Current Affairs 1st October 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. संयुक्त राष्ट्राने घोषित केल्यानुसार दरवर्षी 1 ऑक्टोबर रोजी कोणता दिवस साजरा केला जातो?
A) जागतिक शिक्षक दिन
B) आंतरराष्ट्रीय ज्येष्ठ नागरिक दिन
C) जागतिक अन्न दिन
D) आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन
Answer: B) आंतरराष्ट्रीय ज्येष्ठ नागरिक दिन
स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्र 1 ऑक्टोबर हा आंतरराष्ट्रीय ज्येष्ठ नागरिक दिन म्हणून साजरा करते. या दिवसाचा उद्देश ज्येष्ठ व्यक्तींचे हक्क, सन्मान आणि कल्याण याबाबत जागरूकता वाढवणे हा आहे.
2. संघ लोकसेवा आयोगाने (UPSC) 2026 मध्ये आपल्या स्थापनेची 100 वर्षे कोणत्या तारखेला पूर्ण केली?
A) 26 जानेवारी 2026
B) 15 ऑगस्ट 2026
C) 1 ऑक्टोबर 2026
D) 26 नोव्हेंबर 2026
Answer: C) 1 ऑक्टोबर 2026
स्पष्टीकरण: भारत सरकार अधिनियम, 1919 अंतर्गत 1 ऑक्टोबर 1926 रोजी पहिला लोकसेवा आयोग स्थापन करण्यात आला होता.
3. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 2027-28 रब्बी हंगामासाठी गव्हाच्या किमान आधारभूत किमतीत (MSP) किती वाढ केली?
A) ₹15 प्रति क्विंटल
B) ₹25 प्रति क्विंटल
C) ₹50 प्रति क्विंटल
D) ₹75 प्रति क्विंटल
Answer: B) ₹25 प्रति क्विंटल
स्पष्टीकरण: शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाला आधार देण्यासाठी मंत्रिमंडळाने 2027-28 विपणन वर्षासाठी गव्हाचा MSP ₹25 ने वाढवून ₹2,610 प्रति क्विंटल केला.
4. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने दिल्लीसाठी इंटेलिजेंट ट्रॅफिक मॅनेजमेंट सिस्टम (ITMS) ला अंदाजे किती खर्चाने मंजुरी दिली?
A) ₹790 कोटी
B) ₹1,790 कोटी
C) ₹2,790 कोटी
D) ₹3,790 कोटी
Answer: B) ₹1,790 कोटी
स्पष्टीकरण: आर्थिक व्यवहारांच्या मंत्रिमंडळ समितीने दिल्लीसाठी सुमारे ₹1,789–1,790 कोटी खर्चाच्या AI-आधारित ITMS प्रकल्पाला मंजुरी दिली. हा प्रकल्प दिल्ली पोलिसांकडून प्रमुख चौकांना समाविष्ट करून राबवला जाणार आहे.
5. स्वच्छ भारत मिशन-शहरी 2.0 अंतर्गत 50 मॉडेल शहरे विकसित करण्यासाठी कोणता उपक्रम सुरू करण्यात आला?
A) स्मार्ट सिटी मिशन
B) PRAGATI-50
C) AMRUT 2.0
D) क्लीन इंडिया मिशन
Answer: B) PRAGATI-50
स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्र्यांनी SBM-U 2.0 अंतर्गत PRAGATI-50 उपक्रम सुरू केला. या अंतर्गत 24 राज्यांमध्ये 50 मॉडेल शहरे विकसित केली जाणार आहेत, जी स्वच्छतेचे उच्च मानक दर्शवतील.
6. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्या मते भारतीय नौदल 2026 मध्ये किती युद्धनौका सेवेत दाखल करण्याची योजना आखत आहे?
A) 10
B) 12
C) 15
D) 18
Answer: D) 18
स्पष्टीकरण: भारतीय नौदल 2026 मध्ये 18 युद्धनौका सेवेत दाखल करणार आहे.
7. मानव आणि प्राण्यांच्या जीवाला असलेल्या धोक्याचा हवाला देत केंद्र सरकारने कोणत्या अत्यंत विषारी तणनाशकावर बंदी घातली?
A) ग्लायफोसेट
B) पॅराक्वाट डाय-क्लोराइड
C) अॅट्राझिन
D) 2,4-D
Answer: B) पॅराक्वाट डाय-क्लोराइड
स्पष्टीकरण: कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने पॅराक्वाट डाय-क्लोराइडवर अधिकृतपणे बंदी घातली. हे जगातील सर्वात विषारी गैर-निवडक तणनाशकांपैकी एक आहे.
8. अमेरिकन सैन्याने इराकमधून अंदाजे किती वर्षांच्या उपस्थितीनंतर माघार पूर्ण केली?
A) 10 वर्षे
B) 15 वर्षे
C) 20+ वर्षे (2003 पासून)
D) 30 वर्षे
Answer: C) 20+ वर्षे (2003 पासून)
स्पष्टीकरण: अमेरिकेने 30 सप्टेंबर 2026 रोजी इराकमधील आपले लष्करी मिशन समाप्त केले. यामुळे 2003 मधील आक्रमणानंतर सुरू झालेल्या सुमारे 23 वर्षांच्या उपस्थितीचा आणि ISIS विरोधी मिशनचा शेवट झाला.
9. कोणत्या एअरलाइनच्या विमानात कॉकपिटमध्ये चाकूहल्ल्याची घटना घडली, ज्यामध्ये सह-पायलटने विमान क्रॅश करण्याचा प्रयत्न केला?
A) Emirates
B) Flydubai
C) Qatar Airways
D) Etihad
Answer: B) Flydubai
स्पष्टीकरण: दुबईहून तेल अवीवकडे जाणाऱ्या Flydubai विमानात ओमानी सह-पायलटने भारतीय वंशाचे कॅप्टन सुमित मच्छर यांच्यावर चाकूने हल्ला केला आणि विमान क्रॅश करण्याचा प्रयत्न केला. विमान सौदी अरेबियाकडे वळवण्यात आले आणि सह-पायलटला अटक करण्यात आली.
10. भारताच्या महिला कंपाउंड तिरंदाजी संघाने 2026 आशियाई क्रीडा स्पर्धेत कोणत्या देशाचा पराभव करून सुवर्णपदक जिंकले?
A) दक्षिण कोरिया
B) जपान
C) चीन
D) चायनीज तैपेई
Answer: C) चीन
स्पष्टीकरण: भारताने चीनचा 238-234 असा पराभव करून महिला कंपाउंड संघाचे सुवर्णपदक जिंकले आणि जागतिक विक्रमाची बरोबरी केली. मिश्र कंपाउंड संघानेही सुवर्णपदक जिंकले.
11. वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यात 406 धावांच्या लक्ष्याचा पाठलाग करताना भारताने आठ गडी राखून विजय मिळवला. या सामन्यात नाबाद 223 धावा करणारा कर्णधार कोण होता?
A) रोहित शर्मा
B) विराट कोहली
C) शुभमन गिल
D) हार्दिक पांड्या
Answer: C) शुभमन गिल
स्पष्टीकरण: कर्णधार शुभमन गिलने 133 चेंडूंमध्ये नाबाद 223 धावा केल्या, तर रोहित शर्माने 101 धावा केल्या. भारताने पुरुषांच्या एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये सर्वात मोठ्या यशस्वी धावांचा पाठलाग केला.
12. दुसरा ASEAN-भारत सागरी सराव (AIME 2026) कोणत्या देशात आयोजित केला जात आहे?
A) इंडोनेशिया
B) व्हिएतनाम
C) फिलिपिन्स
D) थायलंड
Answer: C) फिलिपिन्स
स्पष्टीकरण: AIME 2026 फिलिपिन्समध्ये आयोजित केला जात आहे. याचा उद्देश भारत आणि ASEAN सदस्य देशांमधील सागरी सहकार्य वाढवणे हा आहे.
13. ऑगस्ट 2026 मध्ये भारताच्या औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकाची (IIP) वाढ अंदाजे किती होती?
