Current Affairs 02st August 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. नुकतेच कोणत्या देशाने उच्च उड्डाण करणाऱ्या विमानांचा शोध घेण्यास सक्षम असलेले जगातील पहिले खोल समुद्री रडार प्रक्षेपित केले?
a) युनायटेड स्टेट्स
b) रशिया
c) चीन
d) जपान
उत्तर: c [चीन]
स्पष्टीकरण: चीनने जगातील पहिले खोल समुद्री रडार विकसित केले, जे उच्च उड्डाण करणाऱ्या विमानांचा शोध घेण्यास सक्षम आहे, ज्यामुळे त्याच्या संरक्षण तंत्रज्ञानातील प्रगती दिसून येते. हे रडार चीनच्या स्टील्थ विमानांचे निरीक्षण करण्याची आणि सागरी देखरेख क्षमता मजबूत करण्याची क्षमता वाढवते, असे अलीकडील संरक्षण अद्यतनांमध्ये नोंदवले आहे.
2. 2025 मध्ये भारतातील पहिले पूर्ण साक्षर राज्य म्हणून कोणत्या राज्याला मान्यता मिळाली?
a) केरळ
b) मिझोरम
c) हिमाचल प्रदेश
d) तमिळनाडू
उत्तर: b [मिझोरम]
स्पष्टीकरण: मिझोरमला 2025 मध्ये भारताचे पहिले पूर्ण साक्षर राज्य म्हणून अधिकृतपणे घोषित करण्यात आले, ज्याने 100% साक्षरता प्राप्त केली. ही उपलब्धी शिक्षण आणि सामाजिक प्रगतीमधील राज्याच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांना प्रतिबिंबित करते, असे अलीकडील शैक्षणिक उपलब्धींच्या अहवालात नमूद केले आहे.
3. 2025 मध्ये प्रक्षेपित केलेली भारत हवामान अंदाज प्रणाली (bFS) कोणत्या संस्थेने विकसित केली?
a) भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO)
b) भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था (IITM)
c) राष्ट्रीय मध्यम अवधी हवामान अंदाज केंद्र (NcMRWF)
d) भारत हवामानशास्त्र विभाग (IMd)
उत्तर: b [भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था]
स्पष्टीकरण: भारत हवामान अंदाज प्रणाली (bFS), जी 26 मे 2025 रोजी पुण्यातील IITM ने प्रक्षेपित केली, ही 6 किमी x 6 किमीच्या उच्च रिझोल्यूशनसह जगातील सर्वात प्रगत हवामान अंदाज प्रणाली आहे. ही प्रणाली अर्का सुपरकॉम्प्युटरचा वापर करून शेती, आपत्ती प्रतिसाद आणि सार्वजनिक सुरक्षेसाठी अचूक अंदाज प्रदान करते.
4. 2025 मध्ये AI अ‍ॅक्शन समिटचे आयोजन कोणत्या शहरात होणार आहे?
a) न्यूयॉर्क
b) पॅरिस
c) जिनिव्हा
d) टोक्यो
उत्तर: b [पॅरिस]
स्पष्टीकरण: पॅरिसला 2025 मध्ये AI अ‍ॅक्शन समिटचे आयोजन करण्यासाठी निवडण्यात आले, जे जागतिक aI प्रशासन आणि नवोन्मेषावर केंद्रित आहे. ही निवड फ्रान्सच्या AI धोरण चर्चांमधील वाढत्या भूमिकेला प्रतिबिंबित करते, असे अलीकडील आंतरराष्ट्रीय अद्यतनांमध्ये नमूद आहे.
5. नुकतेच बातम्यांमध्ये आलेले प्रलय क्षेपणास्त्र कोणत्या संस्थेने विकसित केले?
a) भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO)
b) संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (dRdO)
c) हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HaL)
d) भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड
उत्तर: b [संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था]
स्पष्टीकरण: प्रलय क्षेपणास्त्र, एक पृष्ठभाग-ते-पृष्ठभाग बैलिस्टिक क्षेपणास्त्र, भारताच्या सामरिक हल्ल्याच्या क्षमता वाढवण्यासाठी dRDO ने विकसित केले. त्याच्या अलीकडील चाचण्यांमुळे भारताच्या स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित झाले आहे.
