Current Affairs in Gujarati 11th October 2025 : Current GK
1. વિશ્વ અવકાશ સપ્તાહ 2025ની થીમ શું છે, જે 4-10 ઓક્ટોબર દરમિયાન વૈશ્વિક સ્તરે યોજાયું અને ભારતમાં SPACE India દ્વારા સંનાદન કરવામાં આવ્યું?
a) ટકાઉ વિકાસ માટે અવકાશ
b) અવકાશમાં જીવન
c) વૈશ્વિક પ્રગતિ માટે અવકાશનો ઉપયોગ
d) અવકાશ અને આબોહવા પરિવર્તન
Answer: b) અવકાશમાં જીવન
स्पष्टीकरण: UNOOSA દ્વારા આયોજિત, