'अध्यात्मम्' अत्र कतमः समासः ?

संस्कृत व्याकरणानुसारं 'भवति' इत्यस्य का सञ्ज्ञा भवति ?

स्त्री प्रत्ययानुसारमधोऽड्कितेषु 'ङीष्' प्रत्ययान्तः शब्दोऽस्ति -

नियमपूर्वकविद्याध्यने अध्यापकः किं संज्ञो भवति ?

'उचितं प्राहुराचार्याः सदृशं किल यस्य तत्' इति वचनं वर्तते -

'वाक्यं स्याद्योग्यताकांक्षासत्तियुक्तः पदोच्चयः'
इदं वाक्यस्वरूपं प्रतिपादितमाचार्येण अनेन -

'हर्षचरितम्' इत्यस्य रचनाकारः वर्तते -

'यथा हिरण्यं शुचिधातुमध्ये मेरुर्गिरीणां सरसां समुद्रः’
इदं वचनं कस्मिन काव्ये विलसति ?

'शूयतां महाभाग विदर्भो नाम जनपदः तस्मिन् भोज वंश भूषणम्....'
इति गद्यखण्डं कस्यां रचनायां विद्यते ?

वाचः काठिन्यमायान्ति भङ्गश्लेषविशेषतः
नोद्वेगस्तत्र कर्त्तव्यो यस्मान्नैको रसः कवेः
इति पद्यं कस्मिन काव्ये विलसति ?

"यौवनारम्भे च प्रायः शास्त्रजलप्रक्षालननिर्मलापि कालुष्यमुपयाति बुद्धिः” इति केनोपदिष्टम् ?

'स एकस्त्रीणि जयति जगन्ति कुसुमायुधः
हस्ताऽपि तनुं यस्य शंभुना न हृतं बलम्'
इत्यस्मिन् पद्ये कः अलंकारो वर्तते ?

'जाबालेः नास्तिकमतस्य रामेण खण्डनम्' इति विषयः रामायणस्य कस्मिन् काण्डे वर्णितोऽस्ति ?

महाभारतस्य मंगलश्लोके कस्य ग्रन्थस्य निर्देशोऽस्ति ?

सरविलियमजोन्समहोदयः ब्राह्मीलिपेरुत्पत्तिः मन्यते

मनुमते स्वयम्भूर्भगवानव्यक्तो किमिदं व्यञ्जयन् प्रादुरासीत् ?

याज्ञवल्क्यानुसारं सीमातिक्रमणे दण्डाः प्रोक्ताः -

यशोधर्मणः मन्दसौरस्तम्भलेखानुसारं यशोधर्मा कस्य देवस्य समर्चनां करोति -

कौटिलीयार्थशास्त्रानुसारं के राजानमुत्तिष्ठमानमनूत्तिष्ठन्ते ?

अशोकस्य शाहबाजगढ़ी-शिलालेखस्य लिपिरस्ति -

शतपथब्राह्मणस्य प्रथमकाण्डस्य विषयौ कौ ?
(a) अग्निहोत्रम
(b) सोमभागः
(c) राजसूयः
(d) पिण्डपितृयज्ञः

सामवेदस्य ब्राह्मणग्रन्थौ कौ स्तः ?
(a) ऐतरेय ब्राह्मणम्
(b) पञ्चविंश- ब्राह्मणम्
(c) शांखायन – ब्राह्मणम्
(d) वंश ब्राह्मणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

सामवेदस्य शाखे स्तः ?
(a) वाधूल - संहिता
(b) शाट्यायनीय - संहिता
(c) कपिष्ठल- कठ- संहिता
(d) जैमिनीय - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अथर्ववेदL; शाखे स्तः ?
(a) हारिद्रवीय - संहिता
(b) शौनक - संहिता
(c) छागलेय - संहिता
(d) पैप्पलाद - संहिता
समुचितं विकल्पं चिनुत -

“अन्धं तमः प्रविशन्ति ये असम्भूतिमुपासते
ततो भूय इव ते तमः य उ सम्भूत्यां रताः”
अत्र मन्त्रे 'असम्भूति-सम्भूति' - पदयोः अर्थो कौ ?
(a) विकृतिः
(b) प्रकृतिः
(c) कार्यब्रह्म
(d) अविनाशः

अर्थसंग्रहानुसारं देशसामान्यं स्थानम्, तच्च द्विविधं, किं तत् ?
(a) पाठसादेश्यम्
(b) अनुष्ठानसादेश्यम्
(c) यथासंख्यसादेश्यम्
(d) मीमांसासादेश्यम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

