Current Affairs 01st August 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. भारतात असंघटित कामगारांची नोंदणी करण्यासाठी ई-श्रम पोर्टल कोणत्या मंत्रालयाने सुरू केले?
a) अर्थ मंत्रालय
b) कामगार आणि रोजगार मंत्रालय
c) सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय
d) गृह मंत्रालय
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: ई-श्रम पोर्टल, जे कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने सुरू केले आहे, याचा उद्देश असंघटित कामगारांसाठी राष्ट्रीय डेटाबेस तयार करणे आहे, ज्यामुळे सामाजिक सुरक्षा योजनांमध्ये प्रवेश सुलभ होईल. ही 2025 मध्ये कामगार कल्याणासाठी एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम ठरली होती.
2. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या ‘बायोई3 धोरणा’चा प्राथमिक उद्देश काय आहे?
a) पारंपरिक शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देणे
b) उच्च-प्रदर्शन बायोमॅन्युफॅक्चरिंगला प्रोत्साहन देणे
c) कोळसा उत्पादन वाढवणे
d) सेंद्रिय शेती वाढवणे
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: बायोटेक्नॉलॉजी विभागाद्वारे व्यवस्थापित बायोई3 धोरण, औषधे आणि सामग्री यांसारख्या जैव-आधारित उत्पादनांचे उत्पादन करण्यासाठी बायोमॅन्युफॅक्चरिंगला प्रोत्साहन देण्यावर केंद्रित आहे, ज्यामुळे अर्थव्यवस्था, पर्यावरण आणि रोजगाराला चालना मिळते.
3. 2025 मध्ये ‘इंदिरम्मा आत्मीय भरोसा योजना’ कोणत्या राज्याने सुरू केली?
a) आंध्र प्रदेश
b) तेलंगाना
c) कर्नाटक
d) तमिळनाडू
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: तेलंगानाने हाशियावरील समुदायांना आर्थिक आणि सामाजिक समर्थन देण्यासाठी इंदिरम्मा आत्मीय भरोसा योजना सुरू केली, जी 2025 मध्ये त्याच्या कल्याण-केंद्रित शासनाशी संरेखित आहे.
4. भारत सरकारने 2025 मध्ये किती व्यक्तींना पद्म पुरस्कार देण्याची घोषणा केली?
a) 121
b) 139
c) 140
d) 165
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: 2025 मध्ये, भारत सरकारने प्रजासत्ताक दिनाच्या सन्मानाचा भाग म्हणून कला, विज्ञान आणि सार्वजनिक सेवेसारख्या क्षेत्रांतील योगदानाला मान्यता देत 139 पद्म पुरस्कार प्राप्तकर्त्यांची घोषणा केली.
5. क्लारी5 च्या एनसीआरपी एकीकरण समाधान लागू करणारी पहिली भारतीय बँक कोणती होती?
a) पंजाब नॅशनल बँक
b) बँक ऑफ बडोदा
c) बँक ऑफ इंडिया
d) कॅनरा बँक
उत्तर: a
स्पष्टीकरण: पंजाब नॅशनल बँकेने 2025 मध्ये फसवणूक शोधण्यात सुधारणा करण्यासाठी आणि नियामक आवश्यकतांचे पालन करण्यासाठी क्लारी5 च्या राष्ट्रीय गुन्हे नोंद पोर्टल (एनसीआरपी) एकीकरण समाधानाचा अवलंब केला.
6. अलीकडेच बातम्यांमध्ये आलेली पोलावरम बहुउद्देशीय प्रकल्प कोणत्या राज्यात आहे?
a) केरळ
b) कर्नाटक
c) आंध्र प्रदेश
d) महाराष्ट्र
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: पोलावरम प्रकल्प, एक प्रमुख सिंचन आणि जलविद्युत उपक्रम, आंध्र प्रदेशात आहे आणि 2025 मध्ये विकास चर्चांचा केंद्रबिंदू आहे.
