Current Affairs 28th August 2025 : Daily GK Update in Marathi
1. Digi Kerala प्रकल्पांतर्गत भारताचे पहिले पूर्ण डिजिटल साक्षर राज्य म्हणून कोणते राज्य घोषित करण्यात आले आहे?
a) तमिळनाडू
b) केरळ
c) कर्नाटक
d) आंध्र प्रदेश
Answer: b) केरळ
स्पष्टीकरण: Digi Kerala प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात 21.87 लाखांहून अधिक लोकांना, ज्यात ज्येष्ठ नागरिकांचा समावेश आहे, मूलभूत डिजिटल कौशल्ये शिकवल्यानंतर केरळला भारताचे पहिले पूर्ण डिजिटल साक्षर राज्य घोषित करण्यात आले आहे. हा टप्पा केरळच्या डिजिटल समावेशाच्या दिशेने केलेल्या प्रयत्नांना अधोरेखित करतो आणि भारताच्या व्यापक डिजिटल इंडिया उपक्रमाला पाठिंबा देतो.
2. 2025 मध्ये साजरा होणाऱ्या राष्ट्रीय अंतराळ दिवसाची थीम (विषय) काय आहे?
a) चंद्रयान ते गगनयान
b) आर्यभट्ट ते गगनयान: प्राचीन ज्ञानापासून अनंत शक्यतांपर्यंत
c) भारताची चंद्राकडे झेप
d) सर्वांसाठी अंतराळ
Answer: b) आर्यभट्ट ते गगनयान: प्राचीन ज्ञानापासून अनंत शक्यतांपर्यंत
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय अंतराळ दिवस 2025, जो चांद्रयान-3 च्या यशस्वी चंद्र अवतरणाच्या दुसऱ्या वर्धापन दिनानिमित्त साजरा केला जातो, आर्यभट्टपासून गगनयानसारख्या आगामी मोहिमांपर्यंत इस्रोच्या कामगिरीचा गौरव करतो. ही थीम भारताच्या प्राचीन खगोलशास्त्र आणि आधुनिक अंतराळ संशोधनाच्या समन्वयाला दर्शवते, ज्यामध्ये 2035 पर्यंत भारतीय अंतराळ स्थानक उभारण्याचे लक्ष्य आहे.
3. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतासाठी पुढील अमेरिकेचे राजदूत म्हणून कोणाची नियुक्ती केली आहे?
a) सर्जियो गोर
b) राजीव गौबा
c) अमित शाह
d) राजनाथ सिंह
Answer: a) सर्जियो गोर
स्पष्टीकरण: ट्रम्प यांनी 38 वर्षीय राजकीय रणनीतीकार आणि अध्यक्षीय कर्मचारी संचालक सर्जियो गोर यांची भारतासाठी अमेरिकेचे राजदूत आणि दक्षिण व मध्य आशियाई प्रकरणांसाठी विशेष दूत म्हणून नियुक्ती केली. हे पाऊल शुल्क आणि रशियन तेल आयातीवरील अमेरिका-भारत तणावावर उपाय करण्यासाठी आणि द्विपक्षीय संबंध मजबूत करण्यासाठी आहे.
4. AMCA लढाऊ विमानासाठी भारत फ्रान्सच्या साफ्रानसोबत जो नवीन जेट इंजिन विकसित करत आहे, त्याची थ्रस्ट क्षमता (प्रणोद क्षमता) किती आहे?
a) 90 किलो न्यूटन
b) 100 किलो न्यूटन
c) 110 किलो न्यूटन
d) 120 किलो न्यूटन
Answer: c) 110 किलो न्यूटन
स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी घोषित केल्यानुसार, भारत-फ्रान्सच्या सहकार्याने स्वदेशी पाचव्या पिढीच्या अ‍ॅडव्हान्स्ड मीडियम कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट (AMCA) साठी 110 KN थ्रस्ट इंजिन विकसित केले जाईल. सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समितीने मंजूर केलेला हा 15,000 कोटी रुपयांचा प्रकल्प भारताच्या एरोस्पेस आत्मनिर्भरतेला चालना देईल.
