Current Affairs 2nd November 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला बंगालच्या उपसागरात तीव्र झालेल्या ‘मुरासू’ चक्रीवादळाचा किनारपट्टीवर कोणत्या भागाजवळ धडकण्याचा अंदाज आहे?
A. विशाखापट्टणम
B. नेल्लोर आणि नरसापूर यांच्यामध्ये (ओंगोलजवळ), आंध्र प्रदेश
C. चेन्नई
D. पुरी
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अंदाजानुसार, तीव्र चक्रीवादळ मुरासू आंध्र प्रदेशच्या दक्षिण किनारपट्टीवर नेल्लोर आणि नरसापूर यांच्यामध्ये, ओंगोलजवळ धडकण्याची शक्यता आहे.
2. ‘मुरासू’ या नावाचा अर्थ काय आहे?
A. गडगडाट
B. युद्धाचा नगारा / ढोल (तमिळ भाषेत)
C. वादळी लाट
D. मुसळधार पाऊस
Answer: B
स्पष्टीकरण: ‘मुरासू’ हा तमिळ भाषेतील शब्द असून त्याचा अर्थ युद्धाचा नगारा किंवा ढोल असा होतो. हे नाव भारताने प्रादेशिक चक्रीवादळ नामकरण यादीसाठी दिले आहे.
3. ऑक्टोबर 2026 मध्ये एकूण GST संकलन अंदाजे किती होते?
A. ₹1.88 लाख कोटी
B. ₹2.31 लाख कोटी
C. ₹2.03 लाख कोटी
D. ₹1.59 लाख कोटी
Answer: B
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 मध्ये एकूण GST संकलनात मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे 22.9 ते 23 टक्क्यांची वाढ झाली आणि ते ₹2.31 लाख कोटींपेक्षा जास्त झाले. हे आतापर्यंतचे दुसरे सर्वाधिक मासिक संकलन होते. यामध्ये देशांतर्गत आणि विशेषतः आयातीतून मिळणाऱ्या महसुलाचा मोठा वाटा होता.
4. जागतिक बँकेच्या ऑक्टोबर 2026 च्या Poverty and Equity Brief नुसार, भारतातील अत्यंत गरिबीचे प्रमाण ($3 प्रतिदिन, 2021 PPP) 2011 मधील 27.1% वरून किती झाले?
A. 16.1%
B. 2.6%
C. 12.1%
D. 14.2%
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारतातील अत्यंत गरिबीचे प्रमाण 2023 पर्यंत कमी होऊन 2.6 टक्क्यांवर आले. निम्न-मध्यम उत्पन्न गटासाठी असलेल्या गरिबीच्या रेषेखालील ($4.20 प्रतिदिन) लोकसंख्येचे प्रमाणही 57.7 टक्क्यांवरून 16.1 टक्क्यांवर आले. यामुळे अंदाजे 49.6 कोटी लोक गरिबीतून बाहेर आले.
5. ISRO ने 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी GSLV-F18 द्वारे NavIC प्रणाली मजबूत करण्यासाठी कोणता नेव्हिगेशन उपग्रह यशस्वीपणे प्रक्षेपित केला?
A. NVS-01
B. NVS-02
C. NVS-03
D. IRNSS-1F
Answer: C
स्पष्टीकरण: NVS-03 हा सुमारे 2,250 किलोग्रॅम वजनाचा नवीन पिढीतील नेव्हिगेशन उपग्रह आहे. तो जिओसिंक्रोनस ट्रान्सफर ऑर्बिटमध्ये स्थापित करण्यात आला. यामुळे NavIC प्रणालीची किमान चार उपग्रहांची कार्यात्मक क्षमता पुन्हा स्थापित करण्यास मदत झाली. यामध्ये L1 सिग्नल क्षमता आणि स्वदेशी अणुघड्याळाचाही समावेश आहे.
6. INDIA आघाडीने नवी दिल्लीतील रामलीला मैदानावर मुख्यतः कोणाच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी मोठी रॅली आयोजित केली?
A. पंतप्रधान
B. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार
C. गृहमंत्री
D. भारताचे सरन्यायाधीश
Answer: B
स्पष्टीकरण: विरोधी पक्षांच्या नेत्यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनात (SIR) अनियमितता आणि मतचोरीचे आरोप केले. त्यांनी त्यांना पदावरून हटवण्याची आणि राजीनामा देण्याची मागणी केली.
7. लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्याबाबत काय विधान केले?
A. त्यांना मुदतवाढ दिली जाईल
B. त्यांना तुरुंगात जावे लागेल
C. ते स्वतःहून राजीनामा देतील
D. त्यांची बदली केली जाईल
Answer: B
स्पष्टीकरण: INDIA आघाडीच्या रॅलीमध्ये राहुल गांधी यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्तांवर नागरिकांचा आवाज चोरल्याचा आरोप केला आणि याला देशद्रोह म्हटले. त्यांना पदावरून हटवले जाईल आणि तुरुंगात जावे लागेल, असेही त्यांनी सांगितले.
8. चक्रीवादळाच्या पार्श्वभूमीवर 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या जिल्ह्यांमधील शाळा आणि महाविद्यालये बंद ठेवण्याची घोषणा करण्यात आली?
A. फक्त ओडिशातील जिल्हे
B. चेन्नई आणि तिरुवल्लूर (तामिळनाडू) यांसह इतर भाग
C. फक्त तेलंगणा
D. संपूर्ण आंध्र प्रदेश
Answer: B
स्पष्टीकरण: चक्रीवादळ मुरासूमुळे होणाऱ्या मुसळधार पावसाच्या शक्यतेमुळे चेन्नई आणि तिरुवल्लूरच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी 2 नोव्हेंबर रोजी शाळा आणि महाविद्यालयांना सुट्टी जाहीर केली. तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशातील काही भागांमध्येही सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला.
9. NVS-03 मध्ये L5/S व्यतिरिक्त कोणता नवीन फ्रिक्वेन्सी बँड समाविष्ट करण्यात आला आहे?
A. C-बँड
B. L1
C. Ku-बँड
D. X-बँड
Answer: B
स्पष्टीकरण: NVS-03 मध्ये L1 सिग्नलचा समावेश केल्यामुळे अधिक रिसीव्हर्स आणि सामान्य ग्राहक उपकरणांसोबत त्याची सुसंगतता वाढण्यास मदत होईल.
10. जागतिक बँकेच्या मते, भारतातील गरिबी वेगाने कमी होण्यामागील मुख्य कारणे कोणती होती?
A. केवळ कृषी विकास
B. मजबूत उपभोग वाढ, रोजगारातील वाढ (विशेषतः महिलांसाठी) आणि अन्न अनुदानासह सामाजिक मदतीचा विस्तार
C. केवळ परकीय गुंतवणूक
D. केवळ शहरीकरण
Answer: B
स्पष्टीकरण: जागतिक बँकेनुसार, उपभोगातील मजबूत वाढ, रोजगाराच्या वाढत्या संधी, विशेषतः महिलांचा रोजगारातील सहभाग आणि अन्न अनुदानासारख्या सामाजिक योजनांनी भारतातील गरिबी कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
11. NVS-03 मध्ये कोणता महत्त्वाचा स्वदेशी घटक बसवण्यात आला आहे?
A. फक्त परदेशी अणुघड्याळे
B. स्वदेशी अणुघड्याळ (खरेदी केलेल्या घड्याळांसह)
C. सौर पाल
D. फक्त दळणवळण पेलोड
Answer: B
स्पष्टीकरण: NVS-03 उपग्रहामध्ये स्वदेशी अणुघड्याळासोबत खरेदी केलेली अणुघड्याळेही बसवण्यात आली आहेत. सुधारित NavIC सेवांसाठी हा उपग्रह L1, L5 आणि S बँडमध्ये सिग्नल प्रसारित करतो.
12. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी SIR संबंधित मुद्द्याच्या पार्श्वभूमीवर 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या राज्यात पदयात्रा करण्याची योजना आखली?
A. दिल्ली
B. तेलंगणा (हैदराबाद परिसर)
C. महाराष्ट्र
D. पश्चिम बंगाल
Answer: B
स्पष्टीकरण: तेलंगणामध्ये भाजपच्या प्रचार मोहिमेचा भाग म्हणून अमित शाह यांनी पदयात्रेची योजना आखली. SIR प्रक्रियेबाबत काँग्रेसने केलेल्या आरोपांना उत्तर देणे हा या मोहिमेचा उद्देश होता.
13. ऑक्टोबरच्या शेवटी आणि नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला झालेल्या मेक्सिकन ग्रां प्रीनंतर इतिहासातील सर्वात तरुण Formula 1 विश्वविजेता कोण बनला?
A. मॅक्स व्हर्स्टॅपेन
B. चार्ल्स लेक्लर्क
C. किमी अँटोनेली
D. लँडो नॉरिस
Answer: C
स्पष्टीकरण: मर्सिडीजचा ड्रायव्हर किमी अँटोनेली याने वयाच्या 20 वर्षे आणि 68 दिवसांनी मेक्सिकन ग्रां प्रीमध्ये तिसरे स्थान मिळवून 2026 F1 विजेतेपद जिंकले. यासह तो इतिहासातील सर्वात तरुण विश्वविजेता आणि 1953 नंतर विजेतेपद मिळवणारा पहिला इटालियन खेळाडू ठरला.
14. जागतिक बँकेच्या 2026 च्या अहवालात निम्न-मध्यम उत्पन्न गटासाठी गरिबीची रेषा किती निश्चित करण्यात आली आहे?
A. $2.15 प्रतिदिन
B. $3.00 प्रतिदिन
C. $4.20 प्रतिदिन (2021 PPP)
D. $5.50 प्रतिदिन
Answer: C
स्पष्टीकरण: जागतिक बँकेच्या अहवालानुसार, 2011 ते 2023 दरम्यान $4.20 प्रतिदिन या गरिबीच्या रेषेखालील भारतीय लोकसंख्येचे प्रमाण 57.7 टक्क्यांवरून 16.1 टक्क्यांपर्यंत कमी झाले.
15. भारताची प्रादेशिक नेव्हिगेशन प्रणाली NavIC भारतीय भूभागासोबत अंदाजे किती क्षेत्र व्यापते?
A. फक्त हिंदी महासागर
B. भारताच्या भौगोलिक सीमांपासून सुमारे 1,500 किलोमीटरपर्यंतचा प्रदेश
C. संपूर्ण आशिया-पॅसिफिक प्रदेश
D. संपूर्ण जग
Answer: B
स्पष्टीकरण: NavIC ही भारताची प्रादेशिक नेव्हिगेशन प्रणाली आहे. ती भारत आणि त्याच्या सीमांपासून सुमारे 1,500 किलोमीटरपर्यंतच्या क्षेत्रात स्थान निश्चिती, नेव्हिगेशन आणि वेळेसंबंधी सेवा प्रदान करते.
16. ऑक्टोबर 2026 मध्ये प्रमुख राज्यांमध्ये कोणत्या राज्याने सर्वाधिक देशांतर्गत GST संकलन नोंदवले?
A. कर्नाटक
B. गुजरात
C. महाराष्ट्र
D. तामिळनाडू
Answer: C
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 मध्ये महाराष्ट्र देशांतर्गत GST संकलनाच्या बाबतीत पहिल्या क्रमांकावर राहिला. राज्याचे देशांतर्गत GST संकलन अंदाजे ₹35,150 कोटी होते.
17. INDIA आघाडीची रामलीला मैदानावरील रॅली कोणत्या मोहिमेचा भाग होती आणि ती प्रामुख्याने कोणत्या मुद्द्यावर केंद्रित होती?
A. अर्थसंकल्पीय वाटप
B. मतदार यादीचे विशेष सखोल पुनरावलोकन (SIR)
C. न्यायिक नियुक्त्या
D. परराष्ट्र धोरण
Answer: B
स्पष्टीकरण: INDIA आघाडीची ही रॅली ‘चलो दिल्ली’ आणि मुख्य निवडणूक आयुक्तांविरोधातील मोहिमेचा भाग होती. यामध्ये मतदार यादीतील बदल, मतदारांची नावे वगळणे आणि निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीबाबत आरोप करण्यात आले.
18. ऑक्टोबर 2026 पर्यंत चालू आर्थिक वर्षात किती महिन्यांमध्ये GST संकलनाने ₹2 लाख कोटींचा टप्पा ओलांडला होता?
A. एक
B. दोन
C. चार
D. सात
Answer: C
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 हा चालू आर्थिक वर्षातील चौथा महिना होता, ज्यामध्ये GST संकलन ₹2 लाख कोटींपेक्षा जास्त झाले. यापूर्वी एप्रिल, जुलै आणि सप्टेंबरमध्येही हा टप्पा पार झाला होता.
