Current Affairs in Gujarati 10th October 2026 : Current GK
1. વર્ષ 2026 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર કોને આપવામાં આવ્યો?
A. ન્ગોઝી ઓકોન્જો-ઇવેલા
B. નાવી પિલ્લાઈ
C. એન્ટોનિયો ગુટેરેસ
D. મિશેલ બેચેલેટ
Answer: B. નાવી પિલ્લાઈ
स्पष्टीकरण: દક્ષિણ આફ્રિકાનાં કાનૂન નિષ્ણાત અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રનાં માનવ અધિકાર માટેનાં ભૂતપૂર્વ ઉચ્ચાયુક્ત નાવી પિલ્લાઈને શાંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના તેમના પ્રયાસો બદલ વર્ષ 2026 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
2. વર્ષ 2026 નો સાહિત્યનો નોબેલ પુરસ્કાર કોણે જીત્યો?
A. માર્ગરેટ એટવુડ
B. એન કાર્સન
C. એલિફ શફાક
D. હિલેરી મેન્ટલ
Answer: B. એન કાર્સન
स्पष्टीकरण: કેનેડાનાં કવયિત્રી, નિબંધકાર અને પ્રાચીન સાહિત્યનાં અભ્યાસુ એન કાર્સનને તેમની સાહસિક અને નવીન સાહિત્યિક રચનાઓ માટે આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
3. વર્ષ 2026 નો ભૌતિકશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝનને કઈ વેધશાળા સાથે સંબંધિત યોગદાન માટે આપવામાં આવ્યો?
A. LIGO
B. આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો વેધશાળા
C. હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ
D. CERN લાર્જ હેડ્રોન કોલાઇડર
Answer: B. આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો વેધશાળા
स्पष्टीकरण: ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝનને આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો વેધશાળામાં તેમના મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન અને ખગોળીય સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્પન્ન થતા ઉચ્ચ-ઊર્જાવાળા ન્યુટ્રિનોની શોધ માટે ભૌતિકશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
4. વર્ષ 2026 નો રસાયણશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર હેનરી બી. કાગન અને કેન્સો સોઆઈને સંયુક્ત રીતે કયા કાર્ય માટે આપવામાં આવ્યો?
A. CRISPR જનીન સંપાદન
B. અસમતલીય કાર્બનિક સંશ્લેષણમાં બિનરેખીય અસરો અને સ્વ-ઉત્પ્રેરણ
C. લિથિયમ-આયન બેટરીઓ
D. ધાતુ-કાર્બનિક માળખાં
Answer: B. અસમતલીય કાર્બનિક સંશ્લેષણમાં બિનરેખીય અસરો અને સ્વ-ઉત્પ્રેરણ
स्पष्टीकरण: તેમની શોધોએ બિનરેખીય અસરો અને અસમતલીય સ્વ-ઉત્પ્રેરણને સમજવામાં મદદ કરી. આ સંશોધનથી એ રહસ્ય સમજવામાં મદદ મળી કે જીવનના નિર્માણ માટે જરૂરી અણુઓ તેમના બે અરીસા જેવા સ્વરૂપોમાંથી એક સ્વરૂપને પ્રાધાન્ય શા માટે આપે છે.
5. વર્ષ 2026 નો શરીરવિજ્ઞાન અથવા ચિકિત્સા વિજ્ઞાનનો નોબેલ પુરસ્કાર કઈ શોધો માટે આપવામાં આવ્યો?
A. mRNA રસી
B. ઑપ્ટોજેનેટિક્સ
C. CRISPR-Cas9
D. સ્ટેમ સેલ થેરાપી
Answer: B. ઑપ્ટોજેનેટિક્સ
स्पष्टीकरण: કાર્લ ડીસેરોથ, પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને પ્રકાશ દ્વારા નિયંત્રિત થતા આયન ચેનલો સંબંધિત શોધો અને ઑપ્ટોજેનેટિક્સના વિકાસ માટે સંયુક્ત રીતે આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
6. વિશ્વ ટપાલ દિવસ દર વર્ષે ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A. 9 ઑક્ટોબર
B. 10 ઑક્ટોબર
C. 24 ઑક્ટોબર
D. 31 ઑક્ટોબર
Answer: A. 9 ઑક્ટોબર
स्पष्टीकरण: વિશ્વ ટપાલ દિવસ દર વર્ષે 9 ઑક્ટોબરે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ 9 ઑક્ટોબર 1874ના રોજ સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના બર્ન શહેરમાં યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયન (UPU)ની સ્થાપનાની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે.
7. ઉત્તર પ્રદેશની કેબિનેટે જેવર હવાઈમથકનું નામ કોના નામ પરથી રાખવાની મંજૂરી આપી?
