Current Affairs in Gujarati 10th October 2026 : Current GK
On 10 Oct 2026
Current Affairs 31st July 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. जुलै 2026 मध्ये संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केलेल्या सार्वजनिक परीक्षा (अनुचित साधनांचा प्रतिबंध) दुरुस्ती विधेयक, 2026 नुसार संघटित परीक्षा-संबंधित गुन्ह्यांसाठी कमाल कारावासाची तरतूद किती आहे?
A) 3 वर्षे
B) 5 वर्षे
C) 7 वर्षे
D) 10 वर्षे
Answer: D) 10 वर्षे
स्पष्टीकरण: हे विधेयक 2024 च्या कायद्यात दुरुस्ती करून संघटित परीक्षा-संबंधित गुन्ह्यांसाठी कमाल शिक्षा 10 वर्षांपर्यंत वाढवते. तसेच व्यक्तींवर ₹50 लाखांपर्यंत आणि संघटित गटांवर ₹10 कोटींपर्यंत दंडाची तरतूद आहे.
2. सार्वजनिक परीक्षा (अनुचित साधनांचा प्रतिबंध) दुरुस्ती विधेयक, 2026 संसदेत कोणी मांडले?
A) धर्मेंद्र प्रधान
B) जितेंद्र सिंह
C) अमित शाह
D) निर्मला सीतारामन
Answer: B) जितेंद्र सिंह
स्पष्टीकरण: कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी आणि निवृत्तीवेतन राज्यमंत्री जितेंद्र सिंह यांनी हे विधेयक संसदेत मांडले आणि त्यावरील चर्चेला उत्तर दिले.
3. सार्वजनिक परीक्षा दुरुस्ती विधेयक, 2026 राज्यसभेने कधी मंजूर केले?
A) 28 जुलै 2026
B) 29 जुलै 2026
C) 30 जुलै 2026
D) 31 जुलै 2026
Answer: C) 30 जुलै 2026
स्पष्टीकरण: लोकसभेने हे विधेयक 29 जुलै रोजी मंजूर केले, तर राज्यसभेने 30 जुलै 2026 रोजी दीर्घ चर्चेनंतर मंजुरी दिली.
4. आर्थिक वर्ष 2025–26 मध्ये भारताची एकूण निर्यात सुमारे किती विक्रमी पातळीवर पोहोचली?
A) 750 अब्ज अमेरिकन डॉलर
B) 800 अब्ज अमेरिकन डॉलर
C) 863.1 अब्ज अमेरिकन डॉलर
D) 900 अब्ज अमेरिकन डॉलर
Answer: C) 863.1 अब्ज अमेरिकन डॉलर
स्पष्टीकरण: यामध्ये 441.8 अब्ज डॉलरची वस्तू निर्यात आणि 421.3 अब्ज डॉलरची सेवा निर्यात समाविष्ट होती. यूएई, यूके, ऑस्ट्रेलिया आदी देशांशी झालेल्या मुक्त व्यापार करारांमुळे (FTA) ही वाढ झाली.
5. पेटीएम पेमेंट्स बँकेचे कामकाज बंद झाल्यानंतर भारतातील सक्रिय पेमेंट्स बँकांमध्ये खालीलपैकी कोणती बँक समाविष्ट नाही?
A) एअरटेल पेमेंट्स बँक
B) इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँक
C) फिनो पेमेंट्स बँक
D) पेटीएम पेमेंट्स बँक
Answer: D) पेटीएम पेमेंट्स बँक
स्पष्टीकरण: RBI ने एप्रिल 2026 पासून पेटीएम पेमेंट्स बँकेचा परवाना रद्द केला. सध्या एअरटेल, इंडिया पोस्ट, फिनो, जिओ आणि NSDL पेमेंट्स बँका कार्यरत आहेत.
6. सर्वोच्च न्यायालयाने नुकतेच 2021 मधील कोणते कार्यालयीन ज्ञापन (Office Memorandum) रद्द केले?
