Current Affairs 2nd October 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून घरगुती LPG ग्राहकांना अनुदानित रिफिल मिळवत राहण्यासाठी काय अनिवार्य करण्यात आले?
A. केवळ डिजिटल पेमेंट
B. बायोमेट्रिक आधार प्रमाणीकरण (BAA)
C. PAN कार्ड लिंकिंग
D. मतदार ओळखपत्र पडताळणी
Answer: B
स्पष्टीकरण: अनुदानित दराने LPG रिफिल बुक करण्यासाठी सरकारने 1 ऑक्टोबर 2026 पासून बायोमेट्रिक आधार प्रमाणीकरण अनिवार्य केले. यामुळे अनुदान योजनेतील योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत लाभ पोहोचवणे आणि गळती कमी करणे हा उद्देश आहे.
2. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून कोणता कायदा लागू झाला, ज्यामुळे जन्म आणि मृत्यूच्या विलंबित नोंदणीचे नियम कडक झाले?
A. जन्म आणि मृत्यू नोंदणी (दुरुस्ती) अधिनियम, 2026
B. नागरी नोंदणी अधिनियम, 2025
C. लोकसंख्या नोंदणी अधिनियम, 2026
D. महत्त्वपूर्ण सांख्यिकी दुरुस्ती अधिनियम, 2025
Answer: A
स्पष्टीकरण: जन्म आणि मृत्यू नोंदणी (दुरुस्ती) अधिनियम, 2026 नुसार दोन वर्षांपेक्षा जास्त विलंबाने होणाऱ्या नोंदणीसाठी न्यायालयीन मंजुरी आवश्यक आहे. यामुळे नागरी नोंदणी व्यवस्था अधिक मजबूत होते.
3. भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू झालेले सुधारित नियम कशाशी संबंधित आहेत?
A. डिजिटल कर्जावरील व्याजदर
B. व्यावसायिक बँकांकडून मोठ्या मुदत ठेवींच्या व्याजदराच्या प्रकटीकरणाशी
C. प्राधान्य क्षेत्र कर्जाचे लक्ष्य
D. क्रिप्टोकरन्सी नियम
Answer: B
स्पष्टीकरण: बँकांनी मोठ्या मुदत ठेवींवरील व्याजदर कशा पद्धतीने जाहीर करावेत यासंबंधी RBI ची सुधारित चौकट 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू झाली. यामुळे पारदर्शकता वाढवण्याचा उद्देश आहे.
4. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू झालेली PFRDA ची सुधारित शुल्क रचना कशासाठी लागू आहे?
A. म्युच्युअल फंड
B. राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (NPS) आणि NPS Lite पॉइंट्स ऑफ प्रेझेन्स
C. विमा उत्पादने
D. सार्वभौम सुवर्ण रोखे
Answer: B
स्पष्टीकरण: पेन्शन फंड नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (PFRDA) NPS आणि NPS Lite अंतर्गत पॉइंट्स ऑफ प्रेझेन्ससाठी शुल्क रचनेत सुधारणा केली. ही सुधारित रचना 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू झाली.
5. भारताचा नैऋत्य मोसमी पाऊस 2026 मध्ये अंदाजे किती पावसाच्या तुटीसह संपला?
A. 5.2%
B. 8.7%
C. 12.6%
D. 18.4%
Answer: C
स्पष्टीकरण: IMD नुसार भारतात 868.6 मिमीच्या दीर्घकालीन सरासरीच्या तुलनेत 759.4 मिमी पाऊस झाला. त्यामुळे 12.6% पावसाची तूट नोंदवली गेली — 2015 नंतरची ही सर्वात कमी पावसाची नोंद होती.
6. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर फेज-III (GEC-III) योजनेला अंदाजे किती रुपयांच्या खर्चासह मंजुरी दिली?
A. ₹86,000 कोटी
B. ₹1.25 लाख कोटी
C. ₹1.86 लाख कोटी
D. ₹2.50 लाख कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: मंत्रिमंडळाने सुमारे ₹1,86,405 कोटींच्या खर्चासह GEC-III ला मंजुरी दिली. या योजनेचा उद्देश आंतरराज्यीय प्रसारण प्रणाली विकसित करणे आणि 50 GWh बॅटरी एनर्जी स्टोरेज सिस्टम एकत्रित करून 135 GW पर्यंत नवीकरणीय ऊर्जेचे वहन करणे आहे.
