Current Affairs 13th November 2025 : Daily GK Update in Marathi
१. भारतात कमी उत्पन्न असलेल्या समुदायांसाठी जीवन विमा सुविधा वाढवण्यासाठी कोणत्या संस्थेने अॅक्सिस मॅक्स लाइफ इन्शुरन्ससोबत २८५ कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीची भागीदारी केली?
a) जागतिक आरोग्य संघटना
b) आंतरराष्ट्रीय वित्त निगम
c) आशियाई विकास बँक
d) संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम
Answer: b
स्पष्टीकरण: मॅक्स फायनान्शियल सर्व्हिसेस आणि अॅक्सिस बँकेचा संयुक्त उपक्रम अॅक्सिस मॅक्स लाइफ इन्शुरन्सने विश्व बँकेच्या कर्ज शाखा आंतरराष्ट्रीय वित्त निगम (IFC) सोबत भागीदारी केली, जी महिलांवर आणि कमी उत्पन्न गटांवर केंद्रित आहे. हा भारतात परवानाधारक जीवन विमाकर्त्यामधील IFC चा पहिला गुंतवणूक आहे. हे "विमा २०४७ पर्यंत सर्वांसाठी" दृष्टिकोनाशी जोडलेले आहे।
२. डिजिटल पेमेंटमध्ये फिनटेक नवोन्मेषांना चालना देण्यासाठी राष्ट्रीय पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने कोणती नवीन उपकंपनी सुरू केली?
a) NPCI इनोव्हेशन हब
b) NPCI टेक सोल्युशन्स लिमिटेड
c) UPI फिनटेक व्हेंचर्स
d) डिजिटल पेमेंट इनोव्हेशन्स
Answer: b
स्पष्टीकरण: NPCI ने मुंबईतील ग्लोबल फिनटेक फेस्ट २०२५ मध्ये आपली चौथी उपकंपनी NPCI टेक सोल्युशन्स लिमिटेड (NTSL) ची घोषणा केली. NPCI दरमहा २० अब्जाहून अधिक UPI व्यवहार हाताळते.
३. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) प्रति व्यक्ती IPO फायनान्सिंगची मर्यादा १० लाख रुपयांवरून किती वाढवण्याचा प्रस्ताव दिला?
a) १५ लाख रुपये
b) २५ लाख रुपये
c) ५० लाख रुपये
d) १ कोटी रुपये
Answer: b
स्पष्टीकरण: RBI चा प्रस्ताव भांडवली बाजार तरलता वाढवण्यासाठी आहे, शेअर्सविरुद्ध कर्ज १ कोटी रुपयांपर्यंत आणि REITs व InvITs वर लागू. ही १९९८ नंतरची पहिली सुधारणा आहे, ज्यात महागाई आणि सुधारित जोखीम व्यवस्थापनाचा विचार केला आहे.
४. ५ आणि १५ वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेटला प्रोत्साहन देण्यासाठी UIDAI ने कोणत्या संस्थेसोबत सामंजस्य करार केला?
a) राष्ट्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान संस्था
b) बिहेव्हियरल इनसाइट्स लिमिटेड
c) केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ
d) महिला व बाल विकास मंत्रालय
Answer: b
स्पष्टीकरण: ही भागीदारी कल्याण आणि शिक्षणात आधार प्रमाणीकरणासाठी जागरूकता आणि प्रक्रिया सुलभीकरणावर केंद्रित आहे. UIDAI ने अपडेटसाठी एक वर्षाची शुल्क सवलत दिली आहे, मे २०२५ मध्ये २११ कोटीहून अधिक प्रमाणीकरण नोंदवली गेली.
५. भूतानच्या दौऱ्यादरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी १०२० MW क्षमतेच्या कोणत्या जलविद्युत प्रकल्पाचे उद्घाटन केले?
a) ताला जलविद्युत प्रकल्प
b) पुनात्सांगचू-II जलविद्युत प्रकल्प
c) चुखा जलविद्युत प्रकल्प
d) कुरीचू जलविद्युत प्रकल्प
Answer: b
स्पष्टीकरण: दौऱ्यात संबंध मजबूत झाले, ज्यात १२०० MW पुनात्सांगचू-I प्रकल्पाची पुनर्सुरुवात, ४००० कोटी रुपयांची क्रेडिट लाइन आणि नवीकरणीय ऊर्जा, आरोग्य व मानसिक आरोग्यावर तीन करार समाविष्ट आहेत.
६. केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल यांनी भारताची पहिली ३ MWh-स्केल व्हॅनेडियम रेडॉक्स फ्लो बॅटरी (VRFB) प्रणाली कोठे उद्घाटन केली?
a) IIT मद्रास, चेन्नई
b) NTPC NETRA, नोएडा
c) BARC, मुंबई
d) ISRO, बेंगलुरू
Answer: b
स्पष्टीकरण: स्वदेशी VRFB नवीकरणीय ऊर्जा साठवणूकला समर्थन देते, लिथियम-आयन बॅटरींपेक्षा स्केलेबिलिटी आणि सुरक्षिततेत वेगळी. ही राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन मिशन आणि कार्बन तटस्थता ध्येयांशी जोडलेली आहे.
७. शहरी सहकारी बँकांसाठी डिजिटल व्यवहार आणि कर्ज सुविधा वाढवण्यासाठी केंद्रीय मंत्री अमित शाह यांनी कोणत्या डिजिटल उपक्रमांची सुरुवात केली?
a) कोऑप डिजिटल वॉलेट आणि कोऑप क्विक लोन
b) सहकार डिजी पे आणि सहकार डिजी लोन
c) UCB फिनटेक आणि UCB क्रेडिट हब
d) बँक मित्र पे आणि लोन ईझ
Answer: b
स्पष्टीकरण: ही साधने दोन वर्षांत १,५०० बँकांना जोडण्याचे आणि २ लाखाहून अधिक लोकसंख्येच्या प्रत्येक शहरात एक UCB स्थापित करण्याचे ध्येय ठेवतात. क्षेत्रातील NPA दोन वर्षांत २.८% वरून ०.६% पर्यंत खाली आला.
८. सीमापार जलमार्गांवरील संयुक्त राष्ट्र जल करारात दक्षिण आशियातील पहिला आणि जागतिक ५६ वा सदस्य कोणता देश बनला?
a) नेपाळ
b) बांगलादेश
c) श्रीलंका
d) मालदीव
Answer: b
स्पष्टीकरण: १९९२ च्या करारात पूर जोखीम (६०% लोकसंख्या) आणि स्वच्छता अंतर (६५ दशलक्ष) संबोधित केले आहे. सिएरा लियोन सप्टेंबर २०२५ मध्ये ५७ वा झाला; भारत १९९६ गंगा जल-सामायिकरण करारासारखे द्विपक्षीय करार वापरतो.
९. जल शक्ती मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या ६ व्या राष्ट्रीय जल पुरस्कार २०२४ मध्ये कोणता राज्य पहिला आला?
a) गुजरात
b) महाराष्ट्र
c) राजस्थान
d) तमिळनाडू
Answer: b
स्पष्टीकरण: १० श्रेणींमध्ये ७५१ अर्जांना मान्यता; राजनांदगाव (छत्तीसगड) आणि खरगोन (मध्य प्रदेश) सारखे जिल्हे विजेते; शहरी संस्थांमध्ये नवी मुंबई (पहिली). राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू प्रदान करतील, "जल समृद्ध भारत" ला प्रोत्साहन.
१०. जर्मनवॉचच्या ग्लोबल क्लायमेट रिस्क इंडेक्स (CRI) २०२५ मध्ये भारत मागील वार्षिक निर्देशांकाच्या १० व्या स्थानावरून सुधारून कोणत्या स्थानावर पोहोचला?
a) १२ वा
b) १५ वा
c) १८ वा
d) २० वा
Answer: b
स्पष्टीकरण: दीर्घकालीन निर्देशांक (१९९५-२०२४) मध्ये ९ वा (पूर्वी ८ वा). तीन दशकांत ४३० अत्यंत घटना, ८०,००० मृत्यू, USD १७० अब्ज नुकसान. सुधार प्रारंभिक इशारा, राष्ट्रीय हवामान बदल कृती योजना आणि आपत्ती पायाभूत सुविधांमुळे. जागतिक: ९,७०० घटना, ८३२,००० मृत्यू, USD ४.५ ट्रिलियन नुकसान.
११. मतदार यादीच्या विशेष गहन सुधारणा (SIR) च्या टप्पा २ मध्ये १२ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये कितके टक्के मतदारांना गणना फॉर्म वितरित केले?
a) ६५%
b) ७३%
c) ८०%
d) ९०%
Answer: b
स्पष्टीकरण: निवडणूक आयोगाने उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, केरळ इत्यादींसह अंदमान-निकोबार, लक्षद्वीप आणि पुदुच्चेरीमध्ये ३७,०५,६८,१०९ फॉर्म वितरित केले.
