Current Affairs 5th September 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. भारतात शिक्षक दिन दरवर्षी 5 सप्टेंबर रोजी कोणत्या नेत्याच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
A) महात्मा गांधी
B) डॉ. एस. राधाकृष्णन
C) जवाहरलाल नेहरू
D) डॉ. बी. आर. आंबेडकर
Answer: B
स्पष्टीकरण: शिक्षक दिन 5 सप्टेंबर रोजी डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो. ते भारताचे माजी राष्ट्रपती होते.
2. 5 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार 2026 कोण प्रदान करणार आहेत?
A) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
B) शिक्षणमंत्री
C) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
D) उपराष्ट्रपती
Answer: C
स्पष्टीकरण: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू 5 सप्टेंबर म्हणजेच शिक्षक दिनाच्या दिवशी विज्ञान भवन येथे राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार 2026 प्रदान करतील.
3. राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार 2026 अंतर्गत अंदाजे किती शिक्षक आणि प्रशिक्षकांना पुरस्कार देण्यात येणार आहेत?
A) 48
B) 60
C) 82
D) 100
Answer: C
स्पष्टीकरण: अहवालानुसार सुमारे 82 पुरस्कार विजेत्यांचा समावेश आहे.
4. जैवतंत्रज्ञान स्टार्टअप्समध्ये खासगी गुंतवणुकीला चालना देण्यासाठी केंद्रीय राज्यमंत्री जितेंद्र सिंह यांनी कोणते व्यासपीठ सुरू केले?
A) स्टार्टअप इंडिया
B) BIO-NIVESH
C) अटल इनोव्हेशन
D) मेक इन इंडिया बायो
Answer: B
स्पष्टीकरण: BIO-NIVESH हे एक धोरणात्मक व्यासपीठ आहे. हे जैवतंत्रज्ञान स्टार्टअप्सना गुंतवणूकदारांशी जोडते आणि त्यांचा विस्तार व व्यावसायिकीकरण करण्यास मदत करते.
5. सरकारी खरेदीमध्ये कोणत्या प्रकारच्या वस्तूंना प्रोत्साहन देण्यासाठी GeM ने टेक्सटाइल्स कमिटीसोबत सामंजस्य करार केला?
A) केवळ नवीन कापूस उत्पादने
B) पुनर्वापरित आणि अपसायकल केलेली कापड उत्पादने
C) आयात केलेले लक्झरी कापड
D) केवळ लष्करी गणवेश
Answer: B
स्पष्टीकरण: GeM द्वारे सरकारी खरेदीमध्ये पुनर्वापरित आणि अपसायकल केलेल्या कापडांसाठी “Waste-to-Value-to-Market” परिसंस्थेला प्रोत्साहन देणे हे या भागीदारीचे उद्दिष्ट आहे.
6. GSLV-F17/EOS-05 चे प्रक्षेपण सतीश धवन अंतराळ केंद्रातील कोणत्या प्रक्षेपण पॅडवरून करण्यात आले?
A) पहिले प्रक्षेपण पॅड
B) दुसरे प्रक्षेपण पॅड
C) तिसरे प्रक्षेपण पॅड
D) मोबाइल प्रक्षेपण पॅड
Answer: B
स्पष्टीकरण: हे मिशन श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या दुसऱ्या प्रक्षेपण पॅडवरून (SLP) प्रक्षेपित करण्यात आले.
7. EOS-05 उपग्रह भू-समकालिक कक्षेत कार्यरत झाल्यानंतर त्याची प्रमुख क्षमता कोणती असेल?
A) केवळ खोल अंतराळातील लघुग्रहांचा मागोवा घेणे
B) आपत्ती निरीक्षण, शेती इत्यादींसाठी भारत आणि आसपासच्या मोठ्या क्षेत्रांचे जवळपास रिअल-टाइम इमेजिंग
C) केवळ हवामानाचा अंदाज
D) केवळ दळणवळण रिले
Answer: B
स्पष्टीकरण: EOS-05 हा भू-समकालिक कक्षेतून भारतीय भूभाग आणि आसपासच्या प्रदेशांचे वारंवार मल्टी-स्पेक्ट्रल आणि हायपर-स्पेक्ट्रल इमेजिंग करण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे.