6. ई-श्रम पोर्टल कोणत्या मंत्रालयाने प्रक्षेपित केले?
a) कामगार आणि रोजगार मंत्रालय
b) विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय
c) वित्त मंत्रालय
d) कायदा आणि न्याय मंत्रालय
उत्तर: a [कामगार आणि रोजगार मंत्रालय]
स्पष्टीकरण: कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने प्रक्षेपित केलेले ई-श्रम पोर्टल, असंघटित कामगारांना सामाजिक सुरक्षा लाभ मिळवण्यासाठी राष्ट्रीय डेटाबेस प्रदान करते, ज्यामुळे त्यांचे कल्याण आणि आर्थिक सुरक्षा सुधारते.
7. 2025 च्या प्रजासत्ताक दिन परेडमधील राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश श्रेणीमध्ये प्रथम पुरस्कार कोणत्या राज्याच्या सजावटीने जिंकला?
a) मध्य प्रदेश
b) महाराष्ट्र
c) उत्तर प्रदेश
d) राजस्थान
उत्तर: c [उत्तर प्रदेश]
स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशच्या सजावटीने, जी त्याच्या सांस्कृतिक वारसा आणि विकास उपलब्धींना प्रदर्शित करते, 2025 च्या प्रजासत्ताक दिन परेडमध्ये प्रथम पुरस्कार जिंकला, ज्यामुळे राष्ट्रीय उत्सवांमध्ये राज्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
8. 2025 मध्ये भारताचा इस्रायलमधील नवा राजदूत म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
a) जितेंद्र पाल सिंग
b) एस जयशंकर
c) तरनजीत सिंग संधू
d) विनय मोहन क्वात्रा
उत्तर: a [जितेंद्र पाल सिंग]
स्पष्टीकरण: जितेंद्र पाल सिंग यांची 2025 मध्ये भारताचा इस्रायलमधील राजदूत म्हणून नियुक्ती झाली, ज्यामुळे प्रादेशिक घडामोडींमध्ये राजनयिक संबंध मजबूत झाले.
9. 2025 मध्ये किती व्यक्तींना पद्म विभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले?
a) 4
b) 5
c) 7
d) 6
उत्तर: c [7]
स्पष्टीकरण: सात व्यक्तींना 2025 मध्ये कला, विज्ञान आणि सार्वजनिक सेवेसारख्या क्षेत्रांतील त्यांच्या असाधारण योगदानासाठी पद्म विभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, असे अलीकडील घोषणांमध्ये नमूद आहे.
10. 2025 मध्ये भारताचा पहिला काचेचा पूल कोठे उद्घाटन झाला?
a) ऋषिकेश, उत्तराखंड
b) वायनाड, केरळ
c) सिक्कीम, गंगटोक
d) स्टॅच्यू ऑफ युनिटी, गुजरात
उत्तर: d [स्टॅच्यू ऑफ युनिटी, गुजरात]
स्पष्टीकरण: भारताचा पहिला काचेचा पूल 2025 मध्ये गुजरातमधील स्टॅच्यू ऑफ युनिटी येथे उद्घाटन झाला, ज्यामुळे त्याच्या नयनरम्य दृश्य आणि अभियांत्रिकी चमत्काराने पर्यटनाला चालना मिळाली.
11. तायफुन ब्लॉक-4 हायपरसॉनिक बैलिस्टिक क्षेपणास्त्र कोणत्या देशाने विकसित केले?
a) तुर्की
b) रशिया
c) इस्रायल
d) चीन
उत्तर: a [तुर्की]
स्पष्टीकरण: तुर्कीने 22 जुलै 2025 रोजी तायफुन ब्लॉक-4 हायपरसॉनिक बैलिस्टिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केली, ज्यामुळे त्याच्या संरक्षण क्षमतेत लक्षणीय प्रगती झाली.
12. असममधील कोणत्या राष्ट्रीय उद्यानात नुकतेच दुर्मिळ पेल-कॅप्ड कबूतर दिसले?
a) काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान
b) ओरंग राष्ट्रीय उद्यान
c) मानस राष्ट्रीय उद्यान
d) देहिंग पाटकाई राष्ट्रीय उद्यान
उत्तर: c [मानस राष्ट्रीय उद्यान]
स्पष्टीकरण: असममधील मानस राष्ट्रीय उद्यानात दुर्मिळ पेल-कॅप्ड कबूतर दिसले, ज्यामुळे उद्यानाची जैवविविधता आणि संरक्षण प्रयत्न अधोरेखित झाले.
13. 2025 मध्ये केंद्रीय राखीव पोलीस दल (cRPF) चे कार्यवाहक महासंचालक म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
a) ए.पी. महेश्वरी
b) प्रकाश मिश्रा
c) ओ.पी. सिंग
d) विटुल कुमार
उत्तर: d [विटुल कुमार]
स्पष्टीकरण: विटुल कुमार, 1993 बॅचचे IPS अधिकारी, यांची 2025 मध्ये cRPF चे कार्यवाहक महासंचालक म्हणून नियुक्ती झाली, ज्यांनी कायद्याची अंमलबजावणीतील आपले कौशल्य आणले.
