Current Affairs 5th November 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने अलीकडेच चार वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केल्यानंतर नियमित सेवेत सामावून न घेतलेल्या अग्निवीरांपैकी किती टक्के अग्निवीरांना दोन वर्षांची सेवा मुदतवाढ देण्यास मंजुरी दिली?
A) 50%
B) 60%
C) 75%
D) 90%
Answer: C) 75%
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने चार वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केल्यानंतर नियमित सेवेसाठी निवड न झालेल्या 75% अग्निवीरांना दोन वर्षांची सेवा मुदतवाढ देण्यास मंजुरी दिली आहे. यामुळे त्यांना स्वेच्छा आणि गुणवत्तेच्या आधारावर कायमस्वरूपी सेवेत सामील होण्याची आणखी एक संधी मिळेल.
2. ग्रिड स्तरावर ऊर्जा साठवण क्षमता विकसित करण्यासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या व्यवहार्यता अंतर वित्तपुरवठा (VGF) योजनेचा एकूण निधी किती आहे?
A) ₹10,000 कोटी
B) ₹14,500 कोटी
C) ₹20,000 कोटी
D) ₹25,000 कोटी
Answer: B) ₹14,500 कोटी
स्पष्टीकरण: या योजनेचा उद्देश 2026-27 ते 2030-31 या कालावधीत सुमारे 92 GWh क्षमतेची ग्रिड स्तरावरील ऊर्जा साठवण व्यवस्था विकसित करणे आहे. यामध्ये पंप्ड हायड्रो आणि बॅटरी साठवण यांचा समावेश आहे. यामुळे अक्षय ऊर्जेचा वीज ग्रिडमध्ये समावेश करण्यास मदत होईल.
3. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने देशांतर्गत प्रक्रिया उद्योगाला चालना देण्यासाठी ₹2,814 कोटींच्या कोणत्या महत्त्वपूर्ण खनिज योजनेला मंजुरी दिली?
A) तांबे आणि जस्त
B) लिथियम आणि निकेल
C) कोबाल्ट आणि मँगनीज
D) दुर्मिळ पृथ्वी मूलद्रव्ये आणि टायटॅनियम
Answer: B) लिथियम आणि निकेल
स्पष्टीकरण: या योजनेअंतर्गत लिथियम आणि निकेल यांच्या देशांतर्गत प्रक्रिया क्षमता विकसित करण्यासाठी भांडवली खर्चाला आर्थिक मदत दिली जाईल. हे दोन्ही खनिज बॅटरी आणि स्वच्छ ऊर्जा तंत्रज्ञानासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
4. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या VISTAR योजनेचे पूर्ण नाव काय आहे?
A) विकसित भारत इनिशिएटिव्ह फॉर स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन, अॅनालिटिक्स अँड रिसर्च
B) व्हिजन फॉर इंटिग्रेटेड स्टॅटिस्टिकल ट्रॅकिंग अँड अॅनालिसिस
C) विकसित इंडिया स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन अँड रिपोर्टिंग
D) व्हॅल्यू अॅडेड इंडियन स्टॅटिस्टिकल ट्रॅकिंग अँड रिसर्च
Answer: A) विकसित भारत इनिशिएटिव्ह फॉर स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन, अॅनालिटिक्स अँड रिसर्च
स्पष्टीकरण: ₹4,371 कोटींची ही योजना भारताची सांख्यिकी व्यवस्था आधुनिक करण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. यामध्ये चांगल्या पद्धतीने माहिती संकलन, कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर आणि असंघटित क्षेत्रातील आकडेवारी संकलनावर लक्ष दिले जाणार आहे.
5. 2026 च्या अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये कोणत्या राजकीय पक्षाने प्रतिनिधीगृह आणि सिनेट या दोन्ही सभागृहांवर नियंत्रण मिळवले?
A) रिपब्लिकन पक्ष
B) डेमोक्रॅटिक पक्ष
C) अपक्ष उमेदवार
D) कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही
Answer: B) डेमोक्रॅटिक पक्ष
स्पष्टीकरण: डेमोक्रॅटिक पक्षाने मोठा विजय मिळवत अमेरिकन काँग्रेसच्या दोन्ही सभागृहांवर नियंत्रण मिळवले. हा राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि रिपब्लिकन पक्षासाठी मोठा राजकीय धक्का मानला गेला.
6. 2026 च्या मध्यावधी निवडणुकांमध्ये अमेरिकेच्या कोणत्याही राज्याची गव्हर्नर म्हणून निवडून येणारी पहिली कृष्णवर्णीय महिला कोण ठरली?
