Current Affairs 11th October 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. 4-10 ऑक्टोबर 2025 या कालावधीत जागतिक स्तरावर आयोजित विश्व अंतराळ सप्ताह 2025 ची थीम काय आहे, ज्याचे भारतात SPACE India द्वारे समन्वय साधले गेले?
a) शाश्वत विकासासाठी अंतराळ
b) अंतराळात राहणे
c) जागतिक प्रगतीसाठी अंतराळाचा उपयोग
d) अंतराळ आणि हवामान बदल
Answer: b) अंतराळात राहणे
स्पष्टीकरण: UNOOSA द्वारा आयोजित, ही थीम मानवी जीवनासाठी अंतराळ संशोधनाचे फायदे अधोरेखित करते, ज्यात भारतात डॉ. सचिन बाहम्भा यांच्या समन्वयाने नवाचार आणि शिक्षणावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
2. 10 ऑक्टोबर रोजी स्वीडिश अकादमीने घोषित केलेल्या 2025 च्या साहित्य नोबेल पुरस्काराने त्यांच्या नाविन्यपूर्ण गद्य शैलीसाठी कोणाला सन्मानित केले?
a) जॉन फॉसे
b) लास्जलो क्रास्नाहोर्काई
c) अब्दुलरजाक गुरनाह
d) अॅनी एर्नो
Answer: b) लास्जलो क्रास्नाहोर्काई
स्पष्टीकरण: हंगेरियन लेखकाला त्यांच्या "दाट, सम्मोहक गद्य जे मानवी स्थितीचा शोध घेते" यासाठी 11 दशलक्ष SEK चा पुरस्कार सामायिक करण्यासाठी सन्मानित केले.
3. भारतीय सैन्याच्या आधुनिकीकरणासाठी संरक्षण मंत्रालयाने 2025 मध्ये टेक्नॉलॉजी पर्सपेक्टिव्ह अँड कॅपेबिलिटी रोडमॅप (TPCR) कोणत्या उपक्रमांतर्गत जारी केला?
a) आत्मनिर्भर भारत
b) संरक्षण अधिग्रहण प्रक्रिया 2020
c) मेक इन इंडिया
d) iDEX प्रोग्राम
Answer: b) संरक्षण अधिग्रहण प्रक्रिया 2020
स्पष्टीकरण: ही 15-वर्षीय योजना संरक्षणात आत्मनिर्भरतेसाठी AI, ड्रोन आणि सायबर क्षमतांवर लक्ष केंद्रित करून तांत्रिक गरजा अधोरेखित करते.
4. CII द्वारा भारतात आयोजित आंतरराष्ट्रीय अंतराळ परिषद 2025 ची थीम "जागतिक प्रगतीसाठी अंतराळाचा उपयोग" याचा फोकस काय आहे?
a) अंतराळ पर्यटन
b) विकासासाठी उपग्रह तंत्रज्ञान
c) उपग्रहांद्वारे हवामान निरीक्षण
d) अंतराळ कचरा व्यवस्थापन
Answer: b) विकासासाठी उपग्रह तंत्रज्ञान
स्पष्टीकरण: कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडियन इंडस्ट्री (CII) द्वारा आयोजित, ही परिषद कृषी, आपत्ती व्यवस्थापन आणि अर्थव्यवस्थेत अंतराळ तंत्रज्ञानाच्या अनुप्रयोगांना प्रोत्साहन देते.
5. भारत कोणत्या सैन्य सरावात, झापद 2025, सहभागी होईल, ज्याचे आयोजन रशिया आणि बेलारूस यांनी केले आहे आणि यात पाकिस्तान आणि चीनसह 20 पेक्षा जास्त देशांचा समावेश आहे?
a) सराव इंद्र
b) सराव झापद
c) सराव वोस्तोक
d) सराव एनाकॉन्डा
Answer: b) सराव झापद
स्पष्टीकरण: हा बहुपक्षीय सराव प्रादेशिक तणावांदरम्यान रणनीतिक संबंध मजबूत करताना उच्च-तीव्रतेच्या युद्ध परिस्थितीत आंतरसंचालनीयतेवर जोर देतो.
6. पंतप्रधान कीर स्टार्मर यांच्या भेटीनंतर 9 ऑक्टोबर 2025 रोजी भारत आणि यूके यांच्यात कोणता कूटनीतिक मैलाचा दगड साध्य झाला?
a) मुक्त व्यापार करार हस्ताक्षर
b) सुधारित भागीदारीवर संयुक्त निवेदन
c) संरक्षण करार नवीकरण
d) स्थलांतर धोरण करार
Answer: b) सुधारित भागीदारीवर संयुक्त निवेदन
स्पष्टीकरण: हे निवेदन व्यापार, तंत्रज्ञान आणि सुरक्षेसह सहकार्याला कव्हर करते, जे पंतप्रधान मोदी यांच्या निमंत्रणावर स्टार्मर यांच्या पहिल्या अधिकृत भारत भेटीला चिन्हांकित करते.
