Current Affairs 10th October 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. ऑक्टोबर 2025 मध्ये कोणत्या मंत्रालयाने प्रधानमंत्री विरासत का संवर्धन (PM-VIKAS) योजनेअंतर्गत स्किलिंग प्रकल्पासाठी आयआयटी-पलक्कड यांच्यासोबत MoU वर स्वाक्षरी केली?
a) शिक्षण मंत्रालय
b) अल्पसंख्यक व्यवहार मंत्रालय
c) कौशल्य विकास मंत्रालय
d) युवा व्यवहार मंत्रालय
Answer:b) अल्पसंख्यक व्यवहार मंत्रालय
स्पष्टीकरण: MoU चा उद्देश आयआयटी-पलक्कडच्या तज्ज्ञतेमार्फत अल्पसंख्यक समुदायांसाठी व्यावसायिक प्रशिक्षण आणि रोजगार संधी वाढवणे आहे.
2. 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी जागतिक मानसिक आरोग्य दिनाची थीम काय आहे?
a) कामाच्या ठिकाणी मानसिक आरोग्य
b) मानसिक आरोग्य हा सार्वत्रिक मानवी हक्क आहे
c) कलंक तोडणे
d) युवा आणि मानसिक आरोग्य
Answer:b) मानसिक आरोग्य हा सार्वत्रिक मानवी हक्क आहे
स्पष्टीकरण: जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) नियुक्त केलेली थीम जागतिक स्तरावर मानसिक आरोग्य सेवांपर्यंत समान प्रवेशावर जोर देते, विशेषतः कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमधील असमानता दूर करते.
3. 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी कोणता देश कुराकाओ दिन साजरा करतो, जो नेदरलँड्स अँटिल्सच्या विघटनाच्या वर्धापन दिनाचे प्रतीक आहे?
a) अरुबा
b) कुराकाओ
c) सिन्ट मार्टेन
d) बोनेयर
Answer:b) कुराकाओ
स्पष्टीकरण: कुराकाओ दिन हा 2010 च्या विघटनाच्या स्मरणार्थ राष्ट्रीय सुट्टी आहे, जो सांस्कृतिक ओळख, स्वातंत्र्य आणि नेदरलँड्सच्या साम्राज्यातील स्वशासन साजरा करतो.
4. भारतात राष्ट्रीय डाक सप्ताह (6-10 ऑक्टोबर) चा समारोप 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी ग्राहक दिन म्हणून कोणत्या प्रमुख कार्यक्रमाने होतो?
a) टपाल टिकट प्रकाशन समारंभ
b) ग्राहक प्रशंसा पुरस्कार
c) टपाल टिकट प्रदर्शन
d) डिजिटल डाक नवाचार मंच
Answer:b) ग्राहक प्रशंसा पुरस्कार
स्पष्टीकरण: सप्ताहभराच्या उत्सवाचा भाग म्हणून, ग्राहक दिन निष्ठावान वापरकर्त्यांचा सन्मान करतो आणि भारत डाकच्या समावेशक सेवा वितरणाची भूमिका हायलाइट करतो.
5. ऑक्टोबर 2025 मध्ये SBI जनरल इन्शुरन्सने 50 पेक्षा जास्त सानुकूलन पर्याय आणि अमर्याद कव्हरेजसह कोणती विमा योजना सुरू केली?
a) हेल्थ सिक्योर प्रो
b) हेल्थ अल्फा
c) मेडीप्लस एलिट
d) व्हिटालगार्ड
Answer:b) हेल्थ अल्फा
स्पष्टीकरण: हेल्थ अल्फा ही DIY योजना आहे जी दावे नसल्यास 10 पटीपर्यंत बोनस, अमर्याद कव्हरेज आणि जिम इंजरी कव्हरेज यासारख्या नाविन्यपूर्ण सुविधा प्रदान करते.
6. 7 ऑक्टोबर 2025 रोजी राष्ट्रपति भवनात MY भारत-NSS पुरस्कार 2022-23 कोणी प्रदान केले?
a) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
b) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
c) उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड
d) शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान
Answer:b) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
स्पष्टीकरण: हे पुरस्कार NSS स्वयंसेवक आणि युनिट्सच्या सामुदायिक सेवेतील उत्कृष्ट योगदानाला मान्यता देतात, प्रत्येक श्रेणीत 10 पुरस्कार दिले गेले.
