Current Affairs 13st August 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. 12 ऑगस्ट 2025 रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने लखनऊ मेट्रो रेल प्रकल्पाच्या कोणत्या टप्प्याला मंजुरी दिली?
a) टप्पा-2
b) टप्पा-1A
c) टप्पा-1B
d) टप्पा-3
Answer: c) टप्पा-1B
स्पष्टीकरण: 12 ऑगस्ट 2025 रोजी, केंद्रीय मंत्रिमंडळाने लखनऊ मेट्रो रेल प्रकल्पाच्या टप्पा 1B ला मंजुरी दिली, ज्यामध्ये 11.165 किमी लांबीचा मार्ग आणि 12 स्थानके (7 भुयारी, 5 उन्नत) यांचा समावेश आहे, ज्याची किंमत ₹5,801 कोटी आहे. या विस्तारामुळे लखनऊचे मेट्रो नेटवर्क 34 किमीपर्यंत वाढेल, ज्यामुळे कनेक्टिव्हिटी सुधारेल आणि वाहतूक कोंडी कमी होईल.
2. कोणत्या भारतीय दूरसंचार PSU ने 5G आणि AI मध्ये प्रगत प्रशिक्षणासाठी जागतिक तंत्रज्ञान दिग्गजांशी सामंजस्य करार केले?
a) MTNL
b) BSNL
c) जिओ
d) एअरटेल
Answer: b) BSNL
स्पष्टीकरण: भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL) ने जबलपूर येथील BRBRAITT संस्थेत 5G, AI/ML, नेटवर्किंग आणि सायबरसुरक्षेमध्ये प्रशिक्षण देण्यासाठी एरिक्सन इंडिया, क्वालकॉम, सिस्को आणि नोकिया यांच्याशी सामंजस्य करार केले. या उपक्रमाचा उद्देश दरवर्षी 2,000 पेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण देणे आणि टेलिकॉम इनोव्हेशन, संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्र स्थापन करणे आहे.
3. 12 ऑगस्ट 2025 रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने कोणत्या राज्यांमध्ये नवीन सेमीकंडक्टर उत्पादन युनिट्सना मंजुरी दिली?
a) महाराष्ट्र, केरळ, गुजरात
b) ओडिशा, पंजाब, आंध्र प्रदेश
c) तमिळनाडू, कर्नाटक, दिल्ली
d) हरियाणा, बिहार, पश्चिम बंगाल
Answer: b) ओडिशा, पंजाब, आंध्र प्रदेश
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने भारत सेमीकंडक्टर मिशन अंतर्गत ओडिशा (दोन युनिट्स), पंजाब (एक युनिट) आणि आंध्र प्रदेश (एक युनिट) येथे चार सेमीकंडक्टर युनिट्सना मंजुरी दिली. या प्रकल्पांमध्ये सहा राज्यांमध्ये एकूण ₹1.6 लाख कोटींची गुंतवणूक आहे, ज्याचा उद्देश भारताच्या इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन परिसंस्थेला चालना देणे आहे.
4. 9 ऑगस्ट 2025 रोजी भारतातील पहिल्या प्राणी स्टेम सेल बायोबँकेचे उद्घाटन कुठे झाले?
a) बेंगलुरू
b) हैदराबाद
c) मुंबई
d) पुणे
Answer: b) हैदराबाद
स्पष्टीकरण: भारतातील पहिली प्राणी स्टेम सेल बायोबँक हैदराबादमधील गाचीबोवली येथील राष्ट्रीय प्राणी जैवतंत्रज्ञान संस्थेत (NIAB) केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी उद्घाटन केली. ही सुविधा भारतातील पुनर्जनन पशु वैद्यकीय जैवतंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन देईल.
5. ऑगस्ट 2025 मध्ये उद्घाटन आशिया-पॅसिफिक मिड-एमेच्योर गोल्फ चॅम्पियनशिपचे आयोजन कोणत्या देशाने केले?
a) भारत
b) इंडोनेशिया
c) थायलंड
d) मलेशिया
Answer: b) इंडोनेशिया
स्पष्टीकरण: पहिली आशिया-पॅसिफिक मिड-एमेच्योर गोल्फ चॅम्पियनशिप 12 ते 14 ऑगस्ट 2025 दरम्यान जकार्ता, इंडोनेशिया येथील गाडिंग राया गोल्फ क्लब येथे आयोजित झाली. भारताने अर्जुन सिंह, सिमरजीत सिंह आणि कर्नल वरुण परमार यांच्यासह चार सदस्यीय संघ पाठवला.