7. स्पर्श (पेन्शन प्रशासन रक्षा प्रणाली) पोर्टलचे प्रशासन कोणते मंत्रालय करते?
a) कायदा आणि न्याय मंत्रालय
b) सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय
c) संरक्षण मंत्रालय
d) अर्थ मंत्रालय
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्रालयाने सुरू केलेले स्पर्श, सशस्त्र दलांच्या कर्मचार्‍यांसाठी पेन्शन प्रशासन सुव्यवस्थित करते, ज्यामुळे पारदर्शिता आणि कार्यक्षमता सुधारते.
8. सस्ती नेत्रसेवेसाठी ‘ग्लोबल स्पेक्स 2030’ उपक्रम कोणत्या संस्थेने सुरू केला?
a) युरोपियन युनियन
b) युनायटेड नेशन्स चिल्ड्रन्स फंड
c) जागतिक आरोग्य संघटना
d) आंतरराष्ट्रीय रेड क्रॉस
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: जागतिक आरोग्य संघटनेने 2030 पर्यंत जागतिक स्तरावर सस्ती नेत्रसेवा प्रवेश सुनिश्चित करण्यासाठी ‘ग्लोबल स्पेक्स 2030’ सुरू केला, ज्यामुळे दृष्टी-संबंधित आरोग्य आव्हानांना सामोरे जाण्यास मदत होते.
9. अलीकडेच बातम्यांमध्ये आलेले अॅडफाल्सीव्हॅक्स लस कोणत्या रोगाशी संबंधित आहे?
a) मलेरिया
b) पोलिओ
c) गोवर
d) ट्रॅकोमा
उत्तर: a
स्पष्टीकरण: भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषदेने विकसित केलेले अॅडफाल्सीव्हॅक्स, मलेरिया लस आहे, ज्याचा उद्देश स्थानिक क्षेत्रांतील रोगाचा बोजा कमी करणे आहे, जे 2025 मध्ये ठळकपणे दिसून आले.
10. भारतीय सैन्याने 2025 मध्ये आयोजित केलेल्या डेव्हिल स्ट्राइक अभ्यासाचा मुख्य उद्देश काय होता?
a) नवीन तंत्रज्ञानाची चाचणी
b) आंतरराष्ट्रीय सैन्य युतींचा विस्तार
c) युद्ध तयारी आणि परिचालन क्षमता वाढवणे
d) मानवीय सहाय्य मिशन आयोजित करणे
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: डेव्हिल स्ट्राइक अभ्यासाने भारतीय सैन्याची युद्ध तयारी आणि परिचालन कार्यक्षमता सुधारण्यावर लक्ष केंद्रित केले, ज्यामध्ये आधुनिक युद्ध रणनीतींचा समावेश होता.
11. भारतीय महिला क्रिकेट संघातील कोणत्या खेळाडूला 2025 मध्ये उत्तर प्रदेश पोलिसांत डीएसपी म्हणून नियुक्त केले गेले?
a) हरमनप्रीत कौर
b) स्मृती मंधाना
c) दीप्ती शर्मा
d) रिचा घोष
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: दीप्ती शर्माला भारतीय क्रिकेटमधील तिच्या योगदानासाठी 2025 मध्ये उत्तर प्रदेश पोलिसांत डीएसपी पदाने सन्मानित केले गेले.
12. 2025 मध्ये आंतरराष्ट्रीय सरस्वती महोत्सव कोणत्या राज्याने उद्घाटन केला?
a) आंध्र प्रदेश
b) हरियाणा
c) कर्नाटक
d) उत्तर प्रदेश
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: हरियाणाने सांस्कृतिक वारसा आणि शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सरस्वती महोत्सव आयोजित केला, जो 2025 मध्ये प्रादेशिक अभिमानावर केंद्रित होता.