A) 5.5%
B) 7.4%
C) 8%
D) 9.5%
Answer: C) 8%
स्पष्टीकरण: ऑगस्ट 2026 मध्ये IIP वाढ 8% झाली, जी जुलैमध्ये 7.4% होती. ही वाढ सुमारे 9% असलेल्या उत्पादन क्षेत्राच्या वाढीमुळे झाली.
14. भारतात Apple Pay कोणत्या बँकेला पहिला भागीदार बनवून लॉन्च करण्यात आले?
A) HDFC Bank
B) ICICI Bank
C) Axis Bank
D) SBI
Answer: C) Axis Bank
स्पष्टीकरण: अनेक वर्षांच्या जागतिक विस्तारानंतर Apple Pay भारतात लॉन्च झाले आणि Axis Bank हा पहिला बँकिंग भागीदार ठरला.
15. भारतीय संस्थांनी अरबी समुद्रात एका इराणी बोटीतून अंदाजे ₹3,000 कोटी किमतीचे अमली पदार्थ जप्त केले. किती पाकिस्तानी नागरिकांना ताब्यात घेण्यात आले?
A) 3
B) 5
C) 7
D) 10
Answer: B) 5
स्पष्टीकरण: सुमारे 526 किलो हेरॉईन आणि मेथॅम्फेटामाइन जप्त करण्यात आले. इराणी जहाजावरील पाच पाकिस्तानी नागरिकांना अटक करण्यात आली.
16. विरोधी INDIA आघाडीने “मत चोरी” मोहिमेअंतर्गत निवडणूक आयोगाकडे मोर्चा काढण्याची घोषणा केली. मुख्य मोर्चा कोणत्या तारखेला नियोजित होता?
A) 2 ऑक्टोबर
B) 6 ऑक्टोबर
C) 8 ऑक्टोबर
D) 15 ऑक्टोबर
Answer: B) 6 ऑक्टोबर
स्पष्टीकरण: INDIA आघाडीने “सेव्ह डेमोक्रसी मार्च”ची घोषणा केली आणि 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी निवडणूक आयोगाकडे मोर्चा काढण्याची योजना आखली.
17. लष्कर-ए-तैयबाचा प्रमुख दहशतवादी मोहम्मद आसिफ उर्फ हाशिम मूसा याला जम्मू-काश्मीरमधील कोणत्या जिल्ह्यात चकमकीत ठार करण्यात आले?
A) अनंतनाग
B) बारामुल्ला
C) बडगाम
D) पुलवामा
Answer: C) बडगाम
स्पष्टीकरण: लष्कर-ए-तैयबाच्या कमांडरला, ज्याला मूसा या नावानेही ओळखले जात होते, ऑपरेशन कोराग अंतर्गत बडगामच्या खानसाहिब भागात झालेल्या रात्रीच्या चकमकीत ठार करण्यात आले.
18. पर्यावरण मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी कोणत्या मिशनच्या आवृत्तीच्या अंमलबजावणीसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली?
A) राष्ट्रीय स्वच्छ वायू मिशन 2.0
B) राष्ट्रीय तटीय मिशन 2.0
C) राष्ट्रीय हरित मिशन 2.0
D) राष्ट्रीय नदी मिशन 2.0
Answer: B) राष्ट्रीय तटीय मिशन 2.0
स्पष्टीकरण: नवी दिल्ली येथे राष्ट्रीय तटीय मिशन (NCM) 2.0 च्या अंमलबजावणीसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करण्यात आली.
19. ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर फेज-III (GEC-III) ला किती नवीकरणीय ऊर्जा वाहून नेण्याच्या उद्देशाने मंजुरी देण्यात आली?
A) 50 GW
B) 100 GW
C) 135 GW
D) 200 GW
Answer: C) 135 GW
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने GEC-III ला मंजुरी दिली. याला PM-DHARA शी संबंधित ट्रान्समिशन योजना असेही म्हटले जाते. या योजनेअंतर्गत 135 GW पर्यंत नवीकरणीय ऊर्जेसाठी आंतर-राज्यीय ट्रान्समिशनची सुविधा उपलब्ध होणार आहे.