A) कमला हॅरिस
B) कीशा लान्स बॉटम्स
C) स्टेसी अब्राम्स
D) देब हॅलँड
Answer: B) कीशा लान्स बॉटम्स
स्पष्टीकरण: अटलांटाच्या माजी महापौर आणि बायडेन प्रशासनाच्या सल्लागार कीशा लान्स बॉटम्स यांनी जॉर्जिया गव्हर्नर निवडणुकीत विजय मिळवला. यासह त्या अमेरिकेच्या कोणत्याही राज्याच्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला गव्हर्नर बनल्या.
7. मिशिगनमध्ये निवडणूक जिंकल्यानंतर अमेरिकेचे पहिले मुस्लिम सिनेटर कोण बनले?
A) इल्हान उमर
B) रशीदा तलीब
C) अब्दुल एल-सय्यद
D) कीथ एलिसन
Answer: C) अब्दुल एल-सय्यद
स्पष्टीकरण: प्रगतिशील डेमोक्रॅटिक नेते डॉ. अब्दुल एल-सय्यद यांनी आपल्या रिपब्लिकन प्रतिस्पर्ध्याचा पराभव करून विजय मिळवला. या विजयासह ते अमेरिकेच्या इतिहासातील पहिले मुस्लिम सिनेटर बनले.
8. जेम्स तलारिको कोणत्या वर्षानंतर टेक्सासमधून सिनेटची जागा जिंकणारे पहिले डेमोक्रॅट ठरले?
A) 1980
B) 1988
C) 1994
D) 2000
Answer: B) 1988
स्पष्टीकरण: जेम्स तलारिको यांचा विजय डेमोक्रॅटिक पक्षासाठी ऐतिहासिक यश मानला गेला. टेक्सास हे राज्य बऱ्याच काळापासून रिपब्लिकन पक्षाचा मजबूत गड राहिले आहे.
9. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मध्यावधी निवडणुकांमध्ये रिपब्लिकन पक्षाच्या पराभवाचे प्रमुख कारण कोणते असल्याचे मान्य केले?
A) आर्थिक महागाई
B) इराण युद्ध
C) स्थलांतर धोरण
D) आरोग्य सेवा सुधारणा
Answer: B) इराण युद्ध
स्पष्टीकरण: डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मान्य केले की इराण संघर्षाचा रिपब्लिकन पक्षाच्या पराभवात महत्त्वाचा वाटा होता. मात्र, त्यांनी लष्करी कारवाईचे समर्थनही केले.
10. इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर गालिबाफ यांनी अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकीच्या निकालांना अमेरिकन जनतेने कशाचा नकार दिल्याचे म्हटले?
A) हवामान धोरणे
B) युद्ध
C) व्यापार शुल्क
D) स्थलांतर
Answer: B) युद्ध
स्पष्टीकरण: मोहम्मद बाघेर गालिबाफ यांनी डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या विजयाचा संबंध लष्करी संघर्षांविरोधातील अमेरिकन जनतेच्या नाराजीशी जोडला. त्यांनी विशेषतः इराणशी संबंधित लष्करी संघर्षांचा उल्लेख केला.
11. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला भारताने आपल्या एकदिवसीय मालिकेतील पहिल्या सामन्यात कोणत्या संघाचा पराभव केला?
A) ऑस्ट्रेलिया
B) न्यूझीलंड
C) दक्षिण आफ्रिका
D) इंग्लंड
Answer: B) न्यूझीलंड
स्पष्टीकरण: भारताने ऑकलंड येथील ईडन पार्क मैदानावर झालेल्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात सुधारित लक्ष्याच्या आधारे न्यूझीलंडचा 5 विकेट्सने पराभव केला आणि मालिकेत 1-0 अशी आघाडी घेतली. विराट कोहलीने 74 धावा केल्या.
12. आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा राज्यांना प्रभावित करणारे चक्रीवादळ मुरासू कमकुवत होऊन कशात रूपांतरित झाले?
A) तीव्र चक्रीवादळ
B) अवदाब
C) केवळ कमी दाबाचे क्षेत्र
D) सुपर सायक्लोन
Answer: B) अवदाब
स्पष्टीकरण: भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) माहितीनुसार, चक्रीवादळ मुरासू तेलंगणा आणि लगतच्या आंध्र प्रदेशावर कमकुवत होऊन अवदाबात रूपांतरित झाले. त्यानंतर ते कमी दाबाच्या क्षेत्रात बदलण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.