7. 2025 च्या भौतिकशास्त्र नोबेल पुरस्कारासाठी इलेक्ट्रिक सर्किटमधील मॅक्रोस्कोपिक क्वांटम मेकॅनिकल टनलिंगवर काम करणाऱ्या कोणत्या भौतिकशास्त्रज्ञांना सन्मानित करण्यात आले?
a) अ‍ॅलन अ‍ॅस्पेक्ट, जॉन क्लॉझर, अँटोन झीलिंगर
b) जॉन क्लार्क, मिशेल डेव्होरेट, जॉन मार्टिनिस
c) अँड्रिया घेझ, रॉजर पेनरोज, रेनहार्ड जेन्झेल
d) पियरे अगोस्तिनी, फेरेन्क क्राउझ, अ‍ॅन ल’हुलिएर
Answer:b) जॉन क्लार्क, मिशेल डेव्होरेट, जॉन मार्टिनिस
स्पष्टीकरण: त्यांच्या कार्याने सुपरकंडक्टिंग सर्किटमध्ये क्वांटम प्रभाव दाखवून क्वांटम कम्प्युटिंगची पायाभरणी केली, 11 दशलक्ष SEK चा पुरस्कार सामायिक केला.
8. 5-6 ऑक्टोबर 2025 रोजी चेन्नईच्या किनाऱ्यावर आयोजित 10व्या राष्ट्रीय स्तरावरील प्रदूषण प्रतिसाद अभ्यासाचा (NATPOLREX-X) फोकस काय होता?
a) समुद्री चाच्यांविरुद्ध कारवाई
b) तेल गळती प्रतिसाद आणि प्रदूषण कमी करणे
c) समुद्री शोध आणि बचाव
d) पाणबुडी युद्ध सिम्युलेशन
Answer:b) तेल गळती प्रतिसाद आणि प्रदूषण कमी करणे
स्पष्टीकरण: 27व्या राष्ट्रीय तेल गळती आपत्ती आकस्मिक योजनेच्या बैठकीसह, हा अभ्यास तटीय प्रदूषण तयारी वाढवण्यासाठी बहु-एजन्सी सरावांचा समावेश करतो.
9. भारत आणि यूके यांच्यातील कोणता द्विपक्षीय नौदल अभ्यास, जो पाणबुडीविरोधी युद्धावर जोर देतो, 5-12 ऑक्टोबर 2025 रोजी आयोजित झाला?
a) मालाबार
b) वरुणा
c) कोन्कण-25
d) इंद्रा
Answer:c) कोन्कण-25
स्पष्टीकरण: हा वार्षिक अभ्यास भारतीय नौदल आणि रॉयल नेव्ही यांच्यातील सतह रणनीती, उड्डयन ऑपरेशन्स आणि समुद्री सुरक्षेत इंटरऑपरेबिलिटी सुधारतो.
10. खाण मंत्रालयाने ऑक्टोबर 2025 मध्ये ई-कचरा रिसायक्लिंगला प्रोत्साहन देण्यासाठी 1,500 कोटी रुपयांच्या प्रोत्साहन योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा कोणत्या योजनेअंतर्गत समावेश केला?
a) आत्मनिर्भर भारत अभियान
b) क्रिटिकल मिनरल रिसायक्लिंग प्रोत्साहन योजना
c) ग्रीन इंडिया मिशन
d) डिजिटल इंडिया उपक्रम
Answer:b) क्रिटिकल मिनरल रिसायक्लिंग प्रोत्साहन योजना
स्पष्टीकरण: ही योजना लिथियम-आयन बॅटरी आणि ई-कचऱ्याच्या रिसायक्लिंगला प्रोत्साहन देते, EVs आणि नवीकरणीय ऊर्जेसाठी महत्त्वपूर्ण खनिजांचा पुरवठा सुनिश्चित करते.
11. 2025 च्या Ease of Living Index मध्ये भारतातील सर्वात सुरक्षित शहर कोणते आहे, ज्याची गुन्हेगारी दर 249.3 प्रति लाख लोकसंख्या आहे?
a) इंदूर
b) सूरत
c) नवी मुंबई
d) भोपाळ
Answer:b) सूरत
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय गुन्हे नोंद ब्युरोच्या डेटावर आधारित, सूरतने सुरक्षा मापदंडांमध्ये प्रथम स्थान मिळवले, त्यानंतर इंदूर (449.1) आणि नवी मुंबई यांचा क्रमांक लागतो.