A) पूर्वलक्षी पर्यावरणीय मंजुरी
B) GST भरपाई
C) कृषी कायदे
D) इलेक्टोरल बाँड्स
Answer: A) पूर्वलक्षी पर्यावरणीय मंजुरी
स्पष्टीकरण: सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की केवळ कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे पूर्वलक्षी पर्यावरणीय मंजुरी देता येणार नाही. यासाठी वैधानिक प्रक्रिया आवश्यक आहे.
7. भारताने ज्यावर मतदानात तटस्थता (Abstain) घेतली त्या ILO कन्व्हेन्शन क्रमांक 193 चा मुख्य विषय कोणता आहे?
A) बालमजुरी
B) प्लॅटफॉर्म (गिग) अर्थव्यवस्थेतील सन्मानजनक काम
C) व्यावसायिक सुरक्षा
D) स्थलांतरित कामगार
Answer: B) प्लॅटफॉर्म (गिग) अर्थव्यवस्थेतील सन्मानजनक काम
स्पष्टीकरण: जून 2026 मध्ये स्वीकारलेला हा जगातील पहिला बंधनकारक करार आहे, जो गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांच्या हक्कांबाबत तसेच अल्गोरिदमिक व्यवस्थापनातील पारदर्शकतेबाबत मानके निश्चित करतो.
8. विदेशी योगदान (नियमन) दुरुस्ती विधेयक, 2026 नुसार FCRA नोंदणी संपुष्टात आलेल्या स्वयंसेवी संस्थांची (NGO) मालमत्ता कोणाकडे जाईल?
A) राज्य सरकार
B) नियुक्त प्राधिकरण (आणि शेवटी भारताच्या संचित निधीकडे)
C) मूळ देणगीदार
D) NGO ने स्थापन केलेल्या नवीन ट्रस्टकडे
Answer: B) नियुक्त प्राधिकरण (आणि शेवटी भारताच्या संचित निधीकडे)
स्पष्टीकरण: या विधेयकात एक केंद्रीय नियुक्त प्राधिकरण स्थापन करण्याची तरतूद आहे, जे अशा मालमत्तेचे व्यवस्थापन आणि विल्हेवाट लावेल.
9. पीएम-विद्यालक्ष्मी योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) स्पर्धा परीक्षांसाठी मोफत कोचिंग
B) गुणवंत विद्यार्थ्यांना तारणाशिवाय आणि हमीदाराशिवाय शैक्षणिक कर्ज
C) फक्त मुलींसाठी शिष्यवृत्ती
D) IIT मध्ये वसतिगृह सुविधा
Answer: B) तारणाशिवाय आणि हमीदाराशिवाय शैक्षणिक कर्ज
स्पष्टीकरण: नोव्हेंबर 2024 मध्ये मंजूर झालेली ही योजना गुणवत्तापूर्ण उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक कर्ज आणि व्याज अनुदान उपलब्ध करून देते.
10. ऑगस्ट 2026 पासून युरोपियन युनियन (EU) AI-निर्मित सामग्रीवर कोणत्या कायद्याअंतर्गत लेबल लावणे अनिवार्य करणार आहे?
A) GDPR
B) EU Artificial Intelligence Act (कलम 50)
C) Digital Services Act
D) AI Liability Directive
Answer: B) EU Artificial Intelligence Act (कलम 50)
स्पष्टीकरण: AI Transparency Code अंतर्गत AI द्वारे तयार किंवा बदललेल्या सामग्रीवर स्पष्ट लेबल लावणे आवश्यक असेल.
11. जगातील पहिले पॉलिमर चलनी नोटा जारी करणारा ऑस्ट्रेलिया हा देश कोणत्या वर्षी होता?
A) 1988
B) 1999
C) 2011
D) 2020
Answer: A) 1988
स्पष्टीकरण: ऑस्ट्रेलियाने 1988 मध्ये जगातील पहिली पॉलिमर चलनी नोट (A$10) जारी केली. आज सुमारे 60 देश पॉलिमर नोटांचा वापर करतात.
12. नीती आयोगाच्या अंदाजानुसार 2029–30 पर्यंत भारतातील गिग कामगारांची संख्या किती होईल?