13. विशेष सखोल पुनरीक्षण (SIR) प्रक्रिया सुरू असलेल्या राज्यांमध्ये भारतीय निवडणूक आयोगाने कोणता फॉर्म त्यासोबतच्या घोषणापत्रापासून वेगळा केला?
A) फॉर्म 6
B) फॉर्म 7
C) फॉर्म 8
D) फॉर्म 6A
Answer: A) फॉर्म 6
स्पष्टीकरण: भारतीय निवडणूक आयोगाने SIR प्रक्रिया सुरू असलेल्या राज्यांमध्ये ऑनलाइन अर्ज प्रक्रियेदरम्यान नवीन मतदार नोंदणीसाठी वापरला जाणारा फॉर्म 6 घोषणापत्रापासून वेगळा केला आहे.
14. स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) चा दुसरा टप्पा कोणत्या वर्षापर्यंत वाढवण्यात आला आहे?
A) 2027
B) 2028
C) 2029
D) 2030
Answer: B) 2028
स्पष्टीकरण: केंद्र सरकारने स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) चा दुसरा टप्पा मार्च 2028 पर्यंत वाढवला आहे. अतिरिक्त आर्थिक मदतीसह ग्रामीण भागातील स्वच्छता अभियान सुरू ठेवणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
15. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या बहुखेळ स्पर्धेतील पदक विजेत्यांशी संवाद साधणार होते?
A) आशियाई क्रीडा स्पर्धा
B) आशियाई पॅरा गेम्स 2026
C) राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा
D) ऑलिम्पिक
Answer: B) आशियाई पॅरा गेम्स 2026
स्पष्टीकरण: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी भारतीय पॅरा खेळाडूंशी संवाद साधणार होते. या कार्यक्रमाचा उद्देश पदक विजेत्यांचे अभिनंदन करणे आणि त्यांना भविष्यात चांगली कामगिरी करण्यासाठी प्रोत्साहित करणे हा होता.
16. अलीकडे चर्चेत आलेले नेटवर्क अनुभव प्लॅटफॉर्म (Network Anubhav Platform) कोणत्या संस्थेने सुरू केले?
A) दूरसंचार विभाग (DoT)
B) भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI)
C) भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL)
D) इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY)
Answer: B) भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI)
स्पष्टीकरण: भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) नेटवर्क अनुभव प्लॅटफॉर्म सुरू केला. हा प्लॅटफॉर्म नेटवर्क अनुभव आणि दूरसंचार सेवांच्या गुणवत्तेवर देखरेख ठेवण्याशी संबंधित आहे.
17. 2026 च्या युवा ऑलिम्पिक स्पर्धेत वुशू प्रकारात भारताचे पहिले पदक कोणी जिंकले?
A) राजकुमारी लानचेनबी चानू
B) नाओरेम रोशिबिना देवी
C) युमनाम सनाथोई देवी
D) पूजा कादियान
Answer: A) राजकुमारी लानचेनबी चानू (मिळालेल्या वृत्तानुसार नावाच्या स्पेलिंगमध्ये थोडा फरक असू शकतो.)
स्पष्टीकरण: राजकुमारी लानचेनबी चानू यांच्या कामगिरीमुळे वुशू खेळात भारताला युवा ऑलिम्पिकमधील पहिले पदक मिळाले. ही भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील एक महत्त्वाची कामगिरी मानली गेली.
18. शिल्प समागम मेळा 2026 चे आयोजन कोणत्या मंत्रालयाद्वारे केले जाते?
A) वस्त्रोद्योग मंत्रालय
B) सांस्कृतिक मंत्रालय
C) सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालय
D) ग्रामीण विकास मंत्रालय
Answer: C) सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालय
स्पष्टीकरण: शिल्प समागम मेळा 2026 चे आयोजन सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाद्वारे केले जाते. या मेळ्याचा उद्देश मंत्रालयाच्या कल्याणकारी योजनांअंतर्गत हस्तकला, कारागीर आणि त्यांच्या उत्पादनांना प्रोत्साहन देणे हा आहे.
19. सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाने 'वयो सम्मान राष्ट्रीय अभियान' कोणत्या योजनेअंतर्गत सुरू केले?