7. भारतातील पहिले PRAMAAN वन प्रमाणपत्र कोणत्या राज्याला मिळाले?
A. केरळ
B. मध्य प्रदेश
C. आंध्र प्रदेश
D. ओडिशा
Answer: C
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी PRAMAAN प्रमाणपत्राची सुरुवात केली आणि पहिले प्रमाणपत्र आंध्र प्रदेशला प्रदान केले.
8. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून AFSPA आणखी सहा महिन्यांसाठी खालीलपैकी कोणत्या राज्ये/प्रदेशांमध्ये वाढवण्यात आला?
A. फक्त जम्मू आणि काश्मीर
B. मणिपूर, नागालँड आणि अरुणाचल प्रदेशातील काही भाग
C. आसाम आणि मेघालय
D. त्रिपुरा आणि मिझोराम
Answer: B
स्पष्टीकरण: गृह मंत्रालयाने 1 ऑक्टोबर 2026 पासून मणिपूर, नागालँड आणि अरुणाचल प्रदेशातील अधिसूचित अशांत भागांमध्ये सशस्त्र सेना (विशेष अधिकार) कायदा (AFSPA) आणखी सहा महिन्यांसाठी वाढवला.
9. UIDAI ने 17व्या आधार दिनानिमित्त आयोजित ‘आधार संवाद’ परिषदेत पाच नवीन उपक्रम कोणत्या शहरात सुरू केले?
A. नवी दिल्ली
B. मुंबई
C. कोलकाता
D. बेंगळुरू
Answer: C
स्पष्टीकरण: भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) कोलकाता येथे आयोजित परिषदेत डिजिटल प्रशासन आणि प्रमाणीकरणाशी संबंधित पाच नवीन उपक्रम सुरू केले.
10. मानव आणि प्राण्यांच्या जीवाला धोका असल्याचे सांगून केंद्र सरकारने कोणत्या अत्यंत विषारी तणनाशकावर बंदी घातली?
A. ग्लायफोसेट
B. पॅराक्वाट डायक्लोराइड
C. 2,4-D
D. अॅट्राझिन
Answer: B
स्पष्टीकरण: कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने पॅराक्वाट डायक्लोराइडवर अधिकृतपणे बंदी घातली. हे जगातील अत्यंत विषारी गैर-निवडक तणनाशकांपैकी एक मानले जाते.
11. PRAGATI-50 उपक्रमाचा उद्देश कोणत्या मिशनअंतर्गत 50 मॉडेल शहरे विकसित करणे आहे?
A. स्मार्ट सिटीज मिशन
B. स्वच्छ भारत मिशन–अर्बन 2.0
C. AMRUT 2.0
D. राष्ट्रीय स्वच्छ हवा कार्यक्रम
Answer: B
स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्र्यांनी SBM-U 2.0 अंतर्गत स्वच्छतेचे उच्च मानक दर्शविणारी 50 मॉडेल शहरे तयार करण्यासाठी PRAGATI-50 उपक्रम सुरू केला.
12. एका संयुक्त कारवाईत भारताच्या EEZ मध्ये एका इराणी बोटीतून 526 किलो मेथॅम्फेटामाइन आणि हेरॉईन जप्त करण्यात आले आणि पाच पाकिस्तानी नागरिकांना अटक करण्यात आली. या कारवाईत प्रमुख कोणत्या एजन्सी सहभागी होत्या?
A. NCB आणि नौदल
B. गुजरात ATS, भारतीय तटरक्षक दल आणि केंद्रीय गुप्तचर संस्था
C. RAW आणि IB केवळ
D. BSF आणि CISF
Answer: B
स्पष्टीकरण: गुजरात दहशतवादविरोधी पथक (ATS), भारतीय तटरक्षक दल आणि केंद्रीय गुप्तचर संस्थांच्या संयुक्त पथकाने ही जप्ती केली.
13. सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन लिमिटेड (SMFCL) ने भारतातील पहिले काय सुरू केले?