6. 2025 मधील आशियाई U19 आणि U22 बॉक्सिंग चॅम्पियनशिपमध्ये भारताने एकूण किती पदके जिंकली?
a) 17
b) 27
c) 21
d) 10
Answer: b) 27
स्पष्टीकरण: भारताने बँकॉक येथील आशियाई U19 आणि U22 बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप 2025 मध्ये 27 पदके जिंकली, ज्यात U19 गटात 14 पदके (3 सुवर्ण, 7 रौप्य, 4 कांस्य) आणि U22 गटात 13 पदके (महिलांच्या 80+ किलो गटात रितिका यांनी 1 सुवर्ण, 4 रौप्य, 8 कांस्य) यांचा समावेश आहे.
7. संरक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 12 ऑगस्ट रोजी कोणता आंतरराष्ट्रीय दिवस साजरा केला जातो?
a) जागतिक वाघ दिन
b) जागतिक हत्ती दिन
c) जागतिक सिंह दिन
d) जागतिक वन्यजीव दिन
Answer: b) जागतिक हत्ती दिन
स्पष्टीकरण: 12 ऑगस्ट रोजी साजरा होणारा जागतिक हत्ती दिन हत्तींच्या संरक्षणाबाबत जागरूकता वाढवण्यावर आणि या प्राण्यांना अधिवास नुकसान आणि अवैध शिकार यासारख्या धोक्यांपासून वाचवण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.
8. 2025 मध्ये साक्षी मलिक यांच्या आत्मचरित्राचे नाव काय आहे?
a) फायटिंग स्पिरिट
b) विटनेस
c) द मॅट ऑफ फीअर
d) अ फायटर
Answer: b) विटनेस
स्पष्टीकरण: साक्षी मलिक यांचे आत्मचरित्र “विटनेस,” जोनाथन सेल्वराज यांच्यासह सह-लेखित, भारतातील पहिल्या महिला ऑलिम्पिक कुस्ती पदक विजेत्या म्हणून त्यांचा प्रवास, त्यांच्या संघर्ष आणि भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील लैंगिक छळाविरुद्ध त्यांच्या वकिलीचे तपशील सांगते.
9. नोव्हेंबर 2024 मध्ये कोणत्या केंद्रीय सशस्त्र पोलिस दलाने आपली पहिली पूर्ण महिला बटालियन मंजूर केली?
a) BSF
b) ITBP
c) CISF
d) SSB
Answer: c) CISF
स्पष्टीकरण: केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF) ने नोव्हेंबर 2024 मध्ये आपली पहिली पूर्ण महिला बटालियन मंजूर केली, जी विमानतळ, मेट्रो रेल आणि व्हीआयपी संरक्षण यासारख्या महत्त्वपूर्ण पायाभूत सुविधांच्या सुरक्षेची जबाबदारी सांभाळेल, ज्यामुळे सुरक्षितता भूमिकांमध्ये महिलांचे सशक्तीकरण वाढेल.
10. नोव्हेंबर 2024 मध्ये आंतर-राज्य परिषदेच्या स्थायी समितीचे अध्यक्ष म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
a) गृहमंत्री अमित शाह
b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
c) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
d) संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह
Answer: a) गृहमंत्री अमित शाह
स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांची नोव्हेंबर 2024 मध्ये आंतर-राज्य परिषदेच्या स्थायी समितीचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली, ज्यामुळे केंद्र सरकार आणि राज्यांमधील समन्वय सुलभ होईल.
11. सप्टेंबर 2025 मध्ये कोणत्या G7 देशाने पॅलेस्टाईनला मान्यता देण्याची घोषणा केली?
a) इटली
b) जर्मनी
c) फ्रान्स
d) जपान
Answer: c) फ्रान्स
स्पष्टीकरण: फ्रान्सने सप्टेंबर 2025 मध्ये पॅलेस्टाईनला एक देश म्हणून मान्यता देण्याची घोषणा केली, ज्यामुळे त्यांच्या परराष्ट्र धोरणात महत्त्वपूर्ण बदल दिसून आला.
12. भारताच्या पहिल्या स्वदेशी फोटोनिक रडारचा विकास कोणत्या संस्थेने केला?
a) भारत डायनॅमिक्स
b) ब्रह्मोस एरोस्पेस
c) DRDO
d) लार्सन अँड टुब्रो
Answer: c) DRDO
स्पष्टीकरण: संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) ने भारताचा पहिला स्वदेशी फोटोनिक रडार विकसित केला, ज्यामुळे देशाच्या संरक्षण तंत्रज्ञान क्षमता वाढल्या.