12. केंद्रीय मंत्री मनसुख मांडविया यांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये NSS उपक्रमांद्वारे राष्ट्रनिर्माणात युवकांचा सहभाग वाढवण्यासाठी कोणते अॅप लॉन्च केले?
a) युवा कनेक्ट
b) MY भारत
c) स्किल इंडिया पोर्टल
d) व्हॉलेंटियर विकास
Answer:b) MY भारत
स्पष्टीकरण: हे अॅप 5 कोटींपेक्षा जास्त युवकांसाठी गेमिफाइड स्वयंसेवा, कौशल्य विकास आणि नागरी सहभाग एकत्रित करते.
13. ऑक्टोबर 2025 च्या सुरुवातीस अरबी समुद्राच्या उष्ण पाण्यावर तयार झालेल्या उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळाचे नाव काय होते?
a) चक्रीवादळ व्हॉर्टेक्स
b) चक्रीवादळ ब्लिझार्ड
c) चक्रीवादळ थंडर
d) चक्रीवादळ गेल
Answer:b) चक्रीवादळ ब्लिझार्ड
स्पष्टीकरण: कमी दाबाच्या प्रणालीमुळे निर्माण झालेले, यामुळे तटीय राज्यांसाठी IMD चेतावणी जारी केली, ज्याने हवामान बदलामुळे चक्रीवादळाची तीव्रता वाढत असल्याचे अधोरेखित केले.
14. सप्टेंबर 2025 मध्ये तमिळनाडूने संरक्षणासाठी 1 कोटी रुपये कोणत्या लुप्तप्राय प्रजातींसाठी वाटप केले?
a) बंगाल टायगर
b) लायन-टेल्ड मकाक (आणि तीन इतर)
c) स्नो लेपर्ड
d) ग्रेट इंडियन बस्टर्ड
Answer:b) लायन-टेल्ड मकाक (आणि तीन इतर)
स्पष्टीकरण: हे वाटप लायन-टेल्ड मकाक, मद्रास हेजहॉग, स्ट्राइप्ड हायना आणि हंप-हेडेड महसीर यांच्या जैवविविधता हॉटस्पॉट्सच्या संरक्षणाला समर्थन देते.
15. केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये GIFT सिटी येथे रियल-टाइम परदेशी चलन निपटानासाठी कोणती प्रणाली सुरू केली?
a) डिजिटल रुपये मंच
b) परदेशी चलन निपटान प्रणाली (FCSS)
c) क्रिप्टो एक्सचेंज हब
d) SEBI पेमेंट गेटवे
Answer:b) परदेशी चलन निपटान प्रणाली (FCSS)
स्पष्टीकरण: FCSS IFSC युनिट्ससाठी व्यवहार सुव्यवस्थित करते, GIFT सिटीला आंतरराष्ट्रीय आर्थिक सेवा केंद्र म्हणून स्थापित करते.
16. सर्वोच्च न्यायालयाच्या अलीकडील निरीक्षणानुसार, भारतीय कायद्यांतर्गत कोणत्या मंदिराच्या देवतेला ‘कायदेशीर व्यक्ती’ म्हणून पुष्टी मिळाली आहे?
a) अयोध्येचे भगवान राम
b) कोणत्याही मंदिरातील भगवान कृष्ण
c) कोलकात्याची देवी काली
d) वाराणसीचे भगवान शिव
Answer:b) कोणत्याही मंदिरातील भगवान कृष्ण
स्पष्टीकरण: हिंदू विधिशास्त्र देवतांना संपत्तीचे मालक आणि खटला दाखल करण्यास सक्षम कायदेशीर व्यक्ती मानते, ज्यांचे प्रतिनिधित्व पुजारी करतात.
17. 10 ऑक्टोबर 2025 पर्यंत मुंबई मेट्रो नेटवर्कचे किती टक्के काम पूर्ण झाले होते?
a) 25%
b) 38%
c) 50%
d) 62%
Answer:b) 38%
स्पष्टीकरण: 337 किमीच्या प्रकल्पात जमीन अधिग्रहण आणि निधी समस्यांमुळे विलंब झाला आहे, पूर्ण संचालन 2028 पर्यंत लक्ष्यित आहे.
18. 2025 मध्ये शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्षेत्रात कोणाला मिळाला?
a) डॉ. मनोज झा
b) डॉ. संदीप गुप्ता
c) डॉ. नेहा शर्मा
d) डॉ. राजेश कुमार
Answer:b) डॉ. संदीप गुप्ता
स्पष्टीकरण: CSIR द्वारे प्रदान, हा पुरस्कार आरोग्य निदान आणि भविष्यवाणी विश्लेषणासाठी मशीन लर्निंगमधील गुप्ताच्या नवाचारांना सन्मानित करतो.