सांख्यकारिकायां द्विविधः सर्गः (भौतिको बौद्धिकश्च) एतन्नामाख्यो वर्तते -
(a) तन्मात्राख्यः
(b) लिङ्गाख्यः
(c) सत्त्वरजस्तमसाख्यः
(d) भावाख्यः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अनैकान्तिकहेत्वाभासस्य कौ द्वौ प्रकारौ वर्तते तर्कभाषायाम्
(a) साधारण:
(b) सत्प्रतिपक्षः
(c) असाधारण:
(d) आश्रयासिद्धः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अधोलिखितेषु द्वावेतौ सिद्धान्तरूपेण बौद्धदर्शने स्वीक्रियेते -
(a) शब्दनित्यतावादः
(b) प्रतीत्यसमुत्पादः
(c) सप्तभङ्गीनयः
(d) क्षणिकवादः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

वेदान्तसारे चतुर्विधस्थूलशरीरेषु द्वे इमे स्तः
(a) कायजम्
(b) जरायुजम्
(c) अण्डजम्
(d) तोयजम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अधोऽङ्कितेषु भाषाविज्ञानानुसारम् अर्धस्वरौ स्तः -
(a) अ
(b) य्
(c) इ
(d) व्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अधस्तनेषु कर्योर्द्वयोः सम्बन्धः ?
(a) पतञ्जलिः महाभाष्यकार:
(b) कालिदासः
(c) गोनर्दीयः
(d) शबरस्वामी
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अघोऽङ्कितेषु कयिर्द्वयोः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) बभूवे
(b) नेविंशः
(c) समवप्रविभ्यः स्थः
(d) भावकर्मणोः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

वाक्यपदीयानुसारं शब्दब्रह्मविषये के कथने उचिते स्तः ?
(a) नादैराहितबीजायाम्
(b) अनादि निधनं ब्रह्म
(c) बुद्धौ शब्दोऽवधार्यते
(d) एकमेव यदाम्नातं भिन्नं शक्तिव्यपाश्रयात्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

महाभाष्यानुसारं कयोर्द्वयोरुचितः सम्बन्धोऽस्ति ?
(a) दुष्टः शब्दः
(b) गुणो नाम सः
(c) कर्मण्यण्
(d) विभक्तिं कुर्वन्ति
समुचितं विकल्पं चिनुत -

एतौ काव्यशास्त्रप्रणेतारौ आचार्यौ स्तः -
(a) वाल्मीकिः
(b) भामहः
(c) क्षेमेन्द्रः
(d) कालिदासः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

एते महाकविकालिदासप्रणीते महाकाव्ये स्तः -
(a) रघुवंशम्
(b) मेघदूतम्
(c) अभिज्ञान शाकुन्तलम्
(d) कुमार संभवम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

एतयोः अलंकारयोः उपमान उपमेयौ भवतः -
(a) रूपकम्
(b) विभावना
(c) उत्प्रेक्षा
(d) विशेषोक्तिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अस्मिन् श्लोके अलंकार छन्दसोः स्थितिरियम् वर्तते
श्रियः कुरुणामधिपस्य पालनीं, प्रजासु वृत्तिं यमयुङ्क्त वेदितुम्
स वर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ युधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः
(a) उपमा
(b) वृत्त्यनुप्रासः
(c) मालिनी
(d) वंशस्थम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अधस्तनेषु के द्वै शैवविषयक पुराणे स्तः
(a) भागवतपुराणम्
(b) मत्स्यपुराणम्
(c) गरुड़पुराणम्
(d) ब्रह्माण्डपुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

किष्किन्धाकाण्डे की विषयौ वर्णितौ स्तः
(a) अशोकवनिका - ध्वंसनम्
(b) सीतान्वेषणम्
(c) विभीषणेन दूतवधनिषेधः
(d) सम्पाति कथा
समुचितं विकल्पं चिनुत -

याज्ञवल्क्यस्मृतेः व्यवहाराध्यायस्य प्रकरणे स्तः
(a) उपनिधिप्रकरणम्
(b) उपोद्धातप्रकरणम्
(c) साहसप्रकरणम्
(d) स्नातकधर्मप्रकरणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

कौटिलीयमते धर्मोपघशुद्धान् अमात्यान् स्थापयेत्
(a) धर्मस्थानीयेषु
(b) सन्निधातृनिचयकर्मसु
(c) कण्टकशोधनेषु
(d) ब्राह्मभ्यन्तरविहाररक्षासु
समुचितं विकल्पं चिनुत -