A) 1 कोटी
B) 1.5 कोटी
C) 2.35 कोटी
D) 3 कोटी
Answer: C) 2.35 कोटी
स्पष्टीकरण: 2020–21 मध्ये ही संख्या सुमारे 77 लाख होती, जी 2029–30 पर्यंत 2.35 कोटींवर पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
13. भारत–यूके व्यापक आर्थिक आणि व्यापार करार (CETA) कधी लागू झाला?
A) 1 जानेवारी 2026
B) 15 जुलै 2026
C) 26 जानेवारी 2026
D) 1 एप्रिल 2026
Answer: B) 15 जुलै 2026
स्पष्टीकरण: हा करार भारताच्या विक्रमी निर्यात वाढीस चालना देणाऱ्या महत्त्वाच्या मुक्त व्यापार करारांपैकी एक आहे.
14. 'Axis Finance Drishti' हे इन-हाऊस Business Rules Engine कोणत्या कंपनीने सुरू केले?
A) HDFC बँक
B) Axis Finance Limited
C) ICICI बँक
D) स्टेट बँक ऑफ इंडिया
Answer: B) Axis Finance Limited
स्पष्टीकरण: हे प्लॅटफॉर्म किरकोळ आणि MSME कर्जांसाठी जलद व डेटा-आधारित कर्जनिर्णय घेण्यास मदत करते.
15. OmniCard ने भारतातील पहिले UPI-आधारित Flexi Benefits Wallet मुख्यतः कोणासाठी सुरू केले?
A) शेतकरी
B) कर्मचाऱ्यांच्या कर-बचत लाभांसाठी
C) विद्यार्थी
D) ज्येष्ठ नागरिक
Answer: B) कर्मचाऱ्यांच्या कर-बचत लाभांसाठी
स्पष्टीकरण: या वॉलेटद्वारे कर्मचारी भोजन, इंधन, दूरसंचार आणि इतर कर-बचत लाभ एका UPI वॉलेटमध्ये व्यवस्थापित करू शकतात.
16. RBI च्या प्रस्तावानुसार Securitisation Notes कोणत्या स्वरूपात जारी आणि धारण करणे बंधनकारक असेल?
A) भौतिक स्वरूपात
B) डीमॅट स्वरूपात
C) बेअरर स्वरूपात
D) हायब्रिड स्वरूपात
Answer: B) डीमॅट स्वरूपात
स्पष्टीकरण: या बदलामुळे पारदर्शकता आणि कार्यक्षमता वाढेल, तसेच ₹1 कोटींची किमान गुंतवणूक मर्यादा कायम राहील.
17. पेटीएम पेमेंट्स बँकेच्या परिसमापनासाठी अधिकृत लिक्विडेटर म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?
A) उच्च न्यायालयाचे विद्यमान न्यायाधीश
B) श्री गिरीकुमार एम. नायर (माजी SBI CGM)
C) RBI चे उप-गव्हर्नर
D) SEBI अधिकारी
Answer: B) श्री गिरीकुमार एम. नायर (माजी SBI CGM)
स्पष्टीकरण: दिल्ली उच्च न्यायालयाने त्यांची बँकेच्या सुव्यवस्थित परिसमापनासाठी नियुक्ती केली.
18. सार्वजनिक परीक्षा दुरुस्ती विधेयक, 2026 नुसार व्यक्तीवर आकारला जाणारा कमाल दंड किती आहे?
A) ₹10 लाख
B) ₹25 लाख
C) ₹50 लाख
D) ₹1 कोटी
Answer: C) ₹50 लाख
स्पष्टीकरण: संघटित कॉपी आणि पेपर लीक रोखण्यासाठी दंडाची रक्कम मोठ्या प्रमाणात वाढवण्यात आली आहे.
19. पॉलिमर चलनी नोटांबाबत खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?
A) भारत सर्व कागदी नोटा पूर्णपणे पॉलिमर नोटांनी बदलणार आहे.
B) पॉलिमर नोटा विद्यमान कागदी नोटांसह चलनात राहतील.
C) त्या कापसाच्या कागदापासून बनविल्या जातात.
D) फक्त ₹100 च्या नोटांवरच चाचणी होणार आहे.