13. 2025 मध्ये MSME साठी कर्ज हमी देण्यासाठी कोणती योजना सुरू केली गेली?
a) MSME साठी म्युच्युअल क्रेडिट गॅरंटी योजना
b) क्रेडिट-लिंक्ड कॅपिटल सब्सिडी योजना
c) स्टँड-अप इंडिया योजना
d) प्रधानमंत्री मुद्रा योजना
उत्तर: a
स्पष्टीकरण: MSME साठी म्युच्युअल क्रेडिट गॅरंटी योजना छोट्या व्यवसायांना समर्थन देण्यासाठी सुरू केली गेली, ज्यामुळे कर्ज हमी देऊन आर्थिक वाढीला चालना मिळाली.
14. वेदनारहित इंजेक्शनसाठी सुई-मुक्त शॉक सिरिंज कोणत्या संस्थेने विकसित केली?
a) आयआयटी हैदराबाद
b) आयआयटी दिल्ली
c) आयआयटी बॉम्बे
d) आयआयटी मद्रास
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: आयआयटी बॉम्बेने 2025 मध्ये उच्च-ऊर्जा शॉकवेव्हजचा वापर करून वेदनारहित औषध वितरणासाठी सुई-मुक्त शॉक सिरिंज विकसित केली, ज्यामुळे संसर्गाचा धोका कमी झाला.
15. बँडेड रॉयल फुलपाखरू अलीकडेच कोणत्या राज्यात दिसले?
a) आसाम
b) त्रिपुरा
c) पश्चिम बंगाल
d) ओडिशा
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: बँडेड रॉयल फुलपाखरू त्रिपुराच्या सिपाहीजाला वन्यजीव अभयारण्यात प्रथमच नोंदवले गेले, जे 2025 मध्ये जैवविविधतेच्या महत्त्वपूर्ण शोधाचे प्रतीक आहे.
16. पोषण कार्यक्रमांचे निरीक्षण करण्यासाठी पोषण ट्रॅकर अॅप कोणत्या मंत्रालयाने सुरू केले?
a) आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय
b) महिला आणि बाल विकास मंत्रालय
c) विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय
d) ग्रामीण विकास मंत्रालय
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाने सुरू केलेले पोषण ट्रॅकर अॅप, पोषण अभियान अंतर्गत पोषण योजनांच्या अंमलबजावणीचे निरीक्षण करते.
17. आसाममधील कोणत्या राष्ट्रीय उद्यानात अलीकडेच दुर्मीळ पेल-कॅप्ड कबूतर दिसले?
a) काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान
b) ओरंग राष्ट्रीय उद्यान
c) मानस राष्ट्रीय उद्यान
d) देहिंग पाटकाई राष्ट्रीय उद्यान
उत्तर: c
स्पष्टीकरण: दुर्मीळ प्रजाती पेल-कॅप्ड कबूतर मानस राष्ट्रीय उद्यानात दिसले, जे 2025 मध्ये आसामच्या समृद्ध जैवविविधतेचे द्योतक आहे.
18. सिव्हिल सर्व्हिस प्रशिक्षण संस्थांसाठी राष्ट्रीय मानक 2.0 फ्रेमवर्क कोणत्या सरकारी संस्थेने विकसित केले?
a) क्षमता निर्माण आयोग
b) भारतीय लोक प्रशासन संस्था
c) कार्मिक, लोक तक्रार आणि पेन्शन मंत्रालय
d) केंद्रीय लोकसेवा आयोग
उत्तर: a
स्पष्टीकरण: क्षमता निर्माण आयोगाने सिव्हिल सर्व्हिस संस्थांसाठी प्रशिक्षण मानक वाढवण्यासाठी 2.0 फ्रेमवर्क विकसित केले, ज्यामुळे शासन सुधारते.
19. औरोव्हिल सांस्कृतिक टाउनशिपचे प्रशासन कोणते मंत्रालय करते?
a) संस्कृती मंत्रालय
b) शिक्षण मंत्रालय
c) गृह मंत्रालय
d) शहरी विकास मंत्रालय
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: पुदुचेरीजवळील औरोव्हिल, औरोव्हिल फाउंडेशन कायदा, 1988 अंतर्गत शिक्षण मंत्रालयाद्वारे प्रशासित आहे, जे त्याच्या आंतरराष्ट्रीय समुदायाला समर्थन देते.
