Current Affairs 14th October 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. ऑक्टोबर 2025 मध्ये फ्लिपकार्टने पाइन लॅब्सच्या सहकार्याने रोख-रहित सार्वजनिक वाहतुकीला प्रोत्साहन देण्यासाठी कोणता प्रमुख उपक्रम सुरू केला?
a) फ्लिपकार्ट पे-लेटर कार्ड
b) फ्लिपकार्ट भारत यात्रा कार्ड
c) फ्लिपकार्ट मेट्रो पास
d) फ्लिपकार्ट ट्रॅव्हल वॉलेट
Answer: b
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2025 मध्ये, फ्लिपकार्टने पाइन लॅब्सच्या सहकार्याने "फ्लिपकार्ट भारत यात्रा कार्ड" लॉन्च केले, जे राष्ट्रीय सामान्य गतिशीलता कार्ड (NCMC) मानकांशी सुसंगत प्रीपेड ट्रान्झिट कार्ड आहे. हे दिल्ली, मुंबई, बेंगलुरू, चेन्नई आणि अहमदाबाद सारख्या शहरांमध्ये मेट्रो, बस आणि इतर सार्वजनिक वाहतुकीसाठी रोख-रहित पेमेंट सक्षम करते, ज्याचा उद्देश शहरी गतिशीलतेमध्ये डिजिटल स्वीकार वाढवणे आहे.
2. सप्टेंबर 2025 च्या अखेरीस संरक्षण मंत्रालयाने आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी भांडवली खर्चापैकी किती टक्के वापरले होते?
a) 35%
b) 51%
c) 68%
d) 75%
Answer: b
स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्रालयाने (MoD) सप्टेंबर 2025 पर्यंत त्याच्या 1,80,000 कोटी रुपयांच्या भांडवली खर्चापैकी 51% पेक्षा जास्त, म्हणजेच 92,211.44 कोटी रुपये वापरले. हा वेगवान खर्च सीमा तणाव आणि स्वावलंबनाच्या उद्दिष्टांदरम्यान स्वदेशी उपकरणांसह आधुनिकीकरणासाठी जलद खरेदी दर्शवतो.
3. 14-16 ऑक्टोबर 2025 दरम्यान नवी दिल्लीत भारतीय सैन्य कोणता कार्यक्रम आयोजित करत आहे?
a) भारत-अमेरिका संयुक्त सैन्य सराव
b) संयुक्त राष्ट्र ट्रूप योगदान देणाऱ्या देशांचा प्रमुखांचा परिषद
c) राष्ट्रीय संरक्षण प्रदर्शन
d) सीमा सुरक्षा शिखर परिषद
Answer: b
स्पष्टीकरण: भारतीय सैन्य 14-16 ऑक्टोबर 2025 रोजी नवी दिल्लीत संयुक्त राष्ट्र ट्रूप योगदान देणाऱ्या देशांचा (UNTCC) प्रमुखांचा परिषद आयोजित करत आहे. सर्वात मोठ्या UN ट्रूप योगदानकर्त्यांपैकी एक म्हणून, भारताचा उद्देश शांतता स्थापनेच्या आव्हानांवर, ऑपरेशनल सुधारणा आणि भविष्यातील मिशनवर चर्चा करणे आहे.
4. केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव यांच्या अध्यक्षतेखाली 2-8 ऑक्टोबर 2025 रोजी आयोजित 71व्या राष्ट्रीय वन्यजीव सप्ताहाची थीम कोणती आहे?
a) जैवविविधता संवर्धन
b) मानव-वन्यजीव सुसंवाद
c) संकटग्रस्त प्रजाती संरक्षण
d) वन पुनर्स्थापना
Answer: b
स्पष्टीकरण: 71वा राष्ट्रीय वन्यजीव सप्ताह, 2-8 ऑक्टोबर 2025 रोजी देहरादून येथे आयोजित, "मानव-वन्यजीव सुसंवाद" थीमवर केंद्रित होता. भूपेंद्र यादव यांनी इको-डेव्हलपमेंट समित्या आणि अवैध शिकारविरोधी तंत्रज्ञानासारख्या उपक्रमांची सुरुवात केली, जे भारतात वाढत्या मानव-पशू संघर्षांदरम्यान सह-अस्तित्वावर जोर देतात.