5. RBI च्या मौद्रिक धोरण समितीचे (Monetary Policy Committee) नवीन पदसिद्ध सदस्य म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
a) राजीव रंजन
b) इंद्रनील भट्टाचार्य
c) टीव्हीएस स्वामीनाथन
d) सुमित अरोरा
Answer: b) इंद्रनील भट्टाचार्य
स्पष्टीकरण: RBI ने मौद्रिक धोरण विभागाचे कार्यकारी संचालक इंद्रनील भट्टाचार्य यांची राजीव रंजन यांच्या जागी MPC चे पदसिद्ध सदस्य म्हणून नियुक्ती केली आहे. 28 वर्षांच्या अनुभवासह, ते ऑक्टोबर 2025 च्या बैठकीपूर्वी व्याज दर, महागाई लक्ष्यीकरण आणि आर्थिक स्थैर्यावर प्रभाव टाकतील.
6. WHO द्वारे कोणत्या देशाला रुबेला (Rubella) मुक्त घोषित करण्यात आले आहे?
a) भारत
b) नेपाळ
c) भूतान
d) श्रीलंका
Answer: b) नेपाळ
स्पष्टीकरण: व्यापक एमएमआर (MMR) लसीकरणाद्वारे रुबेला सार्वजनिक आरोग्याची समस्या म्हणून नष्ट करणारा नेपाळ हा WHO च्या दक्षिण-पूर्व आशिया क्षेत्रातील पहिला देश बनला आहे. रुबेला, किंवा जर्मन गोवर, गर्भधारणेमध्ये जन्मजात रुबेला सिंड्रोम (congenital rubella syndrome) सारखे धोके निर्माण करतो; भारतात त्याचे तुरळक रुग्ण आढळत असून, त्यासाठीचे प्रयत्न सुरूच आहेत.
7. Mines and Minerals (Development and Regulation) Amendment Bill, 2025 चे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे?
a) जंगलात खाणकामावर बंदी घालणे
b) महत्त्वाच्या खनिजांसाठी भारताच्या खनिज क्षेत्राला उदार आणि आधुनिक बनवणे
c) खनिजांवर निर्यात शुल्क वाढवणे
d) सर्व खाणींचे खाजगीकरण करणे
Answer: b) महत्त्वाच्या खनिजांसाठी भारताच्या खनिज क्षेत्राला उदार आणि आधुनिक बनवणे
स्पष्टीकरण: संसदेने मंजूर केलेल्या या विधेयकात 1957 च्या एमएमडीआर (MMDR) कायद्यात सुधारणा करण्यात आली आहे, ज्यामुळे लीजमध्ये अनेक खनिजांना परवानगी, राष्ट्रीय खनिज अन्वेषण ट्रस्टचा विस्तार आणि पारदर्शकता वाढवणे शक्य होईल. हे लिथियम आणि कोबाल्ट सारख्या महत्त्वाच्या खनिजांची देशांतर्गत उपलब्धता सुनिश्चित करेल, ज्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळीवरील अवलंबित्व कमी होईल.
8. इंडियन फिल्म फेस्टिवल ऑफ मेलबर्न 2025 मध्ये कोणत्या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा पुरस्कार जिंकला?
a) Homebound
b) RRR
c) Laapataa Ladies
d) 12th Fail
Answer: a) Homebound
स्पष्टीकरण: नीरज घेवान यांच्या 'Homebound' ने IFFM 2025 मध्ये सर्वोत्कृष्ट चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा पुरस्कार जिंकला. हे महोत्सव भारतीय सिनेमाची जागतिक पोहोच दर्शवते, तसेच इतर पुरस्कार कथानक आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीच्या उत्सवात विविध कलागुणांना ओळख देतात.
9. 6-लेन अ‍ॅक्सेस-कंट्रोल्ड कॅपिटल रीजन रिंग रोडच्या अंदाजे खर्चाची रक्कम किती आहे, ज्याला नुकतीच मंजुरी मिळाली आहे?
a) 5,000 कोटी रुपये
b) 8,307.74 कोटी रुपये
c) 10,000 कोटी रुपये
d) 15,000 कोटी रुपये
Answer: b) 8,307.74 कोटी रुपये
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ओडिशातील 110.875 किमी भुवनेश्वर बायपास रिंग रोडला हाइब्रिड अॅन्युइटी मोड अंतर्गत मान्यता दिली. 2.5 वर्षांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा असलेल्या या प्रकल्पातून राजधानी क्षेत्रातील कनेक्टिव्हिटी आणि आर्थिक वाढ वाढेल.