8. 2026 चायना मास्टर्समध्ये चुरशीच्या क्वार्टरफायनल सामन्यात विजय मिळवल्यानंतर कोणती भारतीय बॅडमिंटन जोडी उपांत्य फेरीत पोहोचली?
A) सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी
B) लक्ष्य सेन आणि किदांबी श्रीकांत
C) ट्रीसा जॉली आणि गायत्री गोपीचंद
D) एच. एस. प्रणॉय आणि समीर वर्मा
Answer: A
स्पष्टीकरण: सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी यांनी पुनरागमन करत डेन्मार्कच्या किम अॅस्ट्रप आणि अँडर्स स्कारुप रासमुसेन यांचा पराभव केला.
9. नेपाळमधील त्रिशूली जलविद्युत प्रकल्पाच्या बोगद्यात अडकलेल्या दोन कामगारांना किती दिवसांनी जिवंत बाहेर काढण्यात आले?
A) 3 दिवस
B) 5 दिवस
C) 9 दिवस
D) 15 दिवस
Answer: C
स्पष्टीकरण: 4 सप्टेंबर 2026 रोजी त्रिशूली 3A जलविद्युत प्रकल्पाशी संबंधित बोगद्यात अडकलेल्या दोन व्यक्तींना नऊ दिवसांनंतर जिवंत बाहेर काढण्यात आले.
10. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या (MEA) माहितीनुसार, नेपाळमध्ये आलेल्या पुरात किती भारतीय नागरिक बेपत्ता होते?
A) सुमारे 50
B) सुमारे 100
C) 275
D) 1,000 पेक्षा जास्त
Answer: C
स्पष्टीकरण: परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, नेपाळ-तिबेट सीमेवरील भागात आलेल्या अचानक पुराच्या संदर्भात 275 भारतीय नागरिक बेपत्ता होते, तर इतर 166 जणांना वाचवण्यात आले.
11. पुरानंतर नेपाळने मागितलेल्या हवामान नुकसानभरपाईबाबत भारताच्या प्रतिक्रियेत हवामान बदलाला काय म्हटले आहे?
A) भारत आणि नेपाळमधील केवळ द्विपक्षीय मुद्दा
B) “सामायिक आव्हान”, ज्यामध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या जास्त उत्सर्जन करणाऱ्या देशांनी नेतृत्व करणे आवश्यक आहे
C) केवळ विकसित देशांची जबाबदारी
D) संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेचा विषय
Answer: B
स्पष्टीकरण: परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जायसवाल यांनी हवामान बदल हे “सामायिक आव्हान” असल्याचे सांगितले.
12. 4 सप्टेंबर 2026 च्या आसपास इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांनी कोणता महत्त्वाचा टप्पा गाठला?
A) इटलीच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान
B) इटलीच्या युद्धोत्तर काळातील सर्वाधिक काळ सलग पदावर राहणाऱ्या पंतप्रधान
C) निवडणूक पराभवानंतर राजीनामा
D) युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती
Answer: B
स्पष्टीकरण: जॉर्जिया मेलोनी यांच्या सरकारने इटलीतील युद्धोत्तर काळातील सर्वाधिक काळ सलग कार्यरत असलेल्या सरकारचा विक्रम केला. त्यांचा कार्यकाळ 1,400 दिवसांपेक्षा अधिक झाला.
13. भारतीय राष्ट्रीय शेअर बाजाराला (NSE) अंदाजे किती आकाराच्या IPO साठी नियामक मंजुरी मिळाली?
A) ₹10,000 कोटी
B) ₹20,000 कोटी
C) ₹30,000 कोटी
D) ₹50,000 कोटी
Answer: C
स्पष्टीकरण: NSE ला सुमारे ₹30,000 कोटींच्या दीर्घकाळ प्रतीक्षेत असलेल्या IPO साठी मंजुरी मिळाली आहे.