5. कृषी मंत्रालयाने एप्रिल 2025 मध्ये सिंधू जल करार निलंबनानंतर सिंधू नदी प्रणालीवरील पहिल्या प्रमुख जलविद्युत प्रकल्पाला कोणत्या योजनेंतर्गत मंजूरी दिली?
a) राष्ट्रीय जलविद्युत मिशन
b) पीएम गती शक्ती
c) जल जीवन मिशन
d) अटल भूजल योजना
Answer: a
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय जलविद्युत मिशनने जम्मू आणि काश्मीरमधील चिनाब नदीवर (सिंधू खोरे) रतले जलविद्युत प्रकल्प (850 मेगावॅट) मंजूर केला. ही एप्रिल 2025 मध्ये IWT निलंबनानंतर पहिली मंजूरी आहे, जी भारताच्या जलसुरक्षा आणि नवीकरणीय ऊर्जा उद्दिष्टांना प्राधान्य देते.
6. 13 ऑक्टोबर 2025 रोजी गाझा शांतता शिखर परिषद 2025 (शर्म अल शेख शिखर परिषद) कोठे आयोजित झाली?
a) दोहा, कतार
b) शर्म अल शेख, इजिप्त
c) रियाध, सौदी अरेबिया
d) अंकारा, तुर्की
Answer: b
स्पष्टीकरण: गाझा शांतता शिखर परिषद 2025, 13 ऑक्टोबर रोजी शर्म अल शेख, इजिप्त येथे आयोजित झाली, जी 10 ऑक्टोबरपासून प्रभावी अमेरिका-मध्यस्थ युद्धविरामाच्या पहिल्या टप्प्याला लागू करण्यावर केंद्रित होती. मुख्य उद्दिष्टांमध्ये हिंसाचार संपवणे, गाझा प्रशासन, सुरक्षा आणि मानवीय मदत यांचा समावेश होता, ज्यामध्ये इस्रायल, पॅलेस्टाईन आणि अमेरिका, इजिप्तसारख्या मध्यस्थांचे नेते सहभागी होते.
7. सप्टेंबर 2025 मध्ये G7 च्या कोणत्या देशाने पॅलेस्टाईनला राज्य म्हणून मान्यता देण्याची घोषणा केली?
a) संयुक्त राज्य अमेरिका
b) कॅनडा
c) जर्मनी
d) जपान
Answer: b
स्पष्टीकरण: कॅनडा, G7 सदस्य, याने सप्टेंबर 2025 मध्ये पॅलेस्टाईनला मान्यता देण्याची घोषणा केली, ज्यामध्ये स्पेन, आयर्लंड आणि नॉर्वे सामील झाले. गाझामधील वाढत्या तणावांदरम्यान, हे पाऊल दोन-राज्य समाधान आणि पॅलेस्टिनी स्वायत्ततेचा समर्थन करते, ज्याची इस्रायलने टीका केली, परंतु अरब देशांनी प्रशंसा केली.
8. 13 ऑक्टोबर 2025 रोजी साजऱ्या होणाऱ्या आपत्ती जोखीम कमी करण्याच्या आंतरराष्ट्रीय दिवसाचा प्राथमिक उद्देश कोणता आहे?
a) हवामान बदल शमन
b) आपत्ती जोखीम आणि न्यूनीकरणाबाबत जागरूकता वाढवणे
c) जागतिक भूकंप तयारी
d) पूर निवारण निधी
Answer: b
स्पष्टीकरण: 1989 पासून दरवर्षी 13 ऑक्टोबर रोजी साजरा होणारा हा दिवस (UNGA ठराव) आपत्ती जोखीम आणि लवचिकता निर्माणाबाबत जागरूकता वाढवतो. 2025 मध्ये, याने चक्रीवादळांसारख्या वाढत्या घटनांदरम्यान प्रारंभिक चेतावणी प्रणालींवर प्रकाश टाकला, ज्यामध्ये भारताच्या राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने समुदाय तयारीवर जोर दिला.