१२. दिल्लीच्या लाल किल्ल्याजवळील अलीकडील कार स्फोटाला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने कोणत्या प्रकारची घटना म्हटले?
a) औद्योगिक अपघात
b) दहशतवादी घटना
c) वाहन बिघाड
d) सायबर तोडफोड
Answer: b
स्पष्टीकरण: मंत्रिमंडळाने दुःख व्यक्त केले, दोन मिनिटांचे मौन पाळले आणि गुन्हेगार, सहकारी व प्रायोजकांची ओळख पटवण्यासाठी तात्काळ तपासाचे निर्देश दिले. कोणतेही नवे पुरावे नाहीत.
१३. दिल्ली कार स्फोट प्रकरणातील आरोपींनी (डॉक्टर आणि ड्रायव्हरसहित) जानेवारी २०२५ मध्ये कोणत्या ठिकाणी भेट दिली होती?
a) इंडिया गेट
b) लाल किला
c) संसद भवन
d) कुतुब मिनार
Answer: b
स्पष्टीकरण: सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी स्फोटकांनी भरलेल्या वाहनाच्या घटनेशी जोडत लाल किला स्मारकाच्या भेटीची नोंद केली.
१४. अल-कायदा गुजरात दहशत साजिश प्रकरणात राष्ट्रीय तपास यंत्रणेने (NIA) पाच राज्यांमध्ये किती ठिकाणी तपासणी केली?
a) ५
b) १०
c) १५
d) २०
Answer: b
स्पष्टीकरण: पश्चिम बंगाल, त्रिपुरा, मेघालय, हरियाणा आणि गुजरातमध्ये संशयित व सहकाऱ्यांवर तपासणी, अवैध बांगलादेशी स्थलांतरितांशी संबंधित. डिजिटल उपकरणे व कागदपत्रे जप्त.
१५. प्रतिबंधित जमात-ए-इस्लामी परिसरांना लक्ष्य करून काश्मीरमध्ये ५०० हून अधिक तपासणी मोहिमांत किती व्यक्ती ताब्यात घेण्यात आल्या?
a) ३०० हून अधिक
b) ६०० हून अधिक
c) ९०० हून अधिक
d) १,२०० हून अधिक
Answer: b
स्पष्टीकरण: अधिकाऱ्यांनी ताबेदारी आणि बंधनांची नोंद केली, सुरक्षा उपायांतर्गत डझनभर परिसरांवर छापे.
१६. भारतीय सरकारने निर्यात प्रोत्साहन मिशनला सहा वर्षांसाठी किती खर्चासह मंजुरी दिली?
a) ₹१५,००० कोटी
b) ₹२०,५०० कोटी
c) ₹२५,०६० कोटी
d) ₹३०,००० कोटी
Answer: c
स्पष्टीकरण: उप-योजनां निर्यात प्रोत्साहन (₹१०,४०१ कोटी) आणि निर्यात दिशा (₹१४,६५९ कोटी) द्वारे, अमेरिकेच्या उच्च शुल्कांचा सामना करण्यासाठी निर्यातदारांना मदत.
१७. बनावट कॉइनबेस वेबसाइटशी संबंधित $२० दशलक्ष क्रिप्टो फसवणूक प्रकरणात अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) किती संपत्ती जप्त केली?
a) ₹१०.५ कोटी
b) ₹२१.७१ कोटी
c) ₹३५ कोटी
d) ₹५० कोटी
Answer: b
स्पष्टीकरण: आरोपी चिराग तोमर, त्यांच्या कुटुंबीय व सहकाऱ्यांशी (राहुल आनंद, आकाश वैश, पीयूष प्रशर – अमेरिकेत अटक) संबंधित. एकूण जप्ती आता ₹६४.१५ कोटी.
१८. अमेरिकन इतिहासातील सर्वात लांबलचक संघीय सरकार बंद पडल्यानंतर सुमारे आठ आठवड्यांनी अमेरिकन प्रतिनिधी सभेने कोणते पाऊल उचलले?
a) बजेट विस्तार मंजूर केला
b) बंद संपवण्यासाठी मतदानासाठी परतली
c) प्रमुख अधिकाऱ्यांवर महाभियोग
d) राष्ट्रीय आपत्काल घोषित
Answer: b
स्पष्टीकरण: खासदार बंद संपवण्याच्या मतदानासाठी पुन्हा एकत्र आले, सततच्या व्यत्ययांमध्ये.