A. रेल्वेसाठी ग्रीन बॉण्ड
B. ब्लू बॉण्ड
C. सोशल इम्पॅक्ट बॉण्ड
D. म्युनिसिपल बॉण्ड
Answer: B
स्पष्टीकरण: SMFCL ने भारतातील पहिला ब्लू बॉण्ड सुरू केला. सागरी आणि किनारी प्रकल्पांना मदत करण्यासाठी ₹600 कोटी उभारण्याचे त्याचे उद्दिष्ट आहे. यामध्ये ग्रीन-शू पर्यायाचाही समावेश आहे.
14. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे कोणत्या संस्थेच्या शताब्दी सोहळ्याला संबोधित केले?
A. भारत निवडणूक आयोग
B. संघ लोकसेवा आयोग (UPSC)
C. भारतीय रिझर्व्ह बँक
D. भारताचे सर्वोच्च न्यायालय
Answer: B
स्पष्टीकरण: या कार्यक्रमात 1926 मध्ये स्थापन झालेल्या UPSC च्या स्थापनेला 100 वर्षे पूर्ण झाल्याचा सोहळा साजरा करण्यात आला.
15. SpaceX Crew-13 मिशन आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकासाठी कोठून प्रक्षेपित करण्यात आले?
A. केनेडी स्पेस सेंटर
B. केप कॅनाव्हेरल स्पेस फोर्स स्टेशन, फ्लोरिडा
C. व्हॅन्डेनबर्ग स्पेस फोर्स बेस
D. बैकोनूर कॉस्मोड्रोम
Answer: B
स्पष्टीकरण: Crew-13 मध्ये दोन NASA अंतराळवीर, एक Roscosmos कॉस्मोनॉट आणि एक कॅनेडियन अंतराळवीर होता. हे मिशन केप कॅनाव्हेरल स्पेस फोर्स स्टेशनवरून प्रक्षेपित करण्यात आले.
16. अमेरिकेच्या सैन्याने इराकमधून सुमारे किती वर्षांच्या उपस्थितीनंतर माघार पूर्ण केली?
A. 15 वर्षे
B. 20 वर्षे
C. अंदाजे 23 वर्षे
D. 12 वर्षे
Answer: C
स्पष्टीकरण: अंतिम अमेरिकन सैन्याने इराकमधून माघार घेतली. त्यामुळे तेथील अमेरिकेची लष्करी उपस्थिती संपली. ही उपस्थिती 2003 मधील आक्रमणापासून सुरू झाली होती आणि सुमारे 23 वर्षे चालली.
17. Flydubai Flight FZ 1073 घटनेत सह-पायलटने विमान क्रॅश करण्याचा कथित प्रयत्न केला. चाकूने जखमी झाल्यानंतर कोणत्या भारतीय कॅप्टनने त्याचा प्रतिकार केला?
A. कॅप्टन राजेश कुमार
B. कॅप्टन स्मित मच्छर
C. कॅप्टन अनिल शर्मा
D. कॅप्टन विक्रम सिंह
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारतीय वंशाचे कॅप्टन स्मित मच्छर यांच्यावर चाकूने हल्ला करण्यात आला. मात्र त्यांनी प्रवासी आणि क्रू सदस्यांसह हल्लेखोराला नियंत्रणात आणले. विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथे आपत्कालीन लँडिंग केले.
18. फातिमा एझ्झाहरा एल मन्सौरी कोणत्या देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान बनल्या?
A. ट्युनिशिया
B. अल्जेरिया
C. मोरोक्को
D. इजिप्त
Answer: C
स्पष्टीकरण: सार्वत्रिक निवडणुकीत त्यांच्या पक्षाच्या विजयानंतर त्यांची मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.
19. 2026 आशियाई क्रीडा स्पर्धेत (आयची-नागोया) ऑक्टोबरच्या सुरुवातीला सुमारे 60–63 पदकांसह भारत पदकतालिकेत कोणत्या स्थानावर होता?
A. 5वा
B. 6वा
C. 8वा
D. 10वा
Answer: C
स्पष्टीकरण: भारत सुमारे 10 सुवर्ण, 21–22 रौप्य आणि 29–31 कांस्य पदकांसह पदकतालिकेत 8व्या स्थानावर होता.
20. 2026 आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय कंपाउंड तिरंदाजांनी कोणती उल्लेखनीय कामगिरी केली?