19. 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी अमेरिकी दूतावासाने पाकिस्तानला मिसाइल विक्रीबाबत कोणता स्पष्टीकरण जारी केला?
a) पूर्ण सिस्टम अपग्रेडला मंजुरी
b) फक्त देखभाल समर्थन, नवीन क्षमता नाही
c) सर्व विक्रीवर पूर्ण बंदी
d) संयुक्त उत्पादन करार
Answer:b) फक्त देखभाल समर्थन, नवीन क्षमता नाही
स्पष्टीकरण: हे निवेदन माध्यमांच्या अटकळांना उत्तर देते, जे विद्यमान सिस्टमच्या देखभालीसाठी पुष्टी करते, क्षमता वाढवण्याशिवाय.
20. 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील संभाव्य संघर्ष बिंदू म्हणून कोणता अनसुलझा सीमा विवाद हायलाइट झाला?
a) सियाचिन ग्लेशियर
b) सर क्रीक
c) वाघा बॉर्डर
d) नियंत्रण रेषा काश्मीर
Answer:b) सर क्रीक
स्पष्टीकरण: गुजरातच्या कच्छमधील 96 किमीचा दलदलीचा भाग 1965 पासून विवादित आहे, जो समुद्री सीमा आणि विशेष आर्थिक क्षेत्रांना प्रभावित करतो.
21. CrPC अंतर्गत, जेव्हा न्यायालय एखाद्या आरोपीला रिमांडवर पाठवते तेव्हा ज्यूडिशियल कस्टडीचा अर्थ काय?
a) पोलिस चौकशीसाठी लॉक-अप
b) खटल्यासाठी तुरुंगात हिरासत
c) निरीक्षणासह घरबसल्या बंदी
d) वैयक्तिक बाँडवर सुटका
Answer:b) खटल्यासाठी तुरुंगात हिरासत
स्पष्टीकरण: CrPC च्या कलम 167-437 हे पोलिस हिरासतपासून वेगळे करते, जे तपासाऐवजी खटल्यापूर्वी हिरासतावर केंद्रित आहे.
22. करार कायद्यांतर्गत, शोरूममध्ये किंमतीसह सामान प्रदर्शित करणे याला काय म्हणतात?
a) विक्रीसाठी बंधनकारक ऑफर
b) ऑफरसाठी निमंत्रण
c) खरेदीदाराकडून प्रति-ऑफर
d) फक्त जाहिरात
Answer:b) ऑफरसाठी निमंत्रण
स्पष्टीकरण: भारतीय करार कायदा, 1872 नुसार, हे खरेदीदारांना ऑफर देण्यासाठी आमंत्रित करते, ज्याला विक्रेता स्वीकारू किंवा नाकारू शकतो.
23. IPC अंतर्गत, जीवाला भय निर्माण करण्यासाठी नावेची दोरी कापणे कोणत्या गुन्ह्यांतर्गत येते?
a) साधी खोडसाळपणा
b) गुन्हेगारी बल वापर
c) गुन्हेगारी धमकी
d) हल्ला
Answer:b) गुन्हेगारी बल वापर
स्पष्टीकरण: IPC च्या कलम 349-350 मध्ये याला सहमतीशिवाय हानीची भीती निर्माण करणारा हेतुपुरस्सर बल वापर म्हणून परिभाषित केले आहे.
24. तमिळनाडूने सप्टेंबर 2025 मध्ये युवकांमधील तंबाखू वापर रोखण्यासाठी कोणता सार्वजनिक आरोग्य अभियान सुरू केला?
a) स्वच्छ तमिळ अभियान
b) धूम्रपान विरोधी मोहीम
c) जल जीवन मिशन
d) पोषण अभियान
Answer:b) धूम्रपान विरोधी मोहीम
स्पष्टीकरण: ही मोहीम COTPA कायद्यांची अंमलबजावणी, शाळा कार्यक्रम आणि कठोर दंडांद्वारे युवकांमधील तंबाखू वापर कमी करण्यासाठी जागरूकता वाढवते.
25. 2025 मध्ये भारताने ICAO काउन्सिलमध्ये कोणत्या भागात आपली जागा पुन्हा मिळवली?
a) भाग I (कायमस्वरूपी)
b) भाग II (निवडलेला)
c) निरीक्षक दर्जा
d) सहयोगी सदस्य
Answer:b) भाग II (निवडलेला)
स्पष्टीकरण: 36-सदस्यीय परिषदेची जागा आंतरराष्ट्रीय नागरी उड्डयन मानके, सुरक्षा आणि धोरण-निर्मितीमध्ये भारताचा आवाज मजबूत करते.