10. HAL कडून किती तेजस मार्क 1A लढाऊ विमाने खरेदी करण्यास मान्यता देण्यात आली?
a) 26
b) 97
c) 114
d) 36
Answer: b) 97
स्पष्टीकरण: सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समितीने HAL कडून 97 LCA तेजस मार्क 1A जेटसाठी 62,000 कोटी रुपयांना मान्यता दिली. 65% स्वदेशी सामग्री, AESA रडार आणि BVR क्षेपणास्त्रांसह, ही विमाने आत्मनिर्भर भारत अंतर्गत जुन्या मिग-21 ची जागा घेतील.
11. ऑगस्ट 2025 मध्ये घोषित केल्यानुसार, FY35 पर्यंत अतिरिक्त कोळसा-आधारित वीज क्षमतेचे सुधारित लक्ष्य काय आहे?
a) 80 GW
b) 90 GW
c) 97 GW
d) 100 GW
Answer: c) 97 GW
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्री श्रीपाद येसो नाईक यांनी राज्यसभेला माहिती दिली की, FY35 पर्यंत 97 GW कोळसा/लिग्नाइट क्षमतेचे सुधारित लक्ष्य आहे (FY32 पर्यंतच्या 90 GW पेक्षा जास्त). हे 2030 पर्यंत 500 GW नवीकरणीय ऊर्जा आणि 2070 पर्यंत निव्वळ-शून्य उत्सर्जनाला समर्थन देते, ज्याची सध्याची स्थापित क्षमता 485 GW आहे.
12. अहमदाबाद येथे झालेल्या 2025 च्या राष्ट्रकुल वेटलिफ्टिंग स्पर्धेत कोणत्या वेटलिफ्टरने सुवर्णपदक जिंकले?
a) सिफ्ट कौर समरा
b) मीराबाई चानू
c) वेदा कृष्णमूर्ती
d) मनिका विश्वकर्मा
Answer: b) मीराबाई चानू
स्पष्टीकरण: टोकियो ऑलिंपिकची रौप्य पदक विजेती मीराबाई चानू ने अहमदाबाद येथे झालेल्या स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले. भारतातील शीर्ष वेटलिफ्टर्सपैकी एक म्हणून, तिचा विजय खेळातील तिचे वर्चस्व दर्शवतो.
13. PM मोदींनी हिरवा झेंडा दाखवलेल्या 'मेड इन इंडिया' बॅटरी इलेक्ट्रिक वाहनाचे नाव काय आहे?
a) E-Vitara
b) Tata Nexon EV
c) MG ZS EV
d) Mahindra e-Verito
Answer: a) E-Vitara
स्पष्टीकरण: PM मोदींनी गुजरातच्या हंसालपूर येथून 'E-Vitara' BEV ला हिरवा झेंडा दाखवला आणि हाइब्रिड बॅटरी इलेक्ट्रोड प्लांटचे उद्घाटन केले. हे इलेक्ट्रिक मोबिलिटीला प्रोत्साहन देते आणि भारताच्या हरित ऊर्जा संक्रमणाला पाठिंबा देते.
14. कोणत्या देशाने इंगा रगुनीने (Inga Ruginiene) यांना पंतप्रधान म्हणून मान्यता दिली?
a) भारत
b) रशिया
c) लिथुआनिया
d) युक्रेन
Answer: c) लिथुआनिया
स्पष्टीकरण: सोशल डेमोक्रॅट आणि माजी कामगार नेत्या इंगा रगुनीने यांना संसदेने लिथुआनियाच्या पंतप्रधान म्हणून मान्यता दिली. त्यांची नियुक्ती सामाजिक कल्याण आणि आर्थिक सुधारणांवर लक्ष केंद्रित करण्याचे संकेत देते.