A. केवळ वैयक्तिक सुवर्णपदके जिंकली
B. पुरुष, महिला आणि मिश्रित अशा तिन्ही सांघिक सुवर्णपदकांवर विजय मिळवला
C. एकही सुवर्णपदक जिंकले नाही
D. केवळ कांस्यपदके जिंकली
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारताने कंपाउंड तिरंदाजीतील महिला, मिश्रित आणि पुरुष सांघिक स्पर्धांमध्ये सुवर्णपदके जिंकून तिन्ही सांघिक सुवर्णपदके पटकावली.
21. केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या आर्थिक व्यवहार समितीने (CCEA) 2027–28 मधील कोणत्या हंगामातील पिकांसाठी किमान आधारभूत किंमत (MSP) वाढवण्यास मंजुरी दिली?
A. खरीप
B. रब्बी
C. उन्हाळी
D. खरीप आणि रब्बी दोन्ही
Answer: B
स्पष्टीकरण: CCEA ने अधिसूचित रब्बी पिकांच्या MSP मध्ये वाढ करण्यास मंजुरी दिली. करडई, रेपसीड आणि मोहरी तसेच मसूरच्या MSP मध्ये लक्षणीय वाढ करण्यात आली, तर गव्हाच्या MSP मध्ये माफक वाढ करण्यात आली.
22. पाकिस्तानने ऑक्टोबर 2026 च्या सुरुवातीला अफगाणिस्तानमध्ये हवाई हल्ले केले आणि दहशतवाद्यांना ठार केल्याचा दावा केला. अफगाणिस्तानने कोणत्या प्रांतांमध्ये नागरिकांच्या मृत्यूची माहिती दिली?
A. काबूल आणि कंदहार
B. कुनार आणि हेलमंद
C. हेरात आणि बल्ख
D. नंगरहार आणि पक्तिया
Answer: B
स्पष्टीकरण: अफगाणिस्तानने सांगितले की पाकिस्तानी हवाई हल्ल्यांमुळे कुनार आणि हेलमंद प्रांतांमध्ये नऊ महिला आणि मुलांचा मृत्यू झाला.
23. भारत–EFTA व्यापार आणि आर्थिक भागीदारी कराराने (TEPA) 1 ऑक्टोबर 2026 च्या आसपास अंमलबजावणीची किती वर्षे पूर्ण केली?
A. सहा महिने
B. एक वर्ष
C. दोन वर्षे
D. तीन वर्षे
Answer: B
स्पष्टीकरण: युरोपियन फ्री ट्रेड असोसिएशन (EFTA), ज्यामध्ये आइसलँड, लिक्टेनस्टाइन, नॉर्वे आणि स्वित्झर्लंड यांचा समावेश आहे, त्यांच्यासोबतच्या या कराराच्या अंमलबजावणीला एक वर्ष पूर्ण झाले.
24. इंग्लंड आणि वेल्समध्ये शेकडो “कमी जोखमीचे” कैदी कोणत्या कायद्याशी संबंधित लवकर सुटका योजनेअंतर्गत तुरुंगातून बाहेर पडू लागले?
A. क्रिमिनल जस्टिस अॅक्ट 2025
B. सेंटेन्सिंग अॅक्ट 2026
C. प्रिझन रिफॉर्म अॅक्ट 2024
D. रिहॅबिलिटेशन अॅक्ट 2026
Answer: B
स्पष्टीकरण: सेंटेन्सिंग अॅक्ट 2026 अंतर्गत ब्रिटिश सरकारने तुरुंगांमधील गर्दी कमी करण्यासाठी कमी जोखमीच्या कैद्यांची सुटका सुरू केली. येत्या काही आठवड्यांत 4,500 पेक्षा जास्त कैद्यांची सुटका होण्याची अपेक्षा होती.
25. 1 ऑक्टोबर 2026 च्या आसपास झालेल्या एका प्रमुख क्रिकेट सामन्यात भारताने पुरुष ODI मधील आपला सर्वात मोठा यशस्वी रन चेस करत 406 धावांचे लक्ष्य कोणत्या संघाविरुद्ध गाठले?
A. ऑस्ट्रेलिया
B. इंग्लंड
C. वेस्ट इंडिज
D. दक्षिण आफ्रिका
Answer: C
स्पष्टीकरण: शुभमन गिलच्या नाबाद 223 धावा आणि रोहित शर्माच्या शतकाच्या मदतीने भारताने वेस्ट इंडिजविरुद्ध 406 धावांचे लक्ष्य गाठले आणि आठ विकेट्सने विजय मिळवला.