7. कोणती योजना, जी 30 सप्टेंबर 2026 पर्यंत वाढवली गेली, थकीत देण्यांशिवाय स्वैच्छिक ESIC नोंदणीला परवानगी देते जेणेकरून अनुपालनाला प्रोत्साहन मिळेल?
a) माफी योजना-2025
b) श्रम सुविधा योजना
c) ESI पोर्टल उपक्रम
d) कामगार कल्याण निधी
Answer: a) माफी योजना-2025
स्पष्टीकरण: कामगार मंत्रालयाने सुरू केलेली, ही योजना ESI, श्रम सुविधा आणि कंपनी व्यवहार पोर्टल्सद्वारे नोंदणीला प्रोत्साहन देऊन खटले कमी करते.
8. RBI च्या ऑक्टोबर 2025 अपडेटनुसार FY26 साठी बँक क्रेडिटमध्ये किती टक्के वाढीचा अंदाज आहे?
a) 8-10%
b) 10.4%-11.3%
c) 12-14%
d) 15-17%
Answer: b) 10.4%-11.3%
स्पष्टीकरण: FY25 मध्ये 18 लाख कोटी रुपयांपासून 19-20.5 लाख कोटी रुपयांपर्यंत, आर्थिक पुनर्प्राप्तीमुळे, तर NBFC क्रेडिट 15%-17% अपेक्षित आहे.
9. सप्टेंबर 2025 मध्ये भारतात UAV तैनातीसाठी भारत फोर्ज आणि यूके-आधारित विंड रेसर्स यांच्यात कोणता करार झाला?
a) कार्गो ड्रोन सहकार्य
b) निरीक्षण UAV करार
c) कृषी ड्रोन करार
d) वैद्यकीय वितरण MoU
Answer: a) कार्गो ड्रोन सहकार्य
स्पष्टीकरण: हा करार ULTRA स्वायत्त कार्गो ड्रोन लॉजिस्टिक्ससाठी तैनात करण्यावर केंद्रित आहे, जे भारतात पुरवठा साखळी कार्यक्षमता वाढवते.
10. 9 सप्टेंबर 2025 रोजी भारताच्या 15व्या उपराष्ट्रपती म्हणून कोणाची निवड झाली, ज्यांनी 452 मते मिळवली?
a) जगदीप धनखड
b) सी.पी. राधाकृष्णन
c) बी. सुधर्शन रेड्डी
d) गोपाल कृष्ण गांधी
Answer: b) सी.पी. राधाकृष्णन
स्पष्टीकरण: NDA उमेदवाराने 98.2% मतदार उपस्थितीसह विरोधी I.N.D.I.A. उमेदवाराला पराभूत केले, तामिळनाडूतून या भूमिकेत प्रथम बनले.
11. जून 2025 मध्ये राष्ट्रीय ई-विधान अॅप्लिकेशन (NeVA) लागू करणारी 19वी विधानसभा कोणत्या राज्याची बनली?
a) केरळ
b) पुदुचेरी
c) गोवा
d) सिक्कीम
Answer: b) पुदुचेरी
स्पष्टीकरण: MoS एल. मुरुगन यांनी उद्घाटन केलेले, NeVA संसदीय व्यवहार मंत्रालयांतर्गत कागदरहित प्रशासनासाठी विधायी प्रक्रिया डिजिटाइझ करते.
12. राष्ट्रीय स्वच्छ हवा कार्यक्रमांतर्गत स्वच्छ वायु सर्वेक्षण (SVS) 2025 ची थीम काय आहे?
a) सर्वांसाठी स्वच्छ हवा
b) स्वच्छ हवेत श्वास घेणे
c) शहरी हवेची गुणवत्ता
d) प्रदूषणमुक्त शहरे
Answer: b) स्वच्छ हवेत श्वास घेणे
स्पष्टीकरण: MoEFCC द्वारा सुरू केलेले, हे सर्वेक्षण 131 शहरांमध्ये हवेच्या गुणवत्तेत सुधारणेचे मूल्यांकन करते, नागरिक सहभाग आणि धोरण सुधारणांना प्रोत्साहन देते.
13. ASPIRE कार्यक्रमांतर्गत, सप्टेंबर 2025 मध्ये iDEX-DIO आणि EdCIL यांच्यात ड्युअल-यूज तंत्रज्ञानासाठी कोणता MoU हस्ताक्षरित झाला?
a) AI संशोधन सहकार्य
b) संरक्षण नवाचार MoU
c) अंतराळ तंत्रज्ञान भागीदारी
d) सायबर सुरक्षा करार
Answer: b) संरक्षण नवाचार MoU
स्पष्टीकरण: हा करार शिक्षण आणि संरक्षणात रणनीतिक संशोधनाला गती देतो, ड्युअल-यूज तंत्रज्ञानात नवाचाराला प्रोत्साहन देतो.