14. जल शक्ती मंत्रालयाने प्रक्षेपित केलेल्या स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण (SSG) 2025 ची थीम कोणती आहे?
a) स्वच्छ भारत, हिरवा भारत
b) सर्वांसाठी शाश्वत स्वच्छता
c) मुक्त शौच मुक्त प्लस
d) ग्रामीण स्वच्छता क्रांती
उत्तर: c [मुक्त शौच मुक्त प्लस]
स्पष्टीकरण: जल शक्ती मंत्रालयाने प्रक्षेपित केलेल्या स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण 2025, स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) अंतर्गत ग्रामीण स्वच्छता प्रगतीचे मूल्यांकन करण्यासाठी 21,000 गावांना कव्हर करत, मुक्त शौच मुक्त (OdF) प्लस परिणाम टिकवून ठेवण्यावर केंद्रित आहे.
15. नुकतेच कोणत्या देशाने उच्च उड्डाण करणाऱ्या विमानांचा शोध घेण्यास सक्षम असलेले जगातील पहिले खोल समुद्री रडार प्रक्षेपित केले?
a) युनायटेड स्टेट्स
b) रशिया
c) चीन
d) जपान
उत्तर: c [चीन]
स्पष्टीकरण: चीनने जगातील पहिले खोल समुद्री रडार विकसित केले, जे उच्च उड्डाण करणाऱ्या विमानांचा शोध घेण्यास सक्षम आहे, ज्यामुळे त्याच्या संरक्षण तंत्रज्ञानातील प्रगती दिसून येते. हे रडार चीनच्या स्टील्थ विमानांचे निरीक्षण करण्याची आणि सागरी देखरेख क्षमता मजबूत करण्याची क्षमता वाढवते.
16. 1 जानेवारी 2025 रोजी युरोपियन युनियनच्या शेंगेन क्षेत्राचे पूर्ण सदस्य कोणते दोन देश बनले?
a) सायप्रस आणि आयर्लंड
b) रोमानिया आणि बल्गेरिया
c) आइसलँड आणि सायप्रस
d) यापैकी कोणतेही नाही
उत्तर: b [रोमानिया आणि बल्गेरिया]
स्पष्टीकरण: रोमानिया आणि बल्गेरियाने 1 जानेवारी 2025 रोजी पूर्ण शेंगेन सदस्यत्व प्राप्त केले, ज्यामुळे युरोपियन युनियनच्या व्हिसा-मुक्त क्षेत्रात निर्बाध प्रवास शक्य झाला, हा युरोपियन युनियन एकीकरणातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.
17. 2025 मध्ये भारताची पहिली किनारपट्टीवरील पक्षी गणना कोठे आयोजित करण्यात आली?
a) पुलीकट तलाव पक्षी अभयारण्य, आंध्र प्रदेश
b) मरीन नॅशनल पार्क, जामनगर
c) सतपुडा राष्ट्रीय उद्यान, मध्य प्रदेश
d) नवाबगंज पक्षी अभयारण्य, उत्तर प्रदेश
उत्तर: b [मरीन नॅशनल पार्क, जामनगर]
स्पष्टीकरण: पहिली किनारपट्टीवरील पक्षी गणना 3-5 जानेवारी 2025 रोजी गुजरात सरकार आणि बर्ड कंजर्वेशन सोसायटीद्वारे जामनगर येथील मरीन नॅशनल पार्कमध्ये आयोजित करण्यात आली, जी किनारपट्टीवरील पक्षी संरक्षणावर केंद्रित होती.
18. 2025 मध्ये प्रवासी भारतीय दिवस परिषदेचे आयोजन कोणत्या शहरात होणार आहे?
a) चेन्नई
b) भोपाळ
c) भुवनेश्वर
d) हैदराबाद
उत्तर: c [भुवनेश्वर]
स्पष्टीकरण: भुवनेश्वर 8-10 जानेवारी 2025 रोजी प्रवासी भारतीय दिवस परिषदेचे आयोजन करेल, ज्याची थीम ‘विकसित भारतात प्रवासी भारतीयांचे योगदान’ आहे, जी भारतीय प्रवासियोंच्या भूमिकेचा उत्सव साजरा करते.