१९. कॅनडातील G7 परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीदरम्यान भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी लाल किला घटनेवर चर्चा करण्यासाठी कोणत्या अमेरिकन अधिकाऱ्याची भेट घेतली?
a) अँटनी ब्लिंकन
b) मार्को रुबियो
c) जेक सुलिव्हन
d) लिंडा थॉमस-ग्रीनफील्ड
Answer: b
स्पष्टीकरण: बैठकीच्या बाजूला दिल्ली दहशत हल्ला आणि द्विपक्षीय चिंतांवर चर्चा.
२०. निर्वासित बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांनी सांगितले की त्यांची परत येण्याची शर्त त्यांच्या देशात काय पुन्हा स्थापित करण्यावर अवलंबून आहे?
a) आर्थिक सुधारणा
b) सहभागी लोकशाही
c) लष्करी आघाड्या
d) भारतासोबत व्यापारी करार
Answer: b
स्पष्टीकरण: त्यांनी अवामी लीग बंदी उठवणे आणि मुक्त निवडणुका मागितल्या, युनूस प्रशासनावर भारत संबंध खराब करणे आणि अतिरेक्यांना सशक्त करणे असा आरोप.
२१. युक्रेनमधील राज्य अणुऊर्जा कंपनी एनर्गोआटममध्ये भ्रष्टाचार योजनेत किती रकमेची कथित साजिश उघड झाली?
a) $५० दशलक्ष
b) $१०० दशलक्ष
c) $१५० दशलक्ष
d) $२०० दशलक्ष
Answer: b
स्पष्टीकरण: भ्रष्टाचारविरोधी यंत्रणांनी उच्चस्तरीय साजिश उघड केली, ज्यात वरिष्ठ अधिकारी आणि झेलेन्स्कीचे माजी सहकारी समाविष्ट. राष्ट्रपती झेलेन्स्कीने राजीनामे मागितले.
२२. रशियन सैन्याने युक्रेनच्या कोणत्या क्षेत्रात तीन वस्त्यांवर ताबा मिळवला, आघाडीवरील हल्ले वाढवत?
a) डोनेत्स्क
b) खार्किव
c) झापोरिझिया
d) लुहान्स्क
Answer: c
स्पष्टीकरण: युक्रेनियन सैन्य हवाई हल्ल्यांमुळे ब्लॅकआऊटमुळे माघार घेतली. ऑक्टोबरमध्ये ड्रोन २०% आणि मिसाइल ४५% अडवण्याचे प्रमाण घसरले.
२३. अमेरिकन राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इस्रायली पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहूंसाठी माफी कोणत्या इस्रायली अधिकाऱ्याकडे मागितली?
a) बेनी गँट्झ
b) इसाक हर्झोग
c) यैर लॅपिड
d) नफ्ताली बेनेट
Answer: b
स्पष्टीकरण: पत्रात ट्रम्प यांनी नेतन्याहूंना "शक्तिशाली आणि निर्णायक युद्धकाळ पंतप्रधान" म्हटले.
२४. येणाऱ्या G20 शिखर संमेलनाच्या अमेरिकन बहिष्काराला "त्यांचे नुकसान" असे कोणत्या देशाच्या नेत्याने म्हटले?
a) ब्राझील
b) दक्षिण आफ्रिका
c) भारत
d) अर्जेंटिना
Answer: b
स्पष्टीकरण: दक्षिण आफ्रिकेच्या राष्ट्रपतींनी पुढील आठवड्यात होणाऱ्या शिखर संमेलनाच्या अमेरिकन बहिष्कारावर टिप्पणी केली.
२५. जगातील सर्वात मोठा विमानवाहक USS गेराल्ड आर. फोर्ड ड्रग कार्टेलविरुद्ध मोहिमेसाठी कोणत्या क्षेत्रात पोहोचला?
a) दक्षिण चीन समुद्र
b) कॅरिबियन
c) भूमध्य समुद्र
d) पर्शियन आखात
Answer: b
स्पष्टीकरण: तैनाती अमेरिकन शक्ती प्रदर्शन आहे, कर्नल सेथ क्रुमरिच यांनी म्हटले की कार्टेल क्रियाकलाप "पुढे सहन केले जाणार नाहीत."