9. ऑक्टोबर 2025 मध्ये भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील कोणता संयुक्त सैन्य सराव सुरू झाला?
a) युद्ध अभ्यास
b) ऑस्ट्राहिंद 2025
c) गरुड शक्ती
d) मित्र शक्ती
Answer: b
स्पष्टीकरण: ऑस्ट्राहिंद 2025, भारत-ऑस्ट्रेलिया संयुक्त सरावाचा चौथा संस्करण, ऑक्टोबर 2025 मध्ये ऑस्ट्रेलियात सुरू झाला. हा उप-परंपरागत ऑपरेशन्स, दहशतवादविरोधी आणि परस्पर-संचालनीयतेवर केंद्रित आहे, जो हिंद-प्रशांत सुरक्षा आव्हानांदरम्यान क्वाड संबंध मजबूत करतो.
10. उत्तर गाझा घेराबंदीच्या दरम्यान ऑक्टोबर 2025 मध्ये इस्रायली पंतप्रधान नेतान्याहू यांनी कोणते वादग्रस्त धोरण विचारात घेतले?
a) गाझामधून पूर्ण माघार
b) "शरणागती किंवा उपासमार"
c) कायमस्वरूपी युद्धविराम
d) संयुक्त राष्ट्र शांतता सैन्य तैनाती
Answer: b
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2025 मध्ये, उत्तर गाझामधील कठोर घेराबंदीच्या दरम्यान, नेतान्याहू यांनी हमासवर दबाव टाकण्यासाठी मदत प्रतिबंधित करणारे "शरणागती किंवा उपासमार" धोरण विचारात घेतले. संयुक्त राष्ट्राने याला युद्ध गुन्ह्याची शक्यता म्हणून निंदा केली, ज्याने 7 ऑक्टोबर 2023 च्या हल्ल्यांनंतर दोन वर्षांनी मानवीय संकट वाढवले.
11. 12 ऑक्टोबर 2025 पर्यंत आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी भारतातील निव्वळ थेट कर संकलन वाढ किती होती?
a) 4.2%
b) 6.33%
c) 8.5%
d) 10.1%
Answer: b
स्पष्टीकरण: निव्वळ थेट कर संकलन 6.33% वाढून 12 ऑक्टोबर 2025 पर्यंत 11.89 लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त झाले. कॉर्पोरेट कर 5.02 लाख कोटी रुपये (मागील वर्षी 4.92 लाख कोटींवरून) वर गेला, जो जागतिक प्रतिकूल परिस्थितीतही मजबूत आर्थिक पुनर्प्राप्ती दर्शवतो.
12. 20 सुरक्षा ऑडिटनंतर ऑक्टोबर 2025 मध्ये संस्थापक श्रीधर वेंबू यांनी सांगितल्यानुसार सरकारी ईमेल सेवेसाठी कोणती भारतीय कंपनी निवडली गेली?
a) इन्फोसिस
b) झोहो
c) टीसीएस
d) विप्रो
Answer: b
स्पष्टीकरण: झोहो कॉर्पोरेशन 20 ऑडिट सुरक्षा तपासणीनंतर सरकारी सुरक्षित ईमेल सेवांसाठी निवडले गेले. संस्थापक श्रीधर वेंबू यांनी त्याच्या स्वदेशी, गोपनीयता-केंद्रित तंत्रज्ञानावर प्रकाश टाकला, जो डिजिटल इंडिया आणि डेटा सार्वभौमत्व उद्दिष्टांशी संरेखित आहे.
