Current Affairs 16th September 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. ₹2,000 पेक्षा जास्त UPI व्यवहारांवर बहुतांश व्यापाऱ्यांसाठी NPCI ने किती शुल्क लागू केले आहे?
A. 0.2%
B. 0.4%
C. 0.5%
D. 1%
Answer: B. 0.4%
स्पष्टीकरण: NPCI ने ₹2,000 पेक्षा जास्त UPI Person-to-Merchant व्यवहारांवर 0.4% Merchant Discount Rate (MDR) लागू करण्यासंदर्भात परिपत्रक जारी केले आहे.
2. भारताने कोणत्या दोन धोरणात्मक जलमार्गांवरील नाकेबंदीबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली?
A. सुएझ कालवा आणि मलाक्का सामुद्रधुनी
B. बाब-अल-मंदेब (लाल समुद्र) आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी (पर्शियन आखात)
C. पनामा कालवा आणि इंग्लिश चॅनेल
D. बॉस्फोरस आणि डार्डानेल्स
Answer: B. बाब-अल-मंदेब (लाल समुद्र) आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी (पर्शियन आखात)
स्पष्टीकरण: हुथी हल्ले आणि प्रादेशिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर या जलमार्गांवरील नाकेबंदीबद्दल परराष्ट्र मंत्रालयाने “गंभीर चिंता” व्यक्त केली.
3. अमेरिकेच्या Congressional Budget Office नुसार, ऑगस्ट 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत इराणविरुद्धच्या युद्धासाठी संरक्षण विभागाचा खर्च कितीपेक्षा जास्त झाला होता?
A. $18 अब्ज
B. $28 अब्ज
C. $38 अब्ज
D. $48 अब्ज
Answer: C. $38 अब्ज
स्पष्टीकरण: पक्षनिरपेक्ष CBO च्या अंदाजानुसार, 1 ऑगस्ट 2026 पर्यंत खर्च $38 अब्जपेक्षा जास्त झाला होता. संघर्षाची तीव्रता लक्षात घेता पुढे दर महिन्याला $3 अब्ज किंवा त्यापेक्षा जास्त खर्च होऊ शकतो.
4. ऑगस्ट 2026 मध्ये भारताच्या वस्तू निर्यातीत वर्ष-दर-वर्ष अंदाजे किती वाढ झाली?
A. 12.5%
B. 18.7%
C. 26.12%
D. 32.4%
Answer: C. 26.12%
स्पष्टीकरण: ऑगस्ट 2026 मध्ये भारताची निर्यात 26.12% वाढून 43.81 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाली, तर व्यापार तूट कमी होऊन 26.86 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाली.
5. भारत आणि व्हिएतनामने कोणते वर्ष “भारत-व्हिएतनाम मैत्री वर्ष” म्हणून साजरे करण्याचे मान्य केले?
A. 2026
B. 2027
C. 2028
D. 2030
Answer: B. 2027
स्पष्टीकरण: 19व्या भारत-व्हिएतनाम संयुक्त आयोगाच्या बैठकीदरम्यान दोन्ही देशांनी राजनैतिक संबंधांच्या 55 वर्षांच्या निमित्ताने 2027 हे वर्ष भारत-व्हिएतनाम मैत्री वर्ष म्हणून साजरे करण्याचा निर्णय घेतला.
6. 16 सप्टेंबर 2026 रोजी SEMICON India 2026 पूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी कोणत्या प्रमुख उद्योगातील नेत्यांसोबत राउंडटेबल बैठक घेणार होते?
A. ऑटोमोबाईल
B. सेमीकंडक्टर
C. फार्मास्युटिकल्स
D. अक्षय ऊर्जा
Answer: B. सेमीकंडक्टर
स्पष्टीकरण: SEMICON India 2026 च्या औपचारिक उद्घाटनापूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी नवी दिल्ली येथे जागतिक सेमीकंडक्टर कंपन्यांच्या CEO सोबत बैठक घेणार होते.