13. 2028 मध्ये जागतिक ज्युनियर शूटिंग चॅम्पियनशिपचे आयोजन कोणता देश करणार आहे?
a) ऑस्ट्रेलिया
b) चीन
c) भारत
d) अमेरिका
Answer: a) ऑस्ट्रेलिया
स्पष्टीकरण: ऑस्ट्रेलियाला 2028 मध्ये जागतिक ज्युनियर शूटिंग चॅम्पियनशिपच्या आयोजनासाठी निवडण्यात आले, जो एक प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय क्रीडा आयोजन आहे.
14. भारतीय नौदलाने प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत समाविष्ट केलेल्या दुसऱ्या स्टील्थ फ्रिगेटचे नाव काय आहे?
a) INS समुद्रगुप्त
b) INS उदयगिरी
c) INS शौर्य
d) INS प्रताप
Answer: b) INS उदयगिरी
स्पष्टीकरण: INS उदयगिरी, प्रोजेक्ट 17A अंतर्गत दुसरे स्टील्थ फ्रिगेट, भारतीय नौदलात समाविष्ट करण्यात आले, ज्यामुळे त्याच्या सागरी क्षमता वाढल्या.
15. 2025 मध्ये राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाचे नवीन अध्यक्ष म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
a) डॉ. सौम्या स्वामिनाथन
b) डॉ. अभिजात शेठ
c) डॉ. हर्ष वर्धन
d) डॉ. रणदीप गुलेरिया
Answer: b) डॉ. अभिजात शेठ
स्पष्टीकरण: डॉ. अभिजात शेठ यांची 2025 मध्ये राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली, जे वैद्यकीय शिक्षण आणि प्रॅक्टिस नियमांचे निरीक्षण करतील.
16. FY25 मध्ये भारताच्या संरक्षण उत्पादनाची एकूण किंमत किती होती?
a) ₹1.27 लाख कोटी
b) ₹1.51 लाख कोटी
c) ₹79,071 कोटी
d) ₹2.00 लाख कोटी
Answer: b) ₹1.51 लाख कोटी
स्पष्टीकरण: भारताचे संरक्षण उत्पादन FY25 मध्ये विक्रमी ₹1.51 लाख कोटीपर्यंत पोहोचले, जे FY24 पेक्षा 18% आणि FY20 पेक्षा 90% वाढ आहे, ज्यात DPSUs (77%) आणि खाजगी क्षेत्र (23%) यांचा वाटा आहे.
17. ‘झेप्टो नोव्हा’ इनोव्हेशन चॅलेंजसाठी DPIIT सोबत कोणत्या कंपनीने सामंजस्य करार केला?
a) हीरो मोटोकॉर्प
b) झेप्टो प्रायव्हेट लिमिटेड
c) NLC इंडिया लिमिटेड
d) BARC
Answer: b) झेप्टो प्रायव्हेट लिमिटेड
स्पष्टीकरण: उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार संवर्धन विभाग (DPIIT) ने हार्डवेअर, IoT, पॅकेजिंग आणि शाश्वत उत्पादन क्षेत्रातील स्टार्टअप्सना समर्थन देण्यासाठी ‘झेप्टो नोव्हा’ इनोव्हेशन चॅलेंज सुरू करण्यासाठी झेप्टो प्रायव्हेट लिमिटेडसोबत सामंजस्य करार केला.
18. फ्लाय अशमधून दुर्मिळ पृथ्वी तत्त्वांचे निष्कर्षण करण्यासाठी NLCIL सोबत कोणत्या संस्थेने सामंजस्य करार केला?
a) DRDO
b) BARC
c) ISRO
d) HAL
Answer: b) BARC
स्पष्टीकरण: NLC इंडिया लिमिटेड (NLCIL) आणि भाभा अणु संशोधन केंद्र (BARC) यांनी तमिळनाडूतील नेयवेली येथे एक पायलट प्रकल्पासाठी सामंजस्य करार केला, ज्यामुळे फ्लाय अॅशमधून दुर्मिळ पृथ्वी तत्त्वांचे निष्कर्षण होईल, ज्यामुळे आयात अवलंबित्व कमी होईल.
19. 12 ऑगस्ट 2025 रोजी भारताने कोणत्या देशाशी व्यापार सहकार्य करार केला?
a) ब्राझील
b) झांबिया
c) सौदी अरेबिया
d) चीन
Answer: b) झांबिया
स्पष्टीकरण: भारताने 12 ऑगस्ट 2025 रोजी झांबियाशी व्यापार सहकार्य करार केला, ज्यामुळे दोन्ही देशांमधील सहकारी व्यापार संबंधांना चालना मिळेल.
20. जुलै 2025 पर्यंत प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजने अंतर्गत किती LPG कनेक्शन प्रदान करण्यात आले?
a) 8 कोटी
b) 9 कोटी
c) 10.33 कोटी
d) 12 कोटी
Answer: c) 10.33 कोटी
स्पष्टीकरण: जुलै 2025 पर्यंत, प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजने (PMUY) अंतर्गत ग्रामीण कुटुंबांना 10.33 कोटी पेक्षा जास्त LPG कनेक्शन प्रदान करण्यात आले, ज्यामध्ये FY26 मध्ये 14.2 किलो सिलेंडरसाठी ₹300 ची अनुदान दरवर्षी 9 रिफिलपर्यंत दिले जाईल.
21. कोणत्या राज्य सरकारने ‘गरुड दृष्टी’ सोशल मीडिया निरीक्षण आणि सायबर गुप्तचर प्रकल्प सुरू केला?
a) महाराष्ट्र
b) गुजरात
c) ओडिशा
d) राजस्थान
Answer: c) ओडिशा
स्पष्टीकरण: ओडिशा सरकारने सायबरसुरक्षा सुधारण्यासाठी आणि ऑनलाइन क्रियाकलापांचा मागोवा घेण्यासाठी ‘गरुड दृष्टी’ प्रकल्प सुरू केला.
22. भारतातील पहिल्या ड्रोन-आधारित कृत्रिम पावसाच्या चाचणी कोणत्या राज्य सरकारने केली?
a) राजस्थान
b) गुजरात
c) पंजाब
d) हरियाणा
Answer: d) हरियाणा
स्पष्टीकरण: हरियाणाने भारतातील पहिली ड्रोन-आधारित कृत्रिम पाऊस चाचणी सुरू केली, जी पाण्याच्या कमतरतेला संबोधित करण्यासाठी आणि कृषी नवकल्पनांना समर्थन देण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.
23. स्वातंत्र्य दिन 2025 च्या आधी राजस्थान सीमेवर सीमा सुरक्षा दलाने कोणता ऑपरेशन सुरू केला?
a) ऑपरेशन सुरक्षा
b) ऑपरेशन ईगल
c) ऑपरेशन विजय
d) ऑपरेशन अलर्ट
Answer: d) ऑपरेशन अलर्ट
स्पष्टीकरण: सीमा सुरक्षा दलाने स्वातंत्र्य दिन 2025 च्या आधी राजस्थान सीमेवर सुरक्षा उपाय मजबूत करण्यासाठी ‘ऑपरेशन अलर्ट’ सुरू केला, ज्यामुळे उच्च सतर्कता सुनिश्चित होईल.
24. आंतरराष्ट्रीय युवा दिन 2025 ची थीम काय आहे?
a) SDGs साठी स्थानिक युवा कृती
b) युवांसाठी हरित कौशल्य
c) अंतरपिढी एकता
d) अन्न प्रणालींचे परिवर्तन
Answer: a) SDGs आणि त्यापलीकडील स्थानिक युवा कृती
स्पष्टीकरण: 12 ऑगस्ट रोजी साजरा होणारा आंतरराष्ट्रीय युवा दिन 2025, स्थानिक कृती आणि जागतिक प्रभावाद्वारे शाश्वत विकास उद्दिष्टांमध्ये (SDGs) योगदान देण्यासाठी युवांना सशक्त करण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.
25. ऑगस्ट 2025 मध्ये रशियाने कोणत्या करारातून माघार घेतली?
a) अण्वस्त्र अप्रसार करार
b) मध्यम पल्ल्याच्या अण्वस्त्र करार
c) रणनीतिक शस्त्र कपात करार
d) व्यापक अणु चाचणी-निषेध करार
Answer: b) मध्यम पल्ल्याच्या अण्वस्त्र करार
स्पष्टीकरण: रशियाने ऑगस्ट 2025 मध्ये मध्यम पल्ल्याच्या अण्वस्त्र करारातून माघार घेतली, ज्यामध्ये जागतिक सुरक्षा गतिशीलतेच्या रणनीतिक बदलांचा हवाला देण्यात आला.