कौटिलीयमते लुब्धवर्गस्य के द्वे लक्षणे -
(a) मानकामः
(b) आत्मसंभावितः
(c) व्यसनी
(d) अत्याहितव्यवहारः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                   तालिका-II
(a) ऋग्वेदः                  I. आदित्यः
(b) यजुर्वेदः                 II. अङ्गिराः
(c) सामवेदः                III. अग्निः
(d) अथर्ववेदः              IV. वायुः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

'अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम्' अत्र मन्त्रांशे आगतानां पदानामर्थं' सायणमनुसृत्य मेलयत -
 तालिका-I                 तालिका-II
(a) अहम्                 I. ईश्वरी
(b) राष्ट्री                 II. मुख्या
(c) संगमनी             III. आम्भृणी वाक्
(d) प्रथमा                IV. प्रापयित्री
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
  तालिका - I                                 तालिका-II
(a) आगमग्रन्थाः                         I. आचार्यशङ्करः
(b) त्रिपिटकसाहित्यम्                  II. जैनदर्शनम्
(c) न्यायसिद्धान्तमुक्तावली         III. बौद्धसाहित्यम्
(d) निर्विशेषाद्वैतवाद:                IV. विश्वनाथपञ्चाननः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                        तालिका-II
(a) सङ्कल्पकम्              I. सिद्धिः
(b) नवधा                       II. मनः
(c) अष्टधा                     III. तामिस्रः
(d) अष्टादशधा               IV. तुष्टिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                          तालिका-II
(a) संस्कृत भाषा      I. श्लिष्ट वियोगात्मक
(b) हिन्दी भाषा       II. अश्लिष्ट मध्ययोगात्मक
(c) तिब्बती भाषा      III. अयोगात्मक
(d) सन्थाली भाषा     IV. श्लिष्ट संयोगात्मक
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
 तालिका-I                                                     तालिका-II
(a) तथायुक्तं चानीप्सितम्                           I. अनु हरिं सुरा
(b) हीने                                                    II. गोषु दुह्यमानासु गतः
(c) कर्तुकर्मणोः कृति                                  III. ग्रामं गच्छंस्तृणं स्पृशति
(d) यस्य च भावेन भानलक्षणम्                   IV. जगतः कर्ता कृष्ण
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका-I                           तालिका-II
(a) त्रिविक्रमभट्टः              I. मृच्छकटिकम्
(b) भट्टनारायणः              II. मुद्राराक्षसम्
(c) विशाखदत्तः              III. वेणीसंहारम्
(d) शूद्रक :                     IV. नलचम्पू
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                      तालिका-II
(a) भारविः                      I. सर्वः कान्तमात्मीयं पश्यति
(b) माघः                        II. गुरुपदेशश्च नाम पुरुषाणा-मखिलमलप्रक्षालनक्षममजलं स्नानम्
(c) कालिदासः                III. सहसा विदधीत न क्रियाम्
(d) बाणभट्टः                   IV. ग्रहीतुमार्यान् परिचर्यया मुहुर्महानुभावा हि नितान्तमर्थिनः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                तालिका-II
(a) शैव                    I. अग्निपुराणम्
(b) वैष्णव                II. पद्मपुराणम्
(c) ब्राह्म                 III. मार्कण्डेयपुराणम्
(d) आग्नेय              IV. गरुड़पुराणम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

केन सह कस्य सम्बन्धः ?
तालिका - I                               तालिका-II
(a) कापटिक:                       I. कर्षको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(b) उदास्थितः                     II. वाणिजको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचमुक्तः
(c) गृहपतिकः                     III. प्रव्रज्याप्रत्यवसितः प्रज्ञाशौचयुक्तः
(d) वैदेहकः                         IV. परमर्मज्ञः प्रगल्भश्छात्रः

काण्वसहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) मुरारिमिश्रः
(b) कालनाथः
(c) आनन्दबोधः
(d) अनन्ताचार्य:
(e) सायणः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

तैत्तरीय-संहितायाः भाष्यकारान् कालक्रमेण योजयत ?
(a) भवस्वामी
(b) क्षुरः
(c) कुण्डिनः
(d) सायणः
(e) कौशिक : भट्ट - भास्कर - मिश्रः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

संयोगानन्तरं पञ्चसन्निकर्षाणामयं क्रमः तर्क – भाषायामुपलभ्यते -
(a) समवेतसमवायः
(b) विशेष्यविशेषणभावः
(c) संयुक्तसमवेत समवायः
(d) समवायः
(e) संयुक्त समवायः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