7. World Circular Economy Forum 2026 (WCEF 2026) चे आयोजन भारतातील कोणत्या शहर/राज्यात करण्यात आले आहे?
A. नवी दिल्ली
B. मुंबई, महाराष्ट्र
C. गांधीनगर, गुजरात
D. बेंगळुरू, कर्नाटक
Answer: C. गांधीनगर, गुजरात
स्पष्टीकरण: भारत 15 ते 18 सप्टेंबर 2026 दरम्यान गांधीनगर येथे WCEF 2026 चे आयोजन करत आहे. या कार्यक्रमाचा मुख्य भर शाश्वतता आणि सर्क्युलर इकॉनॉमी पद्धतींवर आहे.
8. दरवर्षी 16 सप्टेंबर रोजी जगभरात काय साजरे केले जाते?
A. जागतिक पर्यावरण दिन
B. जागतिक ओझोन दिन
C. आंतरराष्ट्रीय शांतता दिन
D. जागतिक आरोग्य दिन
Answer: B. जागतिक ओझोन दिन
स्पष्टीकरण: 16 सप्टेंबर रोजी ओझोन थराच्या संरक्षणासाठी आंतरराष्ट्रीय दिन म्हणजेच जागतिक ओझोन दिन साजरा केला जातो. 1987 मध्ये झालेल्या Montreal Protocol च्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.
9. भारतातील National Engineers’ Day कोणत्या Bharat Ratna पुरस्कार विजेत्याच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
A. सी. व्ही. रमण
B. एम. विश्वेश्वरय्या
C. होमी भाभा
D. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम
Answer: B. एम. विश्वेश्वरय्या
स्पष्टीकरण: भारतात National Engineers’ Day 15 सप्टेंबर रोजी सर एम. विश्वेश्वरय्या यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो.
10. अमेरिकेतील फेडरल न्यायाधीशाने ट्रम्प प्रशासनाचा कोणत्या परदेशी नागरिकांच्या वास्तव्याचा कालावधी मर्यादित करणारा नियम रोखला?
A. फक्त पर्यटक
B. परदेशी विद्यार्थी, पत्रकार आणि एक्सचेंज व्हिजिटर्स
C. व्यवसाय व्हिसा धारक
D. कायमस्वरूपी रहिवासी
Answer: B. परदेशी विद्यार्थी, पत्रकार आणि एक्सचेंज व्हिजिटर्स
स्पष्टीकरण: फेडरल न्यायाधीशाने हा नियम तात्पुरता रोखला. या नियमामुळे या श्रेणीतील नागरिकांच्या वास्तव्याचा कालावधी मर्यादित झाला असता आणि त्यांना वारंवार मुदतवाढीसाठी अर्ज करावा लागला असता.
11. बांगलादेशातील एका न्यायाधिकरणाने सात माजी Awami League नेत्यांना मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्याच्या प्रकरणात कोणती शिक्षा सुनावली?
A. जन्मठेप
B. मृत्युदंड
C. 20 वर्षांची सक्तमजुरीची शिक्षा
D. निर्दोष मुक्तता
Answer: B. मृत्युदंड
स्पष्टीकरण: बांगलादेशच्या International Crimes Tribunal-2 ने वरिष्ठ Awami League नेत्यांसह सात जणांना मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्याच्या प्रकरणात मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली.
12. मणिपूरमधील Tamenglong जिल्ह्यातील हल्ल्यात कोणत्या समुदायातील दोन महिलांची हत्या करण्यात आली?
A. मैतेई
B. नागा
C. कुकी
D. पांगल
Answer: C. कुकी
स्पष्टीकरण: अज्ञात बंदूकधाऱ्यांनी Leisangphai गावावर हल्ला केला. या हल्ल्यात दोन कुकी महिलांचा मृत्यू झाला. ही घटना सुरू असलेल्या जातीय हिंसाचाराच्या पार्श्वभूमीवर घडली.
13. तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्र्यांच्या UK दौऱ्यादरम्यान राज्याने अंदाजे किती कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीसाठी MoUs वर स्वाक्षऱ्या केल्या?
A. ₹5,300 कोटी
B. ₹10,000 कोटी
C. ₹15,300 कोटी
D. ₹25,000 कोटी
Answer: C. ₹15,300 कोटी
स्पष्टीकरण: तमिळनाडू सरकारने ₹15,300 कोटींपेक्षा जास्त गुंतवणुकीचे प्रस्ताव आणि वचनबद्धता मिळवली. यामुळे 10,000 पेक्षा जास्त रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.
14. भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त Gyanesh Kumar 16 सप्टेंबर 2026 च्या आसपास कोणत्या शेजारी देशाच्या दौऱ्यावर जाणार होते?
A. नेपाळ
B. भूतान
C. श्रीलंका
D. मालदीव
Answer: B. भूतान
स्पष्टीकरण: मुख्य निवडणूक आयुक्त Gyanesh Kumar भूतानच्या अधिकृत दौऱ्यावर होते. या दौऱ्यात ते भूतानचे पंतप्रधान आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची भेट घेणार होते.
15. WTO Public Forum 2026 कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आले होते?
A. न्यूयॉर्क
B. जिनिव्हा
C. ब्रुसेल्स
D. पॅरिस
Answer: B. जिनिव्हा
स्पष्टीकरण: World Trade Organization चा Public Forum 2026 जिनिव्हा येथे 15 ते 17 सप्टेंबर दरम्यान आयोजित करण्यात आला. यामध्ये जागतिक व्यापार व्यवस्थेशी संबंधित मुद्द्यांवर चर्चा करण्यात आली.
16. ऑगस्ट 2026 मध्ये ग्रामीण गरीबांसाठी कामाची उपलब्धता MGNREGS च्या तुलनेत सुमारे 9% कमी कोणत्या योजनेत होती?
A. PM-KISAN
B. VB-G RAM G योजना
C. आयुष्मान भारत
D. जल जीवन मिशन
Answer: B. VB-G RAM G योजना
स्पष्टीकरण: अहवालानुसार, ऑगस्टमध्ये VB-G RAM G योजनेअंतर्गत कामाची उपलब्धता MGNREGS च्या तुलनेत सुमारे 9% कमी होती.
17. भारत आणि MERCOSUR यांनी First Additional Protocol वर मुख्यतः कशासाठी स्वाक्षरी केली?
A. व्हिसामुक्त प्रवास
B. Electronic Certificates of Origin (e-CoO)
C. संरक्षण उपकरणांचे सह-उत्पादन
D. चलन विनिमय करार
Answer: B. Electronic Certificates of Origin (e-CoO)
स्पष्टीकरण: या प्रोटोकॉलमुळे कस्टम प्रक्रियांचे आधुनिकीकरण होण्यास आणि India–MERCOSUR Preferential Trade Agreement अंतर्गत इलेक्ट्रॉनिक Certificates of Origin स्वीकारण्यास मदत होईल.
18. सप्टेंबर 2026 च्या मध्यात प्रादेशिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर Brent crude oil ची किंमत अंदाजे कोणत्या पातळीवर पोहोचली होती?
A. $80 पेक्षा कमी
B. सुमारे $90
C. $107 पेक्षा जास्त
D. $150 पेक्षा जास्त
Answer: C. $107 पेक्षा जास्त
स्पष्टीकरण: Brent crude ची किंमत सुमारे $107.55 प्रति बॅरलपर्यंत वाढली, तर WTI च्या किमतीतही वाढ झाली. मध्य-पूर्वेतील घडामोडींमुळे पुरवठ्याबाबत निर्माण झालेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर ही वाढ झाली.
19. युरोपियन युनियन कोणत्या वयोगटातील लोकांसाठी सोशल मीडिया आणि संबंधित प्लॅटफॉर्मची उपलब्धता मर्यादित करण्याचा प्रस्ताव ठेवणार होते?