19. जागतिक बँकेच्या मते, 2011 ते 2023 दरम्यान भारतात निम्न-मध्यम उत्पन्न गटाच्या गरिबीच्या रेषेतून अंदाजे किती लोक बाहेर आले?
A. 10 कोटी
B. 25 कोटी
C. 49.6 कोटी
D. 60 कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: जागतिक बँकेच्या अहवालानुसार, 2011 ते 2023 दरम्यान भारतातील अंदाजे 49.6 कोटी लोक $4.20 प्रतिदिन या गरिबीच्या रेषेच्या वर आले.
20. NVS-03 च्या प्रक्षेपणामुळे NavIC प्रणालीमध्ये स्वतंत्र सेवांसाठी किमान किती कार्यरत उपग्रहांची संख्या पुन्हा स्थापित झाली?
A. दोन
B. तीन
C. चार
D. सात
Answer: C
स्पष्टीकरण: NVS-03 च्या यशस्वी प्रक्षेपणामुळे NavIC उपग्रह समूहामध्ये किमान चार कार्यरत उपग्रहांची संख्या पुन्हा स्थापित झाली. विश्वासार्ह स्वतंत्र स्थान निश्चिती सेवांसाठी ही संख्या आवश्यक आहे.
21. चक्रीवादळ मुरासूमुळे कोणत्या राज्यातील सहा जिल्ह्यांमध्ये ऑरेंज अलर्ट जारी करण्यात आला?
A. ओडिशा
B. तामिळनाडू
C. तेलंगणा
D. कर्नाटक
Answer: C
स्पष्टीकरण: चक्रीवादळ मुरासूमुळे तेलंगणातील सहा जिल्ह्यांमध्ये ऑरेंज अलर्ट आणि पाच जिल्ह्यांमध्ये यलो अलर्ट जारी करण्यात आला. याशिवाय तामिळनाडू आणि आंध्र प्रदेशातील काही भागांमध्येही हवामानविषयक इशारे देण्यात आले.
22. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला आयोजित न्यूयॉर्क सिटी मॅरेथॉनमध्ये पहिल्याच मॅरेथॉन स्पर्धेत पुरुष गटाचे विजेतेपद कोणी जिंकले?
A. एलिउड किपचोगे
B. अँड्रियास अल्मग्रेन (स्वीडन)
C. केल्विन किप्टम
D. एक केनियन धावपटू
Answer: B
स्पष्टीकरण: स्वीडनच्या अँड्रियास अल्मग्रेनने आपल्या पहिल्याच मॅरेथॉन स्पर्धेत 2:06:01 वेळ नोंदवत पुरुष गटाचे विजेतेपद जिंकले. केनियाच्या शीला चेपकिरुईने 2:24:36 वेळेसह महिला गटाचे विजेतेपद पुन्हा मिळवले.
23. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक बँकेच्या अहवालाचा उल्लेख करताना भारतातील कोणत्या क्षेत्रातील ऐतिहासिक घसरण अधोरेखित केली?
A. महागाई
B. अत्यंत गरिबी
C. केवळ बेरोजगारी
D. वित्तीय तूट
Answer: B
स्पष्टीकरण: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक बँकेच्या अहवालाचा उल्लेख करून भारतातील अत्यंत गरिबीमध्ये झालेली ऐतिहासिक घट अधोरेखित केली. अहवालानुसार, भारत जगातील सर्वात वेगाने गरिबी कमी करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे.
24. NVS-03 चे प्रक्षेपण कोठून करण्यात आले?
A. थुंबा
B. सतीश धवन अंतराळ केंद्र, श्रीहरिकोटा
C. ISRO मुख्यालय, बेंगळुरू
D. कुलशेखरपट्टिनम
Answer: B
स्पष्टीकरण: NVS-03 उपग्रहाचे प्रक्षेपण GSLV-F18 रॉकेटद्वारे आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या दुसऱ्या लॉन्च पॅडवरून यशस्वीपणे करण्यात आले.
25. ऑक्टोबर 2026 मध्ये देशांतर्गत GST महसुलात अंदाजे किती वाढ नोंदवण्यात आली?
A. 42.2%
B. 15.8%
C. 25.6%
D. 6.5%
Answer: B
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 मध्ये देशांतर्गत GST संकलनात अंदाजे 15.8 टक्क्यांची वाढ झाली आणि ते सुमारे ₹1.59 लाख कोटींवर पोहोचले.