13. ऑक्टोबर 2025 मध्ये सादर केलेल्या फ्रान्सच्या 2025 बजेटमधील अंदाजित तूट लक्ष्य किती आहे?
a) 2026 पर्यंत 3.5%
b) 2026 च्या अखेरीस 4.7%
c) 2027 पर्यंत 5.2%
d) तात्काळ 6.0%
Answer: b
स्पष्टीकरण: फ्रान्सचे ऑक्टोबर 2025 बजेट 2026 च्या अखेरीस 4.7% तुटीचे लक्ष्य ठेवते, जे खर्च कपात आणि कर सुधारणांद्वारे उच्च स्तरांवरून खाली आले आहे. हे युरोपियन युनियनच्या वित्तीय नियमांना संबोधित करते, ज्यामध्ये सप्टेंबरमध्ये युरोझोन चलनवाढ 2.2% होती.
14. केंद्रीय अर्थमंत्री यांच्या ऑक्टोबर 2025 च्या निवेदनानुसार विजय माल्या यांच्या कर्जातून भारताने किती रक्कम वसूल केली?
a) 6,203 कोटी रुपये
b) 10,000 कोटी रुपये
c) 14,100 कोटी रुपये
d) 20,000 कोटी रुपये
Answer: c
स्पष्टीकरण: केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये सांगितले की किंगफिशर एअरलाइन्सच्या कर्जातून मालमत्ता विक्रीद्वारे 14,100 कोटी रुपये वसूल केले गेले. पलायनकर्ता माल्या यांनी जास्त वसुलीचा दावा केला आहे, जे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमधील NPA निराकरणाच्या चर्चांना उजागर करते.
15. 14 ऑक्टोबर 2025 पासून चीनी मालकीच्या जहाजांवर अमेरिका कोणता शुल्क लादत आहे?
a) 50,000 डॉलर फ्लॅट शुल्क
b) "अन्याय्य स्पर्धा" मुळे डॉकिंग शुल्क
c) निर्यात टॅरिफ अधिभार
d) पर्यावरण शुल्क
Answer: b
स्पष्टीकरण: 14 ऑक्टोबर 2025 पासून, अमेरिकेने चीनी मालकीच्या किंवा बांधलेल्या जहाजांवर डॉकिंग शुल्क लादले, ज्यामध्ये राज्य-प्रायोजित "अन्याय्य" स्पर्धेचा उल्लेख केला. चीनने अमेरिकी जहाजांवर बंदर शुल्कासह प्रत्युत्तर दिले, ज्याने ट्रम्पच्या टॅरिफ धोरणांदरम्यान व्यापार तणाव वाढवला.
16. 2025 चा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार कोणत्या यशासाठी देण्यात आला?
a) क्वांटम कम्प्युटिंग
b) क्वांटम टनलिंग आणि ऊर्जा क्वांटायझेशन
c) फ्यूजन ऊर्जा
d) CRISPR जीन संपादन
Answer: b
स्पष्टीकरण: 2025 चा नोबेल भौतिकशास्त्र पुरस्कार क्वांटम टनलिंग आणि ऊर्जा क्वांटायझेशनवरील मूलभूत कार्यासाठी संशोधकांना देण्यात आला, ज्याने सेमीकंडक्टर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स सक्षम केले. ऑक्टोबरमध्ये घोषित, हे AI आणि कम्प्युटिंग क्रांतींमध्ये क्वांटम तंत्रज्ञानाची भूमिका अधोरेखित करते.