14. सप्टेंबर 2025 मध्ये CIL आणि NSTFDC यांच्यात EMRS मध्ये आदिवासी विद्यार्थ्यांना सक्षम करण्यासाठी कोणता MoU हस्ताक्षरित झाला?
a) कौशल्य विकास करार
b) शिक्षण सहाय्य MoU
c) आरोग्य उपक्रम करार
d) क्रीडा शिष्यवृत्ती सौदा
Answer: b) शिक्षण सहाय्य MoU
स्पष्टीकरण: हा छत्तीसगड, झारखंड, मध्य प्रदेश आणि ओडिशामधील 76 एकलव्य मॉडेल निवासी शाळांमधील 30,000 पेक्षा जास्त आदिवासी विद्यार्थ्यांना लाभ देतो.
15. 2025 च्या भौतिकशास्त्र नोबेल पुरस्काराचा रोख पुरस्कार, जो जॉन क्लार्क, मिशेल डेव्होरेट आणि जॉन मार्टिनिस यांच्यात सामायिक केला गेला, किती आहे?
a) 8 दशलक्ष SEK
b) 11 दशलक्ष SEK
c) 10 दशलक्ष USD
d) 12 दशलक्ष SEK
Answer: b) 11 दशलक्ष SEK
स्पष्टीकरण: सर्किटमधील क्वांटम टनेलिंगसाठी प्रदान केलेला, पुरस्कारात एक पदक आणि डिप्लोमा समाविष्ट आहे, जो क्वांटम संगणनातील मूलभूत कार्याला मान्यता देतो.
16. MoHUA ने सप्टेंबर 2025 मध्ये स्वच्छ भारत मिशन-शहरी अंतर्गत कचरा व्यवस्थापन मार्गदर्शनासाठी कोणता उपक्रम सुरू केला?
a) स्वच्छ शहर जोडी (SSJ)
b) शहरी कचरा योद्धे
c) स्वच्छ शहर आव्हान
d) कचरामुक्त भारत
Answer: a) स्वच्छ शहर जोडी (SSJ)
स्पष्टीकरण: हरियाणाच्या सोनीपत येथे मंत्री मनोहर लाल खट्टर यांनी सुरू केलेले, हे शहरे टिकाऊ कचरा पद्धतींवर ज्ञान सामायिक करण्यासाठी जोडते.
17. 71व्या राष्ट्रीय वन्यजीव सप्ताह (2-8 ऑक्टोबर 2025) समारंभाचे अध्यक्षस्थान कोणी केले आणि प्रमुख उपक्रम सुरू केले?
a) भूपेंद्र यादव
b) अश्विनी वैष्णव
c) नितीन गडकरी
d) पीयूष गोयल
Answer: a) भूपेंद्र यादव
स्पष्टीकरण: देहरादूनमधील IGFNA येथे, पर्यावरण मंत्र्याने MoEF&CC अंतर्गत संरक्षण प्रयत्नांना अधोरेखित केले.
18. ऑक्टोबर 2025 मध्ये समाप्त होणाऱ्या 3-वेव्ह पुलबॅकनंतर फंडस्ट्रॅटनुसार इथेरियमचा अंदाजित लक्ष्य काय आहे?
a) $3,000
b) $5,500
c) $10,000
d) $2,000
Answer: b) $5,500
स्पष्टीकरण: विश्लेषकांनी ETF मंजूरी आणि इथेरियम नेटवर्क अपग्रेडमुळे सर्वकालिक उच्च स्तरापर्यंत पुनर्प्राप्तीचा अंदाज वर्तवला आहे.
19. सप्टेंबर 2025 मध्ये तामिळनाडूने संरक्षणासाठी 1 कोटी रुपये निधी कोणत्या लुप्तप्राय प्रजातींसाठी प्रदान केला?
a) बंगाल वाघ
b) लायन-टेल्ड मकाक (आणि तीन इतर)
c) स्नो लेपर्ड
d) ग्रेट इंडियन बस्टर्ड
Answer: b) लायन-टेल्ड मकाक (आणि तीन इतर)
स्पष्टीकरण: हा निधी लायन-टेल्ड मकाक, मद्रास हेजहॉग, स्ट्राइप्ड हायना आणि हम्प-हेडेड महासीर यांच्या प्रमुख जैवविविधता क्षेत्रांमधील संरक्षणाला समर्थन देतो.