19. नुकतेच बातम्यांमध्ये आलेले ‘म्यूकुना ब्रॅक्टियाटा’ काय आहे?
a) लघुग्रह
b) आक्रमक वनस्पती
c) नव्याने सापडलेली मासे प्रजात
d) जीवनसत्त्वाचा प्रकार
उत्तर: b [आक्रमक वनस्पती]
स्पष्टीकरण: म्यूकुना ब्रॅक्टियाटा, एक आक्रमक वनस्पती, तमिळनाडूतील कन्याकुमारी येथील रबर लागवडीतून काढली जात आहे, जी स्थानिक पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी पायलट प्रकल्पाचा भाग आहे.
20. 2025 मध्ये इंदिरम्मा आत्मीय भरोसा योजना कोणत्या भारतीय राज्याने सुरू केली?
a) आंध्र प्रदेश
b) तेलंगाना
c) कर्नाटक
d) तमिळनाडू
उत्तर: b [तेलंगाना]
स्पष्टीकरण: तेलंगाना येथे 2025 मध्ये सुरू झालेली इंदिरम्मा आत्मीय भरोसा योजना, हाशियावर असलेल्या समुदायांना सामाजिक कल्याण लाभ प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते, ज्यामुळे त्यांचे जीवनमान सुधारेल.
21. 2025 मध्ये ‘मंथन’ हातमाग परिषदेचे उद्घाटन कोणी केले?
a) नरेंद्र मोदी
b) गिरिराज सिंग
c) पीयूष गोयल
d) स्मृती इराणी
उत्तर: b [गिरिराज सिंग]
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्री गिरिराज सिंग यांनी 2025 मध्ये ‘मंथन’ हातमाग परिषदेचे उद्घाटन केले, ज्यामुळे पारंपरिक विणकामाला प्रोत्साहन मिळाले आणि कारीगरांना पाठबळ मिळाले.
22. 2027 मध्ये शूटिंग विश्वचषकाचे आयोजन करण्यासाठी कोणत्या देशाची निवड झाली?
a) युनायटेड स्टेट्स
b) भारत
c) फ्रान्स
d) ब्राझील
उत्तर: b [भारत]
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय शूटिंग क्रीडा महासंघाने भारताची 2027 मध्ये शूटिंग विश्वचषकाचे आयोजन करण्यासाठी निवड केली, ज्यामुळे खेळाचा दर्जा वाढेल आणि भारतीय निशानेबाजांना संधी मिळेल.
23. हुरुन ग्लोबल युनिकॉर्न इंडेक्स 2025 मध्ये भारताचा क्रमांक कोणता आहे?
a) पहिला
b) दुसरा
c) तिसरा
d) चौथा
उत्तर: c [तिसरा]
स्पष्टीकरण: भारताने 2025 च्या हुरुन ग्लोबल युनिकॉर्न इंडेक्समध्ये 64 युनिकॉर्नसह तिसरा क्रमांक मिळवला, युनायटेड स्टेट्स आणि चीनच्या मागे, बेंगलुरु आणि मुंबई येथील स्टार्टअप परिसंस्थेमध्ये आघाडीवर आहे.
24. 2025 मध्ये 11व्या आंतरराष्ट्रीय योग दिनासाठी राष्ट्रीय यजमान म्हणून कोणत्या शहराची निवड झाली?
a) मुंबई
b) विशाखापट्टणम
c) वाराणसी
d) ऋषिकेश
उत्तर: b [विशाखापट्टणम]
स्पष्टीकरण: विशाखापट्टणम येथे 21 जून 2025 रोजी 11व्या आंतरराष्ट्रीय योग दिनाचे आयोजन करण्यासाठी निवड झाली, ज्यामुळे तिच्या किनारपट्टीवरील पायाभूत सुविधांचा उपयोग करून योगाला राष्ट्रव्यापी प्रोत्साहन मिळेल.
25. 2025 मध्ये भारतासोबत आर्थिक संबंध वाढवण्यासाठी कोणत्या देशाने मुक्त व्यापार करार केला?
a) ऑस्ट्रेलिया
b) कॅनडा
c) युनायटेड किंगडम
d) सिंगापूर
उत्तर: c [युनायटेड किंगडम]
स्पष्टीकरण: 2025 मध्ये, भारत आणि युनायटेड किंगडमने तंत्रज्ञान, शेती आणि सेवा यासारख्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करून द्विपक्षीय व्यापार आणि गुंतवणूक वाढवण्यासाठी मुक्त व्यापार करार केला. हा करार ब्रेक्सिटनंतर आर्थिक संबंध मजबूत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो, असे अलीकडील आंतरराष्ट्रीय व्यापार चर्चांमध्ये अधोरेखित करण्यात आले आहे.