20. 2026 मध्ये भारतातील मान्सूनचा पाऊस 2001 नंतर चौथा सर्वात कमी नोंदवला गेला आणि त्यात अंदाजे किती तूट होती?
A) 5%
B) 8%
C) 13%
D) 20%
Answer: C) 13%
स्पष्टीकरण: IMD नुसार, 1 जून ते 30 सप्टेंबर 2026 या कालावधीत देशात सुमारे 13% पावसाची तूट नोंदवली गेली.
21. बँकर्स बुक्स एव्हिडन्स ॲक्ट, 2026 हा 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी लागू झाला. त्याने कोणत्या वर्षातील वसाहतकालीन कायद्याची जागा घेतली?
A) 1872
B) 1891
C) 1911
D) 1947
Answer: B) 1891
स्पष्टीकरण: नवीन बँकर्स बुक्स एव्हिडन्स ॲक्ट, 2026 ने 135 वर्षे जुन्या 1891 च्या कायद्याची जागा घेतली. याचा उद्देश बँकिंग नोंदींचा पुरावा म्हणून वापर करण्याच्या व्यवस्थेचे आधुनिकीकरण करणे हा आहे.
22. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी व्यापार, संरक्षण आणि इतर सहकार्याचा आढावा घेण्यासाठी कोणत्या अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांशी दूरध्वनीवरून चर्चा केली?
A) जो बायडेन
B) डोनाल्ड ट्रम्प
C) कमला हॅरिस
D) रॉन डीसॅंटिस
Answer: B) डोनाल्ड ट्रम्प
स्पष्टीकरण: पंतप्रधान मोदी आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत-अमेरिका व्यापक जागतिक धोरणात्मक भागीदारीचा आढावा घेतला. यात व्यापार, संरक्षण, ऊर्जा आणि महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञानाचा समावेश होता.
23. कावेरी इंजिनने रशियामध्ये एक महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण केला आणि आता ते कोणत्या भारतीय स्टील्थ प्लॅटफॉर्मसोबत एकत्रित करण्यासाठी तयार आहे?
A) तेजस Mk2
B) AMCA
C) घातक UCAV
D) LCA Navy
Answer: C) घातक UCAV
स्पष्टीकरण: भारताच्या स्वदेशी कावेरी इंजिनच्या प्रयत्नांना रशियामध्ये महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर चालना मिळाली. आता हे स्टील्थ मानवरहित लढाऊ हवाई वाहन (UCAV) घातकसोबत एकत्रित करण्यासाठी तयार असल्याचे सांगितले जात आहे.
24. ज्या राज्यांमध्ये अतिरिक्त विशेष सखोल पुनरावलोकन (SIR) प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, त्या राज्यांमध्ये निवडणूक आयोगाने फॉर्म 6 मधील अतिरिक्त SIR घोषणा काढून टाकली. याचा अर्थ नवीन अर्जदार आता काय भरतील?
A) नवीन केवळ डिजिटल फॉर्म
B) मतदार नोंदणी नियमांनुसार वैधानिक फॉर्म 6
C) केवळ फॉर्म 7
D) सोपे ऑनलाइन प्रतिज्ञापत्र
Answer: B) मतदार नोंदणी नियमांनुसार वैधानिक फॉर्म 6
स्पष्टीकरण: ज्या राज्यांमध्ये SIR प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, तेथे अतिरिक्त घोषणा काढून टाकण्यात आली आहे. आता अर्जदार नियमित वैधानिक फॉर्म 6 चा वापर करतील.
25. आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये भारताच्या नोंदणीकृत उत्पादन क्षेत्राचे उत्पादन अंदाजे किती टक्क्यांनी वाढले?
A) 5.2%
B) 6.5%
C) 7.81%
D) 9.1%
Answer: C) 7.81%
स्पष्टीकरण: आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये नोंदणीकृत उत्पादन क्षेत्राचे औद्योगिक उत्पादन 7.81% वाढले, तर रोजगारातही सुमारे 7.2% वाढ झाली.