15. सुझुकी मोटर कॉर्पोरेशनने पुढील पाच वर्षांत भारतात किती गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे?
a) 50,000 कोटी रुपये
b) 60,000 कोटी रुपये
c) 70,000 कोटी रुपये
d) 80,000 कोटी रुपये
Answer: c) 70,000 कोटी रुपये
स्पष्टीकरण: सुझुकीने EV आणि हायब्रिड तंत्रज्ञानासह विस्तारासाठी भारतात 70,000 कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे. हे उत्पादन वाढवते आणि भारताच्या वाहन क्षेत्राच्या वाढीशी जुळते.
16. मध्य प्रदेशातील उज्जैन येथे कोणत्या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे?
a) ग्लोबल स्पिरिचुअल टुरिझम कॉन्क्लेव्ह
b) FIDE वर्ल्ड कप बुद्धिबळ
c) आंतरराष्ट्रीय पाली परिषद
d) राष्ट्रकुल खेळ
Answer: a) ग्लोबल स्पिरिचुअल टुरिझम कॉन्क्लेव्ह
स्पष्टीकरण: PHDCCI चा दुसरा ग्लोबल स्पिरिचुअल टुरिझम कॉन्क्लेव्ह, "रुहमॅटिक," चे उद्घाटन उज्जैन येथे CM मोहन यादव आणि केंद्रीय मंत्री गजेंद्र सिंह शेखावत यांच्या हस्ते केले जाईल. यात आध्यात्मिक पर्यटनावरील अहवाल आणि मंदिरांच्या अर्थव्यवस्थेवर सत्रे आयोजित केली जातील.
17. 16 व्या आशियाई नेमबाजी चॅम्पियनशिपमध्ये महिलांच्या 50 मीटर रायफल 3 पोझिशन्समध्ये कोणी सुवर्णपदक जिंकले?
a) मीराबाई चानू
b) सिफ्ट कौर समरा
c) मनिका विश्वकर्मा
d) वेदा कृष्णमूर्ती
Answer: b) सिफ्ट कौर समरा
स्पष्टीकरण: सिफ्ट कौर समराने चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकले, ज्यामुळे नेमबाजी क्रीडा प्रकारात भारताची वाढती क्षमता दिसून येते आणि ऑलिंपिकच्या तयारीला हातभार लागतो.
18. घोषित केल्यानुसार, राजीव रंजन यांची नवीन भूमिका काय आहे?
a) RBI गव्हर्नर
b) न्यू डेव्हलपमेंट बँक (NDB) चे उपाध्यक्ष
c) इस्रोचे अध्यक्ष
d) संरक्षण मंत्री
Answer: b) न्यू डेव्हलपमेंट बँक (NDB) चे उपाध्यक्ष
स्पष्टीकरण: राजीव रंजन यांची NDB चे उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ब्रिक्स (BRICS) राष्ट्रांनी स्थापन केलेली NDB पायाभूत सुविधांना निधी पुरवते; त्यांची भूमिका भारताचे बहुपक्षीय आर्थिक संबंध मजबूत करते.
19. कोणत्या ज्वालामुखीचा 100 फुटांपर्यंत लाव्हा कारंजे बाहेर पडून उद्रेक झाला?
a) माउंट वेसुवियस
b) किलाउआ
c) माउंट एटना
d) यलोस्टोन
Answer: b) किलाउआ
स्पष्टीकरण: हवाई बेटावरील किलाउआ ज्वालामुखीच्या हलेमाउमाउ (Halemaumau) विवरात उद्रेक झाला, जो डिसेंबर 2024 पासून 31 वा उद्रेक आहे. पायाभूत सुविधांना कोणताही धोका नसला तरी, हे हवाई व्होल्केनोस नॅशनल पार्कमधील चालू असलेल्या ज्वालामुखीच्या क्रियाकलापांना अधोरेखित करते.