Answer: B) पॉलिमर नोटा विद्यमान कागदी नोटांसह चलनात राहतील.
स्पष्टीकरण: सरकारने स्पष्ट केले आहे की कागदी नोटा पूर्णपणे बंद करण्याचा कोणताही विचार नाही.
20. आर्थिक वर्ष 2025–26 मध्ये भारताच्या FTA भागीदारांमध्ये ASEAN हा सर्वात मोठा वस्तू निर्यात बाजार होता. तेथील निर्यात सुमारे किती होती?
A) 25 अब्ज अमेरिकन डॉलर
B) 30 अब्ज अमेरिकन डॉलर
C) 38.42 अब्ज अमेरिकन डॉलर
D) 45 अब्ज अमेरिकन डॉलर
Answer: C) 38.42 अब्ज अमेरिकन डॉलर
स्पष्टीकरण: त्यानंतर यूएई (37.36 अब्ज डॉलर) आणि SAFTA देशांचा क्रमांक लागतो.
21. FCRA दुरुस्ती विधेयक, 2026 नुसार काही वैधानिक उल्लंघनांसाठी कमाल कारावासाची शिक्षा 5 वर्षांवरून किती करण्यात आली आहे?
A) 6 महिने
B) 1 वर्ष
C) 2 वर्षे
D) 3 वर्षे
Answer: B) 1 वर्ष
स्पष्टीकरण: कारावासाची मुदत कमी करण्यात आली असली तरी गुन्हेगारी तपासासाठी केंद्र सरकारची पूर्वपरवानगी आवश्यक असेल.
22. भारताचे पहिले व्यावसायिक प्रक्षेपण वाहन 'विक्रम-1' कोणत्या कंपनी/मोहिमेशी संबंधित आहे?
A) इस्रोचे गगनयान
B) Skyroot Aerospace / मिशन आगमन (जुलै–ऑगस्ट 2026)
C) Agnikul Cosmos
D) DRDO
Answer: B) Skyroot Aerospace / मिशन आगमन (जुलै–ऑगस्ट 2026)
स्पष्टीकरण: या प्रक्षेपणाच्या यशामुळे भारताच्या स्वदेशी व्यावसायिक अंतराळ प्रक्षेपण क्षमतेला बळ मिळेल.
23. सध्या भारतातील अंदाजे किती टक्के गिग कामगारांना कोणत्याही प्रकारची सामाजिक सुरक्षा उपलब्ध आहे?
A) 5%
B) 15%
C) 30%
D) 50%
Answer: B) 15%
स्पष्टीकरण: सुमारे 85% गिग कामगार अजूनही अपघात विमा, आजार रजा आणि पेन्शनसारख्या सुविधांपासून वंचित आहेत.
24. भारत–ओमान CEPA लागू झाल्यानंतर जून 2026 मध्ये ओमानकडे भारताच्या निर्यातीत वर्षानुवर्षे किती वाढ झाली?
A) 50%
B) 100%
C) 189.6%
D) 250%
Answer: C) 189.6%
स्पष्टीकरण: यासोबतच महिन्यागणिक 7% वाढही नोंदवली गेली, जी कराराच्या सकारात्मक परिणामाचे संकेत देते.
25. सार्वजनिक परीक्षा दुरुस्ती विधेयक, 2026 कोणत्या मूळ कायद्यात दुरुस्ती करते?
A) सार्वजनिक परीक्षा (अनुचित साधनांचा प्रतिबंध) अधिनियम, 2024
B) राष्ट्रीय परीक्षण संस्था अधिनियम
C) विद्यापीठ अनुदान आयोग अधिनियम
D) शिक्षणाचा हक्क अधिनियम
Answer: A) सार्वजनिक परीक्षा (अनुचित साधनांचा प्रतिबंध) अधिनियम, 2024
स्पष्टीकरण: 2026 मधील दुरुस्तीमुळे 2024 चा मूळ कायदा अधिक कठोर करण्यात आला असून पेपर लीक आणि संघटित गैरप्रकारांवर कडक शिक्षा व जलद कारवाईची तरतूद करण्यात आली आहे.