14. ऑगस्ट 2026 च्या अखेरीस संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलनसाठा अंदाजे किती नवीन विक्रमी पातळीवर पोहोचला?
A) 600 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B) 700 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C) 740.8 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D) 800 अब्ज अमेरिकी डॉलर
Answer: C
स्पष्टीकरण: RBI च्या आकडेवारीनुसार परकीय चलनसाठा सुमारे 11.47 अब्ज अमेरिकी डॉलरने वाढून विक्रमी 740.803 अब्ज अमेरिकी डॉलरवर पोहोचला.
15. CBI च्या ऑपरेशन चक्र-VI अंतर्गत कोणत्या प्रकारच्या घोटाळ्याशी संबंधित अनेक राज्यांमध्ये छापे टाकण्यात आले?
A) बँक कर्ज फसवणूक
B) “डिजिटल अरेस्ट” सिंडिकेट
C) क्रिप्टोकरन्सी माइनिंग
D) बनावट शैक्षणिक प्रमाणपत्रे
Answer: B
स्पष्टीकरण: CBI ने ऑपरेशन चक्र-VI अंतर्गत मोठ्या “डिजिटल अरेस्ट” घोटाळ्यांच्या प्रकरणांमध्ये 20 राज्यांतील 89 ठिकाणी छापे टाकले आणि अनेक व्यक्तींना अटक केली.
16. श्रीलंकेचे माजी राष्ट्रपती महिंदा राजपक्षे यांचे पुत्र नमल राजपक्षे यांना कोणत्या प्रकरणात अटक करण्यात आली?
A) निवडणूक हिंसाचार
B) 2013 मधील वादग्रस्त एअरबस विमान खरेदी करार
C) अमली पदार्थांची तस्करी
D) माध्यमांवरील सेन्सॉरशिप
Answer: B
स्पष्टीकरण: श्रीलंकेच्या भ्रष्टाचारविरोधी संस्थेने 2013 मधील एअरबस करारातील भ्रष्टाचाराच्या चौकशीसंदर्भात खासदार नमल राजपक्षे यांना अटक केली.
17. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणशी संबंधित सुरू असलेल्या संघर्षाचे वर्णन कसे केले?
A) पूर्ण स्वरूपाचे जागतिक युद्ध
B) “छोटी गोष्ट” आणि “युद्ध” नाही, असे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी वन्स यांच्या मताशी सहमत होत
C) तातडीने जमिनीवरील आक्रमणाची गरज असलेला अस्तित्वाचा धोका
D) पूर्णपणे संपलेला संघर्ष
Answer: B
स्पष्टीकरण: ट्रम्प यांनी इराणशी संबंधित संघर्षाला “छोटी गोष्ट” म्हटले आणि उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी वन्स यांच्या या मताला समर्थन दिले की अधूनमधून होणारे हल्ले हे पूर्ण “युद्ध” मानले जाऊ शकत नाहीत.
18. सप्टेंबर 2026 च्या सुरुवातीला अमेरिकन दूतांच्या भेटींदरम्यान युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांनी काय प्रस्ताव दिला?
A) पूर्ण प्रादेशिक सवलती
B) तात्पुरता युद्धविराम / युक्रेनकडून हवाई हल्ले न करण्याची तयारी
C) केवळ तात्काळ NATO सदस्यत्वाची मागणी
D) बिनशर्त आत्मसमर्पण
Answer: B
स्पष्टीकरण: झेलेन्स्की यांनी तात्पुरत्या युद्धविरामासाठी तयारी दर्शवली आणि “आमच्या बाजूने कोणतेही हवाई हल्ले होणार नाहीत” असे सांगितले. याच काळात अमेरिकन दूतांच्या मॉस्को आणि कीव भेटी नियोजित होत्या.
19. सकारात्मक ड्रग टेस्टनंतर एअर इंडियाने कोणत्या विमानाच्या पायलटला सेवेतून काढून टाकले?