A. અટલ બિહારી વાજપેયી
B. નરેન્દ્ર મોદી
C. યોગી આદિત્યનાથ
D. કલ્યાણ સિંહ
Answer: B. નરેન્દ્ર મોદી
स्पष्टीकरण: ઉત્તર પ્રદેશની કેબિનેટે જેવર હવાઈમથકનું નામ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નામ પરથી રાખવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી.
8. કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ (સામાન્ય વહીવટ) અધિનિયમ, 2026 ક્યારે અમલમાં આવ્યો?
A. 1 એપ્રિલ 2026
B. 8 ઑક્ટોબર 2026
C. 9 ઑક્ટોબર 2026
D. 15 ઑક્ટોબર 2026
Answer: B. 8 ઑક્ટોબર 2026
स्पष्टीकरण: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જાહેરનામું બહાર પાડીને 8 ઑક્ટોબર 2026ને કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ (સામાન્ય વહીવટ) અધિનિયમ, 2026 અમલમાં આવવાની તારીખ તરીકે નક્કી કરી.
9. કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ (સામાન્ય વહીવટ) અધિનિયમ, 2026 મુખ્યત્વે કયા દળોના અધિકારીઓની સેવા શરતોનું નિયમન કરે છે?
A. ભૂમિ સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના
B. CRPF, BSF, CISF, ITBP અને SSB
C. માત્ર NSG અને SPG
D. રાજ્ય પોલીસ દળો
Answer: B. CRPF, BSF, CISF, ITBP અને SSB
स्पष्टीकरण: આ અધિનિયમ આ પાંચ કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળોના ગ્રુપ-A અધિકારીઓની ભરતી, બઢતી, પ્રતિનિયુક્તિ અને સેવા શરતો માટે એક સમાન કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે.
10. કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ અધિનિયમ, 2026 હેઠળ ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG)નાં કેટલાં ટકા પદો પ્રતિનિયુક્તિ પરના IPS અધિકારીઓ માટે અનામત છે?
A. 25%
B. 50%
C. 67%
D. 100%
Answer: B. 50%
स्पष्टीकरण: આ અધિનિયમ હેઠળ ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG)નાં 50% પદો પ્રતિનિયુક્તિ પરના IPS અધિકારીઓ માટે અનામત છે. એડિશનલ ડિરેક્ટર જનરલ (ADG)નાં ઓછામાં ઓછાં 67% પદો પણ તેમના માટે અનામત છે, જ્યારે સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર જનરલ (SDG) અને ડિરેક્ટર જનરલ (DG)નાં તમામ પદો તેમના માટે અનામત છે.
11. 12મી રાષ્ટ્રીય દરિયાઈ શોધ અને બચાવ કવાયત (SAREX-2026) કયા દરિયાકાંઠા નજીક યોજાઈ હતી?
A. કોચી, કેરળ
B. પારાદીપ, ઓડિશા
C. વિશાખાપટ્ટનમ, આંધ્ર પ્રદેશ
D. મુંબઈ, મહારાષ્ટ્ર
Answer: B. પારાદીપ, ઓડિશા
स्पष्टीकरण: ભારતીય તટરક્ષક દળે રાષ્ટ્રીય દરિયાઈ શોધ અને બચાવ બોર્ડ હેઠળ ઓડિશાના પારાદીપ દરિયાકાંઠા નજીક SAREX-2026નું આયોજન કર્યું.
12. SAREX-2026ની થીમ શું હતી?
A. બધા માટે દરિયાઈ સુરક્ષા
B. શોધ અને બચાવની સજ્જતા તથા દરિયાઈ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ
C. નીલી અર્થવ્યવસ્થા અને દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા
D. સમુદ્રમાં શૂન્ય અકસ્માત
Answer: B. શોધ અને બચાવની સજ્જતા તથા દરિયાઈ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ
स्पष्टीकरण: આ કવાયત દરમિયાન ટેક્નોલોજીની મદદથી તૈયારી મજબૂત કરવા, વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન વધારવા અને સમુદ્રમાં મોટા પાયે બચાવ કામગીરી હાથ ધરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.
13. PRASHAST પ્લેટફોર્મ કયા ક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત છે?
A. ડિજિટલ ચુકવણી
B. સમાવેશી શિક્ષણ અને શિક્ષકોને દિવ્યાંગતાની ઓળખ માટે તાલીમ
C. કૃષિ માર્કેટિંગ
D. સાયબર સુરક્ષા
Answer: B. સમાવેશી શિક્ષણ અને શિક્ષકોને દિવ્યાંગતાની ઓળખ માટે તાલીમ
स्पष्टीकरण: શિક્ષણ મંત્રાલયે PRASHAST પ્લેટફોર્મ દ્વારા 72 લાખથી વધુ શિક્ષકોને સમાવેશી શિક્ષણ અને વિદ્યાર્થીઓમાં દિવ્યાંગતાની ઓળખ કરવા અંગે તાલીમ આપી.
14. તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, આયુષ સેવા ક્ષેત્રના કુલ કાર્યબળમાં મહિલાઓનો હિસ્સો અંદાજે કેટલો છે?
A. 25%
B. 35%
C. 43%
D. 55%
Answer: C. 43%
स्पष्टीकरण: રિસર્ચ એન્ડ ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ ફોર ડેવલપિંગ કન્ટ્રીઝ (RIS)ના એક અભ્યાસ મુજબ, આયુષ સેવા ક્ષેત્રના કુલ કાર્યબળમાં મહિલાઓનો હિસ્સો અંદાજે 43% છે.
15. 8 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ અમેરિકાએ PERM કાર્યક્રમમાંથી અનેક મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓને સસ્પેન્ડ કરી. તેમાં કઈ ભારતીય કંપનીઓનો સમાવેશ થતો હતો?
A. રિલાયન્સ અને અદાણી
B. ઇન્ફોસિસ, TCS, કોગ્નિઝન્ટ અને કેપજેમિની
C. માત્ર વિપ્રો અને HCL
D. ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં
Answer: B. ઇન્ફોસિસ, TCS, કોગ્નિઝન્ટ અને કેપજેમિની
स्पष्टीकरण: અમેરિકાના શ્રમ વિભાગે કથિત દુરુપયોગનો ઉલ્લેખ કરીને માઇક્રોસોફ્ટ, એડોબી, કોગ્નિઝન્ટ, ઇન્ફોસિસ, TCS, કેપજેમિની અને અન્ય કંપનીઓને પરમેનન્ટ લેબર સર્ટિફિકેશન (PERM) કાર્યક્રમમાંથી સસ્પેન્ડ કરી.
16. વર્ષ 2026ની એટલાન્ટિક વાવાઝોડાની મોસમ દરમિયાન હરિકેન ઇસાઇઆસે કેટેગરી 2ના વાવાઝોડા તરીકે અમેરિકાના કયા વિસ્તારોને અસર કરી?
A. કેલિફોર્નિયા અને ઓરેગોન
B. અલાબામા અને ફ્લોરિડાનો અખાતી દરિયાકાંઠાનો વિસ્તાર
C. ન્યૂયોર્ક અને ન્યૂ જર્સી
D. માત્ર ટેક્સાસ
Answer: B. અલાબામા અને ફ્લોરિડાનો અખાતી દરિયાકાંઠાનો વિસ્તાર
स्पष्टीकरण: નબળું પડતાં પહેલાં ઇસાઇઆસ વાવાઝોડું કેટેગરી 3 સુધી પહોંચ્યું હતું. તેણે અમેરિકાના ઉત્તરીય અખાતી દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો, ખાસ કરીને અલાબામા અને ફ્લોરિડા પેનહેન્ડલને અસર કરી હતી. તેના કારણે વીજ પુરવઠો ખોરવાયો હતો અને લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવા પડ્યા હતા.
17. 9 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ 7.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ કયા દેશમાં આવ્યો હતો, જેના પગલે સુનામીની ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી?
A. જાપાન
B. ઇન્ડોનેશિયા
C. પનામા
D. ચિલી
Answer: C. પનામા
स्पष्टीकरण: પનામાના હેરેરા પ્રાંતમાં 7.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. ત્યારબાદ સમગ્ર દેશમાં સુનામીની ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી હતી.
18. પોપ લિયો ચૌદમાએ કાર્ડિનલ કોલેજના પ્રથમ એશિયન ડીન તરીકે કયા કાર્ડિનલની પસંદગીને મંજૂરી આપી?
A. લુઇસ એન્ટોનિયો ટેગલે
B. ઓસ્વાલ્ડ ગ્રેસિયસ
C. જ્યોર્જ એલનચેરી
D. બેસિલિયોસ ક્લીમિસ
Answer: A. લુઇસ એન્ટોનિયો ટેગલે
स्पष्टीकरण: ફિલિપાઇન્સના કાર્ડિનલ લુઇસ એન્ટોનિયો ટેગલેને કાર્ડિનલ કોલેજના ડીન તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા. તેઓ આ સંસ્થાનું નેતૃત્વ કરનાર પ્રથમ એશિયન વ્યક્તિ બન્યા. આ સંસ્થા નવા પોપની પસંદગીમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
19. ભારતે પોતાનો પ્રથમ 3D-પ્રિન્ટેડ ગ્રામીણ આવાસ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ કઈ યોજના હેઠળ શરૂ કર્યો?
A. પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-શહેરી
B. પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-ગ્રામીણ 2.0
C. સ્માર્ટ સિટીઝ મિશન
D. અમૃત યોજના
Answer: B. પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-ગ્રામીણ 2.0
स्पष्टीकरण: આંધ્ર પ્રદેશના ગુંટુર જિલ્લામાં પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-ગ્રામીણ 2.0 હેઠળ 177 મકાનોનું નિર્માણ કરવા માટે આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો.
20. ભારતીય વાયુસેનાએ 8 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ પોતાનો 94મો વાયુસેના દિવસ કઈ થીમ સાથે ઉજવ્યો?
A. આકાશના રક્ષકો
B. ભારતીય વાયુસેના – અચૂક, અભેદ્ય અને ચોક્કસ
C. ગૌરવ સાથે આકાશને સ્પર્શો
D. હંમેશાં તૈયાર
Answer: B. ભારતીય વાયુસેના – અચૂક, અભેદ્ય અને ચોક્કસ
स्पष्टीकरण: ભારતીય વાયુસેનાએ 8 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ પોતાનો 94મો સ્થાપના દિવસ ઉજવ્યો. આ વર્ષની થીમ “ભારતીય વાયુસેના – અચૂક, અભેદ્ય અને ચોક્કસ” હતી.
21. JOSH (Joint Squad for Health) ટીમો કયા અભિયાન હેઠળ શરૂ કરવામાં આવી?
A. ફિટ ઇન્ડિયા
B. ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાન
C. આયુષ્માન ભારત
D. સ્વચ્છ ભારત
Answer: B. ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાન
स्पष्टीकरण: કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રીએ 8 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ JOSH ટીમોની શરૂઆત કરી. તેનો હેતુ યુવાનોની ભાગીદારી દ્વારા ક્ષય રોગ (ટીબી) નાબૂદીના પ્રયાસોને વેગ આપવાનો છે.
22. Windergy India 2026નું ઉદ્ઘાટન કયા શહેરમાં કરવામાં આવ્યું?
A. નવી દિલ્હી
B. ચેન્નાઈ
C. મુંબઈ
D. હૈદરાબાદ
Answer: B. ચેન્નાઈ
स्पष्टीकरण: કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ ચેન્નાઈમાં Windergy India 2026ની આઠમી આવૃત્તિનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. વર્ષ 2030 સુધીમાં ભારતની પવન ઊર્જા ક્ષમતા 100 ગીગાવોટ સુધી પહોંચાડવાના લક્ષ્ય માટે આ કાર્યક્રમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
23. વીમા છેતરપિંડી રોકવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યોને માર્ગ અકસ્માતનો ડેટા સમયસર કયા પોર્ટલ પર અપલોડ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો?
A. વાહન
B. eDAR
C. ડિજિલોકર
D. ઉમંગ
Answer: B. eDAR
स्पष्टीकरण: સુપ્રીમ કોર્ટે માર્ગ અકસ્માતો સંબંધિત ડેટા ઇલેક્ટ્રોનિક ડિટેઇલ્ડ એક્સિડન્ટ રિપોર્ટ (eDAR) પોર્ટલ પર સમયસર અપલોડ કરવા અને સંબંધિત સિસ્ટમો સાથે તેનું એકીકરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
24. 8 ઑક્ટોબર 2026ની જાહેરાત મુજબ, ભારતે એક મહિનાની અંદર AI નિયમન અંગેનું પરામર્શ પત્ર જાહેર કરવાની વાત કરી. આ જાહેરાત કોણે કરી?
A. પીયૂષ ગોયલ
B. અશ્વિની વૈષ્ણવ
C. રાજીવ ચંદ્રશેખર
D. નિર્મલા સીતારમણ
Answer: B. અશ્વિની વૈષ્ણવ
स्पष्टीकरण: ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેક્નોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું કે ટેક્નોલોજી અને કાયદા આધારિત માળખામાં AI સુરક્ષા, ડીપફેક, સાયબર સુરક્ષા અને સંબંધિત મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.
25. મોન્ટેનેગ્રોએ મિલબ્લોગર મિખાઇલ ઝ્વિનચુક સહિત રશિયન નાગરિકોને કયા આધારે દેશમાંથી હાંકી કાઢ્યા?
A. આર્થિક પ્રતિબંધો
B. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા
C. માત્ર વિઝાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન
D. વેપાર સંબંધિત વિવાદો
Answer: B. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા
स्पष्टीकरण: મોન્ટેનેગ્રોએ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓનો હવાલો આપીને રશિયન નાગરિકોને અટકાયતમાં લીધા અને દેશમાંથી હાંકી કાઢ્યા.