17. नासाच्या GRACE उपग्रहांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये कोणती लपलेली खोल-पृथ्वी प्रक्रिया उघड केली?
a) मँटल प्लम गतिविधी
b) पाणी चक्रांमुळे गुरुत्वाकर्षण विसंगती
c) टेक्टॉनिक प्लेट शिफ्ट्स
d) कोर-मँटल बाउंड्री संवहन
Answer: b
स्पष्टीकरण: नासाच्या GRACE-FO उपग्रहांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये गुरुत्वाकर्षण बदल शोधले, जे भूजल कमी होणे आणि समुद्र द्रव्यमान बदल दर्शवतात. हे हवामान-प्रेरित पाणी चक्र व्यत्यय अधोरेखित करते, जे दुष्काळ भविष्यवाणी आणि जागतिक संसाधन व्यवस्थापनात मदत करते.
18. ऑक्टोबर 2025 च्या सुरुवातीला उष्ण पाण्यामुळे अरबी समुद्रात कोणते उष्णकटिबंधीय वादळ तयार झाले?
a) चक्रीवादळ अम्फान
b) अरबी समुद्रातील उष्णकटिबंधीय वादळ (अनाम)
c) हरिकेन राफेल
d) टायफून हेलॉन्ग
Answer: b
स्पष्टीकरण: उष्ण अरबी समुद्राच्या पाण्यावरील कमी दाब प्रणाली ऑक्टोबर 2025 च्या सुरुवातीला उष्णकटिबंधीय वादळात विकसित झाली, ज्यासाठी गुजरात आणि महाराष्ट्रासाठी IMD सतर्कता जारी केली. हे हवामान बदलामुळे वाढत्या चक्रीवादळ तीव्रतेचे उदाहरण आहे, ज्यामध्ये 50 किमी/तास पर्यंत वारे होते.
19. CCRAS द्वारे ऑक्टोबर 2025 मध्ये सुरू केलेल्या SPARK 4.0 च्या चौथ्या आवृत्तीचे लक्ष्य काय आहे?
a) आधुनिक औषध एकीकरण
b) आयुर्वेदिक संशोधन आणि नवाचार
c) लस विकास
d) बायोटेक स्टार्टअप्स
Answer: b
स्पष्टीकरण: आयुष मंत्रालयांतर्गत केंद्रीय आयुर्वेदिक विज्ञान संशोधन परिषद (CCRAS) ने SPARK 4.0 (2025-26) सुरू केले, जे आयुर्वेदिक नवाचाराला चालना देते. हे हर्बल औषधे आणि वेलनेसमधील स्टार्टअप्सना निधी देते, जे जागतिक आरोग्य ट्रेंड्सदरम्यान पारंपरिक ज्ञानाला प्रोत्साहन देते.
20. धूमकेतू C/2024 S1 (ATLAS) 2025 मध्ये सूर्याच्या सर्वात जवळ कधी येईल?
a) 14 ऑक्टोबर
b) 29-30 ऑक्टोबर
c) 15 नोव्हेंबर
d) 5 डिसेंबर
Answer: b
स्पष्टीकरण: धूमकेतू C/2024 S1 (ATLAS) 29-30 ऑक्टोबर 2025 रोजी पेरिहेलियन (सूर्याच्या सर्वात जवळ) येईल, जो ~210 दशलक्ष किमीवर, मंगळाच्या कक्षेत आहे. संभवतः डोळ्यांनी दिसणारा, हा सौरमालेच्या गतिशीलता आणि हौशी खगोलशास्त्र उत्साहाला अधोरेखित करतो.
21. सप्टेंबर 2025 मध्ये पोलंडच्या जूलिया स्झेरेमेटा यांना हरवून विश्व बॉक्सिंग कपमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारी भारतीय बॉक्सर कोण होती?
a) मेरी कॉम
b) लव्हलिना बोरगोहैन
c) जैस्मिन लांबोरिया
d) निखत झरीन
Answer: c
स्पष्टीकरण: जैस्मिन लांबोरियाने सप्टेंबर 2025 विश्व बॉक्सिंग कपमध्ये 57 किलो वर्गात सुवर्णपदक जिंकले, जूलिया स्झेरेमेटा यांना 4-1 ने हरवले. ही विजय भारताच्या ऑलिम्पिक तयारीला चालना देते, ज्या खेळात भारताने अनेक जागतिक पदके जिंकली आहेत त्या खेळातील उभरत्या महिला प्रतिभेला प्रदर्शित करते.