सांख्याचार्याणां कालक्रमो यथातथं विभावनीयः -
(a) कपिलः
(b) ईश्वरकृष्णः
(c) आसुरिः
(d) पञ्चशिख:
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अघोऽङ्कितान् वैय्याकरणान् कालक्रमेण प्रदर्शयत
(a) कात्यायनः
(b) नागेशभट्टः
(c) कैय्यटः
(d) पाणिनिः
(e) भर्तृहरिः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

तत्पुरुषसमासस्य प्रदर्शयत- उदाहरणानीमानि विभक्तिक्रमेण
(a) धान्यार्थः
(b) राजपुरुषः
(c) सुखप्राप्तः
(d) चोरभयम्
(e) यूपदारु
समुचितं विकल्पं चिनुत -

बुद्धचरिते सर्गप्राथम्येन क्रमशः सर्गाणामुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) संवेग - उत्पत्तिः
(b) अभिनिष्क्रमणम्
(c) स्त्री निवारणम्
(d) तपोवन प्रवेशः
(e) अन्तःपुर विलाप
समुचितं विकल्पं चिनुत -

सर्वप्राचीन रचनायाः प्राथम्येन कालक्रमानुसारमुचितमुत्तरं चिनुत -
(a) किरातार्जुनीयम्
(b) कुमारसंभवम्
(c) नैषधीयचरितम्
(d) रामायणम्
(e) स्वप्नवासवदत्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

अधोलिखितानां रामायणस्य विषयवस्तूनाम् समुचितः क्रमोऽस्ति -
(a) ताटकावधः
(b) दशरथेन यज्ञानुष्ठानम्
(c) मिथिला - प्रस्थानम्
(d) रामजन्म
(e) रामद्वारा धनुर्भङ्गः
समुचितं विकल्पं चिनुत -

मनुमते उत्तरोत्तरश्रेष्ठानि मान्यस्थानानि सन्ति -
(a) बन्धुः
(b) वयः
(c) कर्म
(d) विद्या
(e) वित्तम्
समुचितं विकल्पं चिनुत -

कथनद्वयम् अधोलिखितम् तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : 'यो वै एताम् एवं वेद, अपहत्य पाप्मनम्, अनन्ते स्वर्गलोके, ज्येये प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति' ।
कारणम् (R) : 'यतः स जानाति - तपः दमः कर्म इति प्रतिष्ठा, वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम्' ।
उपर्युक्त अभिकथन कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -

अत्र कथनद्वयं वर्तते - तत्र (A) इत्यभिकथनम्, (R) इति च तस्य कारणम् -
अभिकथनम् (A) : न्याय दिशा तु न गुणगुणिनोः समानकालीनं जन्म किन्तु द्रव्यं निर्गुणमेव प्रथममुत्पद्यते, पश्चात् तत्समवेता गुणा उत्पद्यन्ते ।
कारणम् (R) : समानकालोत्पत्तौ तु गुणगुणिनोः समानसामग्रीकत्वाद् भेदो न स्यात्, कारणभेदनियतत्वात् कार्यभेदस्य ।
उपर्युक्तम् (A) इत्यभिकथनं (A) इति कारणं चाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -

अत्र कथनद्वये (A) इत्यभिकथनम् (R) इति च कारणम् -
अभिकथनम् (A) : पाणिनीय अष्टाध्याया आदौ चतुर्दशसूत्रेषु वर्णोपदेशः विद्यते ।
कारणम् (R) : वृत्तिसमवायार्थः - अनुबन्धकरणार्थः इष्टबुद्धर्थश्च ।
समुचितं विकल्पं चिनुत -

कथनद्वयम् अधोलिखितम् - तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : वितरति गुरु प्राज्ञे विद्यां तथैव जडे, न तु खलु तयोर्ज्ञाने शक्ति करोत्यपहन्ति वा भवति हि पुनर्भूयान् भेदः फलं प्रति तद् यथा, ।
कारणम् (R) : प्रभवति शुचिर्बिम्बग्राहे मणिर्न मृदादयः ।
उपर्युक्तं अभिकथन - कारणमाश्रित्य समुचितं विकल्पं चिनुत -

कथनद्वयम् अधोलिखितम्-तत्र एकम् अभिकथनम् (A), अपरञ्च तस्य कारणम् (R) इति -
अभिकथनम् (A) : रामादिवत् वर्तितव्यं न रावणादिवत्
कारणम् (R) : दुश्चारित्र्यम् अपकिर्तेः कारणं भवति उपर्युक्त अभिकथन – कारणमाश्रित्य
समुचितं विकल्पं चिनुत -

बालगंगाधर तिलकन मृगशिरा काले ऋग्वेदस्य अधिकांशमन्त्राणां रचना स्वीकृतास्ति। अधोलिखितेषु मृगशिरा-कालः वर्तते ?