20. जुलै 2025 मध्ये मध्य पूर्वेतील शांतता करारात आपल्या भूमिकेसाठी कोणता देश बातम्यांमध्ये होता?
a) तुर्की
b) रशिया
c) इस्रायल
d) चीन
उत्तर: a
स्पष्टीकरण: तुर्कीने जुलै 2025 मध्ये मध्य पूर्वेतील महत्त्वपूर्ण शांतता कराराची मध्यस्थी केली, ज्यामुळे क्षेत्रातील त्याचा कूटनीतिक प्रभाव मजबूत झाला.
21. प्रजासत्ताक दिन परेड 2025 मध्ये राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांच्या श्रेणीत प्रथम पुरस्कार कोणत्या राज्याच्या झांकाने जिंकला?
a) गुजरात
b) उत्तर प्रदेश
c) तमिळनाडू
d) जाहीर नाही
उत्तर: d
स्पष्टीकरण: 1 ऑगस्ट 2025 पर्यंत, प्रजासत्ताक दिन परेड 2025 च्या राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश श्रेणीतील विजेत्या झांकाची माहिती उपलब्ध स्रोतांमध्ये निर्दिष्ट नाही.
22. हावडा आणि न्यू जलपाईगुडीला जोडणारी वंदे भारत एक्सप्रेस कोणत्या राज्यात आहे?
a) आसाम
b) पश्चिम बंगाल
c) आंध्र प्रदेश
d) गुजरात
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: न्यू जलपाईगुडी, सिलीगुडी, पश्चिम बंगालमधील एक प्रमुख रेल्वे स्टेशन, 2025 मध्ये सुरू केलेल्या वंदे भारत एक्सप्रेस मार्गाचा भाग आहे, ज्यामुळे कनेक्टिव्हिटी वाढली आहे.
23. खाण पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी पुनर्जनन जमिनीवर इको-पार्क कोणते केंद्रीय मंत्रालय विकसित करत आहे?
a) पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय
b) कोळसा मंत्रालय
c) पर्यटन मंत्रालय
d) संस्कृती मंत्रालय
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: कोळसा मंत्रालय 2025 मध्ये टिकाऊ पर्यटन आणि पर्यावरण पुनर्स्थापनेला प्रोत्साहन देण्यासाठी पुनर्जनन खाण जमिनीवर इको-पार्क विकसित करत आहे.
24. 2025 मध्ये सुरू केलेल्या ‘आयएनएस अजय’ पाणबुडीविरोधी युद्धनौकेचे लक्ष्य काय आहे?
a) विमानवाहक पोत संचालन
b) पाणबुडीविरोधी युद्ध
c) क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली
d) मानवीय सहाय्य मिशन
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: आयएनएस अजय, 2025 मध्ये सुरू केलेली आठवी पाणबुडीविरोधी युद्धनौका, भारताच्या नौदलाच्या पाण्याखालील धोके शोधण्याच्या आणि युद्ध करण्याच्या क्षमतांना वाढवण्यासाठी डिझाइन केली आहे.
25. 2025 मध्ये जी20 शिखर परिषदेचे आयोजन कोणत्या भारतीय शहराने केले?
a) मुंबई
b) नवी दिल्ली
c) बेंगलुरू
d) हैदराबाद
उत्तर: b
स्पष्टीकरण: नवी दिल्लीने 2025 मध्ये जी20 शिखर परिषदेचे आयोजन केले, ज्याने 2023 च्या यशस्वी अध्यक्षतेच्या पाठोपाठ भारताची जागतिक कूटनीतीतील भूमिका कायम ठेवली, जी टिकाऊ विकास आणि आर्थिक सहकार्यावर केंद्रित होती.