20. रोजी झालेल्या 7 व्या भारत-कुवैत परराष्ट्र कार्यालय सल्लामसलतीचे (Foreign Office Consultations) मुख्य लक्ष काय आहे?
a) व्यापार आणि संरक्षण
b) हवामान बदल
c) अंतराळ संशोधन
d) क्रीडा मुत्सद्देगिरी
Answer: a) व्यापार आणि संरक्षण
स्पष्टीकरण: नवी दिल्लीत झालेल्या या सल्लामसलतीमध्ये पंतप्रधान मोदींच्या 2024 च्या कुवेत भेटीच्या आधारे व्यापार (वार्षिक 10.2 अब्ज डॉलर्स), संरक्षण, ऊर्जा आणि संस्कृतीमधील द्विपक्षीय संबंधांची समीक्षा करण्यात आली.
21. टोल कर्मचाऱ्यांच्या मुलांसाठी NHAI ने कोणता प्रकल्प सुरू केला आहे?
a) प्रकल्प आरोहण
b) डिजी केरळ
c) विकसित भारत
d) नमामी गंगे
Answer: a) प्रकल्प आरोहण
स्पष्टीकरण: NHAI ने वर्टिसच्या (Vertis) सहकार्याने टोल कर्मचाऱ्यांच्या मुलांना शिक्षित करण्यासाठी, सामाजिक कल्याण आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रांमध्ये कौशल्य विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 'प्रकल्प आरोहण' सुरू केला.
22. भारतीय कामगारांसाठी रशियाने कोणती नवीन घोषणा केली आहे?
a) 500,000 नोकरीचे स्लॉट
b) 1 दशलक्ष नोकरीचे स्लॉट
c) व्हिसा-मुक्त प्रवेश
d) मोफत निवास
Answer: b) 1 दशलक्ष नोकरीचे स्लॉट
स्पष्टीकरण: यूके/यूएस/कॅनडा मध्ये कठोर नियमांमुळे, रशियाने भारतीय कामगारांसाठी 1 दशलक्ष नोकरीचे स्लॉट उघडले आहेत, ज्यात द्विपक्षीय कामगार संबंधांना चालना देण्यासाठी बांधकाम आणि आयटी (IT) सारख्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले आहे.
23. घोषित केल्यानुसार, ग्रिहुम हाउसिंग फायनान्सचे (Grihum Housing Finance) नवीन CEO कोण आहेत?
a) तेयमुर अबासगुलियेव
b) अर्जुन चौधरी
c) इंद्रनील भट्टाचार्य
d) राजीव रंजन
Answer: b) अर्जुन चौधरी
स्पष्टीकरण: टीपीजी-समर्थित (TPG-backed) ग्रिहुम हाउसिंगने मॉर्टगेज कर्जाच्या वाढीला चालना देण्यासाठी आणि परवडणाऱ्या घरांच्या प्रवेशाचा विस्तार करण्यासाठी माजी-सिटी (Citi) बँकेचे अधिकारी अर्जुन चौधरी यांची CEO म्हणून नियुक्ती केली आहे.
24. RBI ने 19 भारतीय शहरांमध्ये कोणते सर्वेक्षण सुरू केले आहे?
a) रोजगार सर्वेक्षण
b) महागाई अपेक्षा सर्वेक्षण
c) डिजिटल साक्षरता सर्वेक्षण
d) पर्यटन सर्वेक्षण
Answer: b) महागाई अपेक्षा सर्वेक्षण
स्पष्टीकरण: RBI ने 19 शहरांमध्ये सप्टेंबर 2025 चे महागाई अपेक्षा सर्वेक्षण सुरू केले, जेणेकरून किंमती वाढण्याबद्दल लोकांच्या धारणांचा अंदाज घेता येईल, जे मौद्रिक धोरण निर्णयांसाठी मदत करेल.
25. कोणत्या क्रिकेटपटूने IPL मधून निवृत्ती जाहीर केली?
a) रविचंद्रन अश्विन
b) विराट कोहली
c) रोहित शर्मा
d) शुभमन गिल
Answer: a) रविचंद्रन अश्विन
स्पष्टीकरण: दिग्गज ऑफ-स्पिनर रविचंद्रन अश्विन यांनी आपल्या उत्कृष्ट कारकिर्दीनंतर आयपीएलमधून निवृत्ती घेतली. आपल्या सामरिक प्रतिभेसाठी ओळखले जाणारे, ते भारतीय क्रिकेटमध्ये एक वारसा सोडून गेले आहेत.