A. 12 वर्षांखालील
B. 15 वर्षांखालील
C. 18 वर्षांखालील
D. 21 वर्षांखालील
Answer: B. 15 वर्षांखालील
स्पष्टीकरण: युरोपियन युनियन 15 वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया, व्हिडिओ-शेअरिंग प्लॅटफॉर्म आणि चॅटबॉट्सची उपलब्धता मर्यादित करण्याच्या प्रस्तावावर विचार करत होते.
20. NATO सैन्याने बेलारूसमधून कोणत्या देशाच्या हवाई हद्दीत प्रवेश केलेला ड्रोन पाडला?
A. पोलंड
B. लिथुआनिया
C. लाटव्हिया
D. एस्टोनिया
Answer: B. लिथुआनिया
स्पष्टीकरण: एक ड्रोन बेलारूसच्या हवाई हद्दीतून लिथुआनियामध्ये प्रवेश केला होता. त्यानंतर NATO च्या एका लढाऊ विमानाने pumped-storage plant जवळ हा ड्रोन पाडला.
21. केनियाने प्रक्रिया न केलेल्या कोणत्या वस्तूच्या निर्यातीवर बंदी घालण्याची घोषणा केली आणि देशांतर्गत रिफायनरी उभारण्याची योजना आखली?
A. कॉफी
B. सोने
C. चहा
D. हिरे
Answer: B. सोने
स्पष्टीकरण: केनियाने प्रक्रिया न केलेल्या सोन्याच्या निर्यातीवर बंदी घातली आणि देशांतर्गत मूल्यवर्धनासाठी किमान तीन रिफायनरी उभारण्याची योजना आखली.
22. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार, Democratic Republic of the Congo मध्ये दररोजच्या Ebola रुग्णांची संख्या घटून अंदाजे किती झाली होती?
A. 20
B. 50
C. 80
D. 150
Answer: C. 80
स्पष्टीकरण: दररोजची प्रकरणे सुमारे 120 वरून 80 पर्यंत कमी झाली होती. अनेक आरोग्य क्षेत्रांमध्ये अनेक आठवड्यांपर्यंत नवीन संसर्गाची नोंद झाली नव्हती.
23. Doordarshan ने या कालावधीत प्रसारणाची अंदाजे किती वर्षे पूर्ण केली?
A. 50
B. 60
C. 67
D. 75
Answer: C. 67
स्पष्टीकरण: Doordarshan ने प्रसारणाची 67 वर्षे पूर्ण केली. भारतातील जवळपास सर्व भागांमध्ये त्याचे व्यापक प्रसारण नेटवर्क आहे.
24. Pradhan Mantri Kisan Maandhan Yojana (PM-KMY) ने सप्टेंबर 2026 मध्ये किती वर्षे पूर्ण केली?
A. 5
B. 7
C. 10
D. 12
Answer: B. 7
स्पष्टीकरण: लहान आणि सीमांत शेतकऱ्यांसाठी असलेल्या स्वैच्छिक अंशदायी पेन्शन योजना PM-KMY ने सात वर्षे पूर्ण केली. वर्षाच्या सुरुवातीला जवळपास 25 लाख नोंदणी झाल्याची माहिती देण्यात आली होती.
25. काँग्रेसने केंद्राच्या UPI MDR निर्णयावर टीका करताना हा निर्णय कोणत्या देशाच्या दबावामुळे प्रभावित झाल्याचा आरोप केला?
A. चीन
B. संयुक्त राज्य अमेरिका
C. युनायटेड किंगडम
D. रशिया
Answer: B. संयुक्त राज्य अमेरिका
स्पष्टीकरण: राहुल गांधी यांच्यासह काँग्रेस नेत्यांनी आरोप केला की, अधिक मूल्याच्या UPI व्यवहारांवर MDR लागू करण्यासाठी सरकारने अमेरिकेच्या दबावापुढे झुकून हा निर्णय घेतला.