Current Affairs 25st August 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि बिग डेटा ॲनालिटिक्स-आधारित रस्ते सुरक्षा पायलट प्रकल्प लागू करणारे भारतातील पहिले राज्य कोणते बनले आहे?
a) हरियाणा
b) उत्तर प्रदेश
c) ओडिशा
d) तामिळनाडू
Answer: b) उत्तर प्रदेश
स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेश सरकारने रस्ते सुरक्षा सुधारण्यासाठी एआय आणि बिग डेटा ॲनालिटिक्सचा वापर करून एक पायलट प्रकल्प सुरू केला आहे. ही प्रणाली अपघातांचे अहवाल, हवामान आणि इतर डेटाचे विश्लेषण करून रस्त्यांवरील 'ब्लॅक स्पॉट' आणि त्यांच्या कारणांची ओळख करते.
2. भारत सरकारने पुढील पिढीतील सुधारणांना चालना देण्यासाठी दोन उच्च-अधिकार गट (HPGs) स्थापन केले आहेत. या गटांचे अध्यक्ष कोण आहेत?
a) एन.के. सिंग
b) शक्तिकांत दास
c) राजीव गौबा
d) पी.के. मिश्रा
Answer: c) राजीव गौबा
स्पष्टीकरण: पंतप्रधानांच्या स्वातंत्र्यदिनाच्या भाषणानंतर, पुढील पिढीतील आणि गैर-आर्थिक क्षेत्रातील सुधारणांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी एचपीजीचे गठन करण्यात आले, ज्यांचे अध्यक्ष नीती आयोगाचे पूर्णवेळ सदस्य राजीव गौबा आहेत.
3. "सक्षम निवेशक" (Saksham Niveshak) मोहीम कोणत्या भारतीय संस्थेने सुरू केली आहे?
a) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI)
b) गुंतवणूकदार शिक्षण आणि संरक्षण निधी प्राधिकरण (IEPFA)
c) भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ (SEBI)
d) राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँक (NABARD)
Answer: b) गुंतवणूकदार शिक्षण आणि संरक्षण निधी प्राधिकरण (IEPFA)
स्पष्टीकरण: कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या IEPFA ने "सक्षम निवेशक" मोहीम सुरू केली आहे. या 100 दिवसांच्या मोहिमेचा उद्देश गुंतवणूकदारांना त्यांचे दावा न केलेले लाभांश परत मिळवण्यात आणि त्यांच्या KYC तपशील अद्ययावत करण्यात मदत करणे आहे.
4. भारतीय रेल्वेने सुरक्षा आणि कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी सुरू केलेल्या स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण प्रणालीचे नाव काय आहे?
a) रेलगार्ड 1.0
b) कवच 4.0
c) सुरक्षा 5.0
d) ट्रॅकशील्ड 2.0
Answer: b) कवच 4.0
स्पष्टीकरण: भारतीय रेल्वेच्या संशोधन डिझाइन आणि मानक संस्थेने (RDSO) विकसित केलेली, कवच 4.0 ही एक ट्रेन संरक्षण प्रणाली आहे जी ट्रेनचा वेग नियंत्रित करून आणि मानवी चुका कमी करून अपघात कमी करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे.
5. सिंधू नदीच्या संवर्धनासाठी कोणत्या भारतीय राज्याने 12 ऑगस्ट हा "सफाई आंदोलन दिवस" म्हणून घोषित केला आहे?
a) हिमाचल प्रदेश
b) पंजाब
c) जम्मू आणि काश्मीर
d) लडाख
Answer: d) लडाख
स्पष्टीकरण: लडाखने सिंधू नदीच्या जैवविविधतेचे संवर्धन करण्याच्या उद्देशाने सरकार-समर्थित स्वच्छता आंदोलन आयोजित करण्यासाठी 12 ऑगस्टला "सफाई आंदोलन दिवस" म्हणून घोषित केले आहे.
6. भारतीय लष्कराच्या दाओ डिव्हिजनने अरुणाचल प्रदेशच्या काही भागात डिजिटल आणि मोबाइल कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी कोणत्या कंपनीसोबत सामंजस्य करार (MoU) केला आहे?
a) रिलायन्स जिओ
b) व्होडाफोन आयडिया
c) भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL)
d) भारती एअरटेल
Answer: d) भारती एअरटेल
स्पष्टीकरण: दिबांग व्हॅली आणि अंजाव जिल्ह्यांच्या दुर्गम सीमावर्ती भागांमध्ये सेल्युलर नेटवर्क कव्हरेज सुधारण्यासाठी या सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली आहे, जे धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे सीमावर्ती प्रदेश आहेत.