A) दिल्ली–लंडन
B) दिल्ली–फुकेत / फुकेत–दिल्ली
C) मुंबई–दुबई
D) चेन्नई–सिंगापूर
Answer: B
स्पष्टीकरण: एअर इंडियाने दिल्ली–फुकेत विमानाच्या कमांडिंग पायलटला पुष्टी झालेल्या चाचणीत मनो-सक्रिय पदार्थ आढळल्यानंतर सेवेतून काढून टाकले.
20. भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने जिल्हा न्यायव्यवस्थेतील अधिकाऱ्यांचे निवृत्तीचे वय 60 वरून किती करण्याचा विचार करण्याचे आवाहन केले?
A) 58 वर्षे
B) 62 वर्षे
C) 65 वर्षे
D) 70 वर्षे
Answer: B
स्पष्टीकरण: जिल्हा न्यायालयांमध्ये 5 कोटींपेक्षा जास्त प्रकरणे प्रलंबित असल्याने अनुभवी न्यायिक अधिकाऱ्यांना कायम ठेवण्यासाठी निवृत्तीचे वय 62 वर्षे करण्याची गरज सर्वोच्च न्यायालयाने अधोरेखित केली.
21. Kalyani Strategic Systems Limited (KSSL), जी Bharat Forge ची एक शाखा आहे, भारतात 70-mm रॉकेट प्रणालीच्या उत्पादनासाठी कोणत्या फ्रेंच कंपनीसोबत करार केला?
A) Dassault
B) Thales
C) Safran
D) MBDA
Answer: B
स्पष्टीकरण: KSSL ने Thales सोबत Strategic Alliance Agreement वर स्वाक्षरी केली आहे.
22. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी भारताची 10 वर्षांची संरक्षण कूटनीतीची दृष्टी मांडणारे कोणते फ्रेमवर्क जारी केले?
A) ATMANIRBHAR
B) RAKSHA
C) SAGAR
D) Act East
Answer: B
स्पष्टीकरण: ‘RAKSHA’ Defence Diplomacy Framework चा उद्देश पुढील दशकात धोरणात्मक भागीदारी, क्षमता निर्माण, स्वदेशी संरक्षण निर्यात आणि सागरी सुरक्षा मजबूत करणे हा आहे.
23. 31 सदस्यीय संयुक्त संसदीय समिती (JPC) कोणत्या विधेयकाची तपासणी करण्यासाठी स्थापन करण्यात आली?
A) नागरिकत्व सुधारणा विधेयक
B) विदेशी अंशदान (नियमन) सुधारणा (FCRA) विधेयक, 2026
C) डेटा संरक्षण विधेयक
D) कृषी कायदा विधेयक
Answer: B
स्पष्टीकरण: लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी FCRA सुधारणा विधेयक, 2026 ची तपासणी करण्यासाठी संजय जयस्वाल यांच्या अध्यक्षतेखाली 31 सदस्यीय JPC स्थापन केली.
24. भारताच्या अंडर-19 संघात निवड झाल्यानंतर लगेचच वयातील फसवणुकीच्या आरोपामुळे BCCI ने बंगालच्या कोणत्या लेग स्पिनरवर दोन वर्षांची बंदी घातली?
A) रोहित यादव
B) यश दयाल
C) रवि बिश्नोई
D) कुलदीप यादव
Answer: A
स्पष्टीकरण: कथितरित्या वयाची चुकीची माहिती दिल्यामुळे BCCI ने बंगालचा लेग स्पिनर रोहित यादव याच्यावर दोन वर्षांची बंदी घातली.
25. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्यासोबत झालेल्या चर्चेदरम्यान बेल्जियमने भारताला कोणत्या देशासोबत संरक्षण सहकार्य करणार नसल्याचे आश्वासन दिले?
A) चीन
B) पाकिस्तान
C) रशिया
D) तुर्की
Answer: B
स्पष्टीकरण: द्विपक्षीय चर्चेनंतर बेल्जियमने भारताला आश्वासन दिले की ते पाकिस्तानसोबत संरक्षण सहकार्य किंवा तांत्रिक मदत करणार नाही.