22. 11 ऑक्टोबर 2025 रोजी गोव्यातील पर्पल फेस्ट 2025 मध्ये कोणते तीन ऐतिहासिक उपक्रमांचा अनावरण झाले?
a) अपंगत्व खेळ कार्यक्रम
b) समावेशक शिक्षण सुधारणा
c) प्रवेशयोग्यता टेक हब, कौशल्य केंद्र आणि सांस्कृतिक अनुदान
d) सार्वत्रिक आरोग्य सेवा प्रवेश
Answer: c
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय पर्पल फेस्ट 2025 (11 ऑक्टोबर) मध्ये गोव्यात, सरकारने अपंग कलाकारांसाठी प्रवेशयोग्यता टेक हब, कौशल्य विकास केंद्र आणि सांस्कृतिक अनुदान सुरू केले. हा कार्यक्रम समावेशाला प्रोत्साहन देतो, जो अपंगत्व हक्क जागरूकतेसाठी जागतिक सहभागींना आकर्षित करतो.
23. सप्टेंबर 2025 मध्ये NCSSR सोबत खेळ विज्ञान आणि स्वदेशी नवाचार वाढवण्यासाठी MoU वर स्वाक्षरी करणारी संस्था कोणती होती?
a) आयआयटी बॉम्बे
b) आयआयटी-दिल्ली
c) आयआयएससी बेंगलुरू
d) एनआयटी त्रिची
Answer: b
स्पष्टीकरण: SAI अंतर्गत राष्ट्रीय खेळ विज्ञान संशोधन केंद्र (NCSSR) ने सप्टेंबर 2025 मध्ये आयआयटी-दिल्लीसह खेळ तंत्रज्ञान सहकार्यासाठी MoU वर स्वाक्षरी केली. हे AI विश्लेषण, बायोमेकॅनिक्स आणि स्वदेशी नवाचारांवर केंद्रित आहे, जे भारताच्या ऑलिम्पिक कामगिरीला उंचावण्यासाठी आहे.
24. ऑक्टोबर 2025 मध्ये पेट्रोलियम क्षेत्राद्वारे उद्घाटन झालेल्या नवीन गॅस मीटर सुविधेची वार्षिक उत्पादन क्षमता किती आहे?
a) 5,00,000 युनिट्स
b) 10 लाख युनिट्स
c) 20 लाख युनिट्स
d) 50 लाख युनिट्स
Answer: b
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2025 मध्ये एक नवीन सुविधा दरवर्षी 10 लाख स्मार्ट आणि प्रीपेड गॅस मीटर तयार करेल, जी डिजिटल मीटरिंगकडे बदलाला समर्थन देते. हे 2014 मध्ये 14 कोटींवरून 2025 मध्ये 33 कोटीपर्यंत वाढलेल्या LPG जोडण्यांशी आणि विस्तारित गॅस पाइपलाइन्सशी संरेखित आहे.
25. 10 ऑक्टोबर 2025 रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक मानसिक आरोग्य दिन 2025 ची थीम कोणती आहे?
a) कामाच्या ठिकाणी कल्याण
b) मानवीय आपत्कालात मानसिक आरोग्य
c) युवा मानसिक लवचिकता
d) डिजिटल डिटॉक्स
Answer: b
स्पष्टीकरण: जागतिक मानसिक आरोग्य दिन (10 ऑक्टोबर 2025) ची थीम "मानवीय आपत्कालात मानसिक आरोग्य" गाझा आणि युक्रेन सारख्या संकटांना संबोधित करते. WHO ने मनोसामाजिक समर्थनावर जोर दिला, ज्यामध्ये संघर्ष क्षेत्रांवरील मानसिक प्रभावावर जागतिक मोहिम केंद्रित आहे.