A) प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY)
B) अटल वयो अभ्युदय योजना (AVYAY)
C) प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (PM-SYM)
D) दीनदयाळ अंत्योदय योजना - राष्ट्रीय ग्रामीण आजीविका अभियान (DAY-NRLM)
Answer: B) अटल वयो अभ्युदय योजना (AVYAY)
स्पष्टीकरण: वयो सम्मान राष्ट्रीय अभियान अटल वयो अभ्युदय योजनेअंतर्गत सुरू करण्यात आले आहे. या अभियानाचा मुख्य उद्देश ज्येष्ठ नागरिकांचे कल्याण, सन्मान आणि चांगले जीवनमान वाढवणे हा आहे.
20. नवीनतम QS आशिया क्रमवारीत आशियातील पहिल्या 100 विद्यापीठांमध्ये भारतातील सहा संस्थांचा समावेश झाला. यामध्ये सर्वाधिक क्रमांक मिळवणारी भारतीय संस्था कोणती होती?
A) भारतीय विज्ञान संस्था (IISc), बेंगळुरू
B) IIT मुंबई
C) IIT दिल्ली
D) IIT मद्रास
Answer: C) IIT दिल्ली
स्पष्टीकरण: QS आशिया विद्यापीठ क्रमवारीत IIT दिल्ली ही भारतातील सर्वाधिक क्रमांक मिळवणारी संस्था ठरली. या यशामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतीय उच्च शिक्षण संस्थांची स्थिती अधिक मजबूत झाली.
21. परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी द्विपक्षीय संबंध आणि आगामी पंतप्रधानांच्या दौऱ्याबाबत चर्चा करण्यासाठी कोणत्या शेजारील देशाला भेट दिली?
A) भूतान
B) नेपाळ
C) बांगलादेश
D) श्रीलंका
Answer: B) नेपाळ
स्पष्टीकरण: परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी नेपाळचा दौरा केला. या दौऱ्याचा मुख्य उद्देश भारत आणि नेपाळमधील द्विपक्षीय संबंध मजबूत करणे आणि आगामी पंतप्रधानांच्या दौऱ्याशी संबंधित विषयांवर चर्चा करणे हा होता.
22. 2026 मध्ये सर्वसमावेशक गाळ व्यवस्थापन धोरण लागू करणारे भारतातील पहिले राज्य कोणते ठरले?
A) उत्तर प्रदेश
B) बिहार
C) आसाम
D) पश्चिम बंगाल
Answer: B) बिहार
स्पष्टीकरण: बिहार सरकारने बिहार जलस्रोत पुनर्स्थापना आणि गाळ व्यवस्थापन धोरण, 2026 लागू केले. यासह सर्वसमावेशक गाळ व्यवस्थापन धोरण लागू करणारे बिहार हे देशातील पहिले राज्य ठरले.
23. दिल्ली सरकारने मोठ्या प्रमाणात अस्वच्छ खवा नष्ट केला. त्याचे अंदाजे प्रमाण किती होते?
A) 2,000 किलो
B) 5,000 किलो
C) 7,000 किलो
D) 10,000 किलो
Answer: C) 7,000 किलो
स्पष्टीकरण: दिल्ली सरकारने मोरी गेट बाजारात अन्न सुरक्षा तपासणीदरम्यान सुमारे 7,000 किलो अस्वच्छ खवा नष्ट केला. मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी या मोहिमेची पाहणी केली.
24. IIM इंदूरने CAT 2026 प्रवेशपत्रे जारी करण्याची तारीख पुढे ढकलून कोणती तारीख निश्चित केली?
A) 4 नोव्हेंबर
B) 5 नोव्हेंबर
C) 6 नोव्हेंबर
D) 7 नोव्हेंबर
Answer: C) 6 नोव्हेंबर
स्पष्टीकरण: CAT 2026 ची प्रवेशपत्रे यापूर्वी 4 नोव्हेंबर रोजी जारी होणार होती. मात्र, IIM इंदूरने प्रवेशपत्रे जारी करण्याची तारीख दोन दिवसांनी पुढे ढकलून 6 नोव्हेंबर केली.
25. कर्नाटकने KSRTC बसचे भाडे वाढवले. सामान्य बसच्या भाड्यात जास्तीत जास्त किती वाढ करण्यात आली?
A) ₹5 पर्यंत
B) ₹9 पर्यंत
C) ₹15 पर्यंत
D) ₹20 पर्यंत
Answer: B) ₹9 पर्यंत
स्पष्टीकरण: कर्नाटकमध्ये KSRTC बसचे भाडे वाढवण्यात आले आहे. सामान्य बसच्या भाड्यात जास्तीत जास्त ₹9 पर्यंत वाढ करण्यात आली. डिझेलच्या वाढत्या किमती हे या निर्णयामागील प्रमुख कारण असल्याचे परिवहन महामंडळाने सांगितले.