20. केंद्रीय अर्थमंत्र्याने ऑक्टोबर 2025 मध्ये GIFT सिटीमध्ये रिअल-टाइम परकीय चलन निपटार्यासाठी कोणती प्रणाली सुरू केली?
a) डिजिटल रुपये प्लॅटफॉर्म
b) परकीय चलन निपटारा प्रणाली (FCSS)
c) क्रिप्टो क्लिअरिंग हाउस
d) SEZ पेमेंट गेटवे
Answer: b) परकीय चलन निपटारा प्रणाली (FCSS)
स्पष्टीकरण: FCSS IFSC युनिट्ससाठी कार्यक्षम व्यवहार सक्षम करते, GIFT सिटीची जागतिक वित्तीय केंद्राची स्थिती मजबूत करते.
21. अलीकडील सर्वोच्च न्यायालयाच्या निरीक्षणानुसार, भारतीय कायद्यांतर्गत कोणत्या मंदिरातील दैवताला ‘कायदेशीर व्यक्ती’ म्हणून पुष्टी मिळाली आहे?
a) अयोध्येतील भगवान राम
b) कोणत्याही मंदिरातील भगवान कृष्ण
c) कोलकात्याची देवी काली
d) वाराणसीतील भगवान शिव
Answer: b) कोणत्याही मंदिरातील भगवान कृष्ण
स्पष्टीकरण: हिंदू कायद्यात दैवतांना संपत्तीचे मालक आणि खटल्याची क्षमता असलेली कायदेशीर व्यक्ती मानली जाते, ज्यांचे प्रतिनिधित्व पुजारी करतात.
22. 10 ऑक्टोबर 2025 पर्यंत मुंबई मेट्रो नेटवर्कचे किती टक्के काम पूर्ण झाले होते?
a) 25%
b) 38%
c) 50%
d) 62%
Answer: b) 38%
स्पष्टीकरण: 337 किमीच्या प्रकल्पाला जमीन आणि निधीच्या समस्यांमुळे विलंब झाला आहे, ज्याचे पूर्ण संचालन 2028 पर्यंत लक्ष्यित आहे.
23. सप्टेंबर 2025 मध्ये तामिळनाडूने तरुणांमधील तंबाखू वापरावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कोणते सार्वजनिक आरोग्य अभियान सुरू केले?
a) स्वच्छ तामिळ अभियान
b) धूम्रपान विरोधी मोहीम
c) जल जीवन मिशन
d) पोषण अभियान
Answer: b) धूम्रपान विरोधी मोहीम
स्पष्टीकरण: हे COTPA कायद्यांचा अंमल, शाळांमधील जागरूकता आणि कठोर दंडांद्वारे तरुणांमधील तंबाखू वापर कमी करते.
24. संरक्षण अधिग्रहण प्रक्रिया 2020 अंतर्गत 11 ऑक्टोबर 2025 रोजी कोणती योजना जारी करण्यात आली, जी भारतीय सैन्याच्या 15-वर्षीय तंत्रज्ञान रोडमॅपला स्वावलंबनासाठी रेखांकित करते?
a) आत्मनिर्भर भारत संरक्षण
b) टेक्नॉलॉजी पर्सपेक्टिव्ह अँड कॅपॅबिलिटी रोडमॅप (TPCR)
c) मेक इन इंडिया 2.0
d) iDEX इनोव्हेशन फंड
Answer: b) टेक्नॉलॉजी पर्सपेक्टिव्ह अँड कॅपॅबिलिटी रोडमॅप (TPCR)
स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्रालयाने 11 ऑक्टोबर 2025 रोजी जारी केलेला टेक्नॉलॉजी पर्सपेक्टिव्ह अँड कॅपॅबिलिटी रोडमॅप (TPCR), संरक्षण अधिग्रहण प्रक्रिया 2020 अंतर्गत, पुढील 15 वर्षांसाठी (2025–2040) भारतीय सैन्याच्या आधुनिकीकरणासाठी एक रणनीतिक आराखडा म्हणून कार्य करतो. यात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मानवरहित हवाई वाहने (ड्रोन), सायबर युद्ध क्षमता आणि शस्त्रे व चिलखतासाठी संमिश्र सामग्रीसारख्या प्रगत तंत्रज्ञानांना प्राधान्य देऊन स्वावलंबनावर भर दिला आहे.
25. ऑक्टोबर 2025 च्या सुरुवातीस अरबी समुद्रावर तयार झालेल्या नैसर्गिक आपत्तीचे नाव ‘ब्लिझार्ड’ असे ठेवण्यात आले, ज्याने IMD चेतावणी जारी केली, ती काय होती?
a) भूस्खलन
b) उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळ
c) भूकंप
d) पूर
Answer: b) उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळ
स्पष्टीकरण: उष्ण पाणी आणि कमी दाबामुळे उत्पन्न झालेले, हे क्षेत्रातील चक्रीवादळांच्या वारंवारता आणि तीव्रतेवर हवामान बदलाच्या प्रभावाला अधोरेखित करते.