
17
साड्ख्यै कति ततत्त्वानि स्वीकृतानि?
18
उपमितिः नामः
19
शाब्दज्ञानं नामः
20
इन्द्रियार्थसन्न्किर्षः कतिविधिः?
21
नित्यद्रव्यवृत्तिः विशेषास्तु........................ एव।
22
वेदान्तसारानुसारम् अधिकारी भवति
23
वेदान्तसारानुसारं कर्माणिः
24
वेदान्तसारानुसारं शरीराणिः
25
वेदान्तसारे लिड्गशरीराणि वर्णितानिः
26
विभाषा‘ संज्ञाविधायकं सूत्रं किम्
27
‘अपृक्त एकाल् प्रत्ययः’ इति सूत्रे ‘अल्’ इत्यनेन किं गृह्यते?
28
भावलक्षणविषये का विभक्तिः?
29
कारकप्रकरणे ण्यन्ताण्यप्तविचारः अधस्तनेषु कस्मिन् सूत्रे कृतः
30
प´चमी विना सार्वविभक्तिकः’ अम्’ भावः कस्मिन् समासे विधीयते?
31
‘द्वयड्गुलम्’ इत्यत्र को लौकिकविग्रहः?
32
अधस्तनयुग्माना तालिका चिनुतः
(a) रात्राहृनाहाः पुंसि 1. उच्चै‘नीचैःकृष्णःश्री‘ए ज्ञानम्
(b) अक्ष्णोऽदर्शनात् 2. अहृना क्रोशेन वा अनुवाकोऽधीतः
(c) नियतोपस्थितिकः प्रातिपदिकार्थः 3. अहोरात्रः
(d) अपवर्गे तृतीया 4. गवाक्षः
33
सामान्यतया ‘घि’ अति संज्ञा कस्य भवति?
34
निर्धारणविषये कीदृशी विभक्तिव्यवस्था?
35
‘चोराद् भयम् चोरभयम्’ इत्यत्र प´चमीविभक्तिः केन सूत्रेण?
36
अघोेेेषध्वनिः अस्तिः
37
समीचीनम् उत्तर चिनुतः
(a) यणः 1. स्पर्शाः
(b) शलः 2. प्रातिपदिकम्
(c) कादयो मावसानाः 3. अन्तःस्थाः
(d) अर्थवदधातुरप्रत्यय 4. ऊष्माणः
38
‘‘निपीय यस्य क्षितिरक्षिणः कथां तथाद्रिसन्ते न बुधाः सुधामपि।’’ इति कस्य कथा अत्र उल्लिखिता?
39
वेणीसंहारे दुर्योधनस्य क´चुकी कः?
40
‘‘मनोरथा नाम तटप्रपाताः’ इयम् अक्तिः उपलभ्यते :
41
लक्ष्मीचा´चल्यम्’ अस्मिन्नुपवर्णितमस्तिः
42
अधस्तनयुग्माना समीचीनां तालिका विचिनुतः
(a) रत्नावली 1. अश्वघोषः
(b) वेणीसंहारम् 2. हर्षः
(c) बालचरितम् 3. भट्टनारायणः
(d) बुद्धचरितम् 4. भासः
43
दशकुमारचरिते अयं प्रतिनायको भवतिः
44
रत्नावल्यां द्वितीयाड्कस्य नामः
45
कस्य काव्यं नारिकेलफलसम्मितम्?
46
‘‘सतीव योषित् प्रकृतिः सुनिश्चता पुमांसमभ्येति भवान्तरेष्वपि।।’’ कुत्र अस्ति अयं पद्यांशः?
47
'अहमेवैतस्य ह्रदयं जानामि ममैषः।' इति वाक्ये कः लकारः वर्तते ?
48
साहित्यदर्पणे साकल्येन लक्षणायाः कति भेदा‘ ?
49
उत्साहः कस्य रसस्य स्थायिभावः?
50
विश्वनाथमते काव्यशरीरे रसस्य का स्थितिर्वर्तते?
51
ऋक्सामच्छन्दोयजूंषि कस्मात् समुत्पन्नानि ?
52
ऋग्वैदिकसूक्तिविशेषे ‘दोषावस्तर्’ इति पदस्य को र्थः?
53
पापाचारिणो दस्योर्नाशकः वैदिकदेवः?
54
ऋग्वैदिकहिरण्यगर्भसूक्तस्य का देवता?
55
छान्दोग्यब्राह्यणं केन सम्बद्धम्?
56
‘सृष्टि-स्थिति-प्रलय’ विषयकं विवेचनम् उपलभ्यतेः
57
कठोपनिषत् किन वेदेन सम्बद्धा?
58
कृष्णयजुर्वेदस्य आरण्यकम् अस्तिः
59
कः वेदानां भाष्यकारः न अस्ति?
60
ऋक्प्रातिशाख्यानुसारेण स्वाराणां _____ सन्ति।