7. नुकताच कोणत्या भारतीय बँकेने "SIB Gold Xpress" नावाचे नवीन सुवर्ण कर्ज उत्पादन सुरू केले आहे?
a) फेडरल बँक
b) साउथ इंडियन बँक (SIB)
c) HDFC बँक
d) ॲक्सिस बँक
Answer: b) साउथ इंडियन बँक (SIB)
स्पष्टीकरण: "SIB Gold Xpress" हे साउथ इंडियन बँकेने ग्राहकांना ₹25,000 ते ₹25 लाखांपर्यंतच्या कर्ज रकमेसह, कर्जासाठी जलद आणि सोयीस्कर प्रवेश देण्यासाठी डिझाइन केलेले एक सुवर्ण कर्ज उत्पादन आहे.
8. टपाल विभागाने 25 ऑगस्ट 2025 पासून कोणत्या देशासाठी बहुतेक आंतरराष्ट्रीय टपाल सेवा तात्पुरत्या निलंबित केल्या आहेत?
a) युनायटेड किंगडम
b) युनायटेड स्टेट्स
c) चीन
d) कॅनडा
Answer: b) युनायटेड स्टेट्स
स्पष्टीकरण: हा निर्णय एका नवीन अमेरिकी कार्यकारी आदेशाच्या प्रतिसादात घेण्यात आला आहे, जो कमी किमतीच्या वस्तूंसाठी शुल्क-मुक्त सवलत मागे घेतो, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय टपाल शिपमेंटसाठी नवीन गुंतागुंत निर्माण होते.
9. नुकताच कोणत्या राज्य सरकारने गाय संरक्षण आणि ग्रामीण विकासावर लक्ष केंद्रित करून आदर्श गावे विकसित करण्यासाठी "वृंदावन ग्राम योजना" सुरू केली आहे?
a) उत्तर प्रदेश
b) मध्य प्रदेश
c) गुजरात
d) हरियाणा
Answer: b) मध्य प्रदेश
स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेश सरकारच्या या योजनेचा उद्देश राज्यातील 313 ब्लॉक्सपैकी प्रत्येकातून एक ग्रामपंचायत निवडणे आहे, ज्याचे नाव "वृंदावन ग्राम" ठेवले जाईल, जिथे गोकल्याणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी एक गोशाळा (गाय घर) स्थापन केली जाईल.
10. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) नुकताच मान्यता दिलेला "कॅन्सर मुक्त कन्नपुरम" कार्यक्रम कोणत्या भारतीय राज्यात सुरू करण्यात आला होता?
a) केरळ
b) कर्नाटक
c) आंध्र प्रदेश
d) तामिळनाडू
Answer: a) केरळ
स्पष्टीकरण: WHO ने "कॅन्सर मुक्त कन्नपुरम" कार्यक्रमाला मान्यता दिली आहे, जी कर्करोग जागरूकता आणि प्रतिबंधावर केंद्रित एक समुदाय-नेतृत्व असलेली पहल आहे, जी कन्नपुरम, केरळ येथे सुरू करण्यात आली होती.
11. ओमानच्या आखातात नुकताच "सस्टेनेबल पॉवर 1404" क्षेपणास्त्र सराव कोणत्या देशाने केला?
a) सौदी अरेबिया
b) इराण
c) कतार
d) संयुक्त अरब अमिराती
Answer: b) इराण
स्पष्टीकरण: इराणने आपली नौदल आणि क्षेपणास्त्र क्षमता प्रदर्शित करण्यासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाच्या जलमार्गात हे लष्करी सराव केले.
12. हेप्टाप्लेरम असामिकम नावाच्या वनस्पतीची एक नवीन प्रजाती नुकतीच कोणत्या भारतीय राज्यात सापडली आहे?
a) अरुणाचल प्रदेश
b) आसाम
c) नागालँड
d) त्रिपुरा
Answer: b) आसाम
स्पष्टीकरण: वैज्ञानिकांनी अलीकडेच आसाम राज्यात वनस्पतीची ही नवीन प्रजाती शोधली आहे, ज्यामुळे या प्रदेशाच्या समृद्ध जैवविविधतेत भर पडली आहे.
13. कोणती संस्था तिच्या उपग्रह ब्रॉडबँड पुढाकार, प्रोजेक्ट कुइपर (Project Kuiper) द्वारे इंटरनेट-फ्रॉम-स्पेस नेटवर्क तयार करत आहे?
a) स्पेसएक्स (SpaceX)
b) ब्लू ओरिजिन (Blue Origin)
c) ॲमेझॉन (Amazon)
d) इन-स्पेस (IN-SPACe)
Answer: c) ॲमेझॉन (Amazon)
स्पष्टीकरण: प्रोजेक्ट कुइपर ही ॲमेझॉनची एक पहल आहे, जी दुर्गम आणि कमी सेवा असलेल्या भागांमध्ये उच्च-गती इंटरनेट प्रदान करण्यासाठी लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) उपग्रहांचा वापर करून उपग्रह ब्रॉडबँड नेटवर्क तयार करते.
14. ग्लोबल अँटिबायोटिक रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट पार्टनरशिप (GARDP) कोणत्या संस्थेद्वारे तयार करण्यात आले होते?
a) जागतिक बँक
b) जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)
c) संयुक्त राष्ट्र बाल आपत्कालीन निधी (UNICEF)
d) ग्लोबल हेल्थ कौन्सिल
Answer: b) जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)
स्पष्टीकरण: GARDP ही एक ना-नफा संस्था आहे जी डब्ल्यूएचओ (WHO) आणि ड्रग्स फॉर नेगलेक्टेड डिसीजेस इनिशिएटिव्ह (DNDi) द्वारे जागतिक अँटीमायक्रोबियल प्रतिरोध संकटाचा सामना करण्यासाठी नवीन अँटिबायोटिक उपचार विकसित करण्यासाठी स्थापन केली गेली होती.
15. एशिया-पॅसिफिक इन्स्टिट्यूट फॉर ब्रॉडकास्टिंग डेव्हलपमेंट (AIBD) जनरल कॉन्फरन्सचे अध्यक्षपद सध्या कोणत्या देशाकडे आहे?
a) चीन
b) रशिया
c) भारत
d) ऑस्ट्रेलिया
Answer: c) भारत
स्पष्टीकरण: भारत 2022 पासून एआयबीडी जनरल कॉन्फरन्सचे अध्यक्षपद भूषवत आहे, ही स्थिती ऑगस्ट 2025 मध्ये संपुष्टात येणार आहे.
16. नासाच्या जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपने नुकताच युरेनसच्या 29 व्या चंद्राचा शोध लावला. त्याचे नाव काय आहे?
a) S/2025 U1
b) S/2025 J1
c) S/2023 U3
d) S/2024 U2
Answer: a) S/2025 U1
स्पष्टीकरण: जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपद्वारे नुकताच S/2025 U1 नावाच्या नवीन चंद्राचा शोध लागला असून, तो युरेनसच्या परिक्रमा करणारा 29वा पुष्टी केलेला चंद्र आहे.
17. कोणत्या देशावर रशियाने आपल्या पश्चिम कुर्स्क प्रदेशातील अणुऊर्जा प्रकल्पात आग लावल्याचा ड्रोन हल्ला केल्याचा आरोप केला आहे?
a) बेलारूस
b) युक्रेन
c) जॉर्जिया
d) पोलंड
Answer: b) युक्रेन
स्पष्टीकरण: युक्रेन आपला स्वातंत्र्यदिन साजरा करत असतानाच रशियाने युक्रेनवर अणुऊर्जा प्रकल्पावर ड्रोन हल्ला केल्याचा आरोप केला आहे.
18. टपाल विभागाने (DoP) म्युच्युअल फंड वितरणासाठी कोणत्या संस्थेसोबत सामंजस्य करार (MoU) केला आहे?
a) असोसिएशन ऑफ म्युच्युअल फंड्स इन इंडिया (AMFI)
b) भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ (SEBI)
c) नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI)
d) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI)
Answer: a) असोसिएशन ऑफ म्युच्युअल फंड्स इन इंडिया (AMFI)
स्पष्टीकरण: DoP आणि AMFI यांच्यातील सामंजस्य कराराचा उद्देश संपूर्ण भारतात, विशेषतः ग्रामीण आणि अर्ध-शहरी भागांमध्ये, आर्थिक समावेशन वाढवण्यासाठी म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीची सोय करणे आहे.
19. ऑगस्ट 2025 मध्ये सुरू करण्यात आलेली “ब्रेकिंग बॅरियर्स फेलोशिप”, DEPwD, निप्पॉन फाऊंडेशन आणि कोणत्या इतर संस्थेची संयुक्त पहल आहे?
a) नीती आयोग
b) यूएनडीपी इंडिया (UNDP India)
c) यंग लीडर्स फॉर ॲक्टिव्ह सिटिझनशिप (YLAC)
d) भारतीय उद्योग परिसंघ (CII)
Answer: c) यंग लीडर्स फॉर ॲक्टिव्ह सिटिझनशिप (YLAC)
स्पष्टीकरण: ही फेलोशिप, अपंग व्यक्तींच्या सक्षमीकरण विभाग (DEPwD), निप्पॉन फाऊंडेशन आणि YLAC यांच्यातील एक सहकार्य आहे, ज्याचा उद्देश अपंग लोकांसाठीच्या उपक्रमांना समर्थन देणे आहे.
20. 2025 च्या U20 वर्ल्ड रेसलिंग चॅम्पियनशिपमध्ये महिलांच्या 57 किलो वजनी गटात भारतासाठी पहिले सुवर्णपदक कोणत्या भारतीय कुस्तीपटूने जिंकले?
a) प्रिया मलिक
b) काजल
c) तपस्या गहलावत
d) सृष्टी
Answer: c) तपस्या गहलावत
स्पष्टीकरण: तपस्या गहलावतने 2025 च्या U20 वर्ल्ड रेसलिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिच्या गटात भारतासाठी पहिले सुवर्णपदक जिंकले.
21. कोणत्या अनुभवी भारतीय क्रिकेटपटूने नुकतीच भारतीय क्रिकेटच्या सर्व प्रकारांमधून निवृत्ती जाहीर केली आहे?
a) चेतेश्वर पुजारा
b) रविचंद्रन अश्विन
c) अजिंक्य रहाणे
d) इशांत शर्मा
Answer: a) चेतेश्वर पुजारा
स्पष्टीकरण: कसोटी क्रिकेटमधील आपल्या दीर्घ आणि यशस्वी कारकिर्दीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या चेतेश्वर पुजाराने निवृत्तीची घोषणा केली आहे.
22. भारतीय नौदलात सामील होणाऱ्या नवीन अणु-शक्तीवर चालणाऱ्या बॅलिस्टिक मिसाइल पाणबुडी (SSBN) चे नाव काय आहे?
a) आयएनएस अरिहंत
b) आयएनएस चक्र
c) आयएनएस अरिदमन
d) आयएनएस करंज
Answer: c) आयएनएस अरिदमन
स्पष्टीकरण: आयएनएस अरिदमन ही भारताची दुसरी स्वदेशी अणु-शक्तीवर चालणारी बॅलिस्टिक मिसाइल पाणबुडी आहे, जी देशाच्या नौदल संरक्षण क्षमतेमध्ये एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
23. एम्बरग्रीस (Ambergris) चा प्राथमिक स्त्रोत कोणता प्राणी आहे, ज्याच्या व्यापारावर भारतातील वन्यजीव संरक्षण अधिनियम, 1972 अंतर्गत बंदी आहे?
a) ब्लू व्हेल
b) स्पर्म व्हेल
c) हंपबॅक व्हेल
d) किलर व्हेल
Answer: b) स्पर्म व्हेल
स्पष्टीकरण: एम्बरग्रीस, ज्याला अनेकदा "तरंगणारे सोने" (floating gold) म्हटले जाते, हा एक दुर्मिळ पदार्थ आहे जो स्पर्म व्हेलच्या पाचन तंत्रात तयार होतो आणि परफ्यूममध्ये त्याच्या वापरासाठी खूप मागणी आहे.
24. कोणत्या देशाच्या किनारपट्टीजवळ नुकतीच एक दुर्मिळ, तेजस्वी नारंगी रंगाची नर्स शार्क (nurse shark) सापडली आहे?
a) कोस्टा रिका
b) ऑस्ट्रेलिया
c) दक्षिण आफ्रिका
d) ब्राझील
Answer: a) कोस्टा रिका
स्पष्टीकरण: हा विचित्र नारंगी रंग जैंथिज्म (xanthism) नावाच्या दुर्मिळ आनुवंशिक स्थितीमुळे आहे, जो प्राण्याच्या रंगद्रव्यावर परिणाम करतो.
25. नुकताच भारतातील पहिले 'पूर्णपणे डिजिटल साक्षर राज्य' म्हणून कोणत्या राज्याची घोषणा करण्यात आली?
a) तामिळनाडू
b) केरळ
c) कर्नाटक
d) आंध्र प्रदेश
Answer: b) केरळ
स्पष्टीकरण: केरळने भारतातील पहिले राज्य बनण्याचा टप्पा गाठला आहे ज्याला पूर्णपणे डिजिटल साक्षर घोषित करण्यात आले आहे, जे त्याच्या ई-गव्हर्नन्स (e-governance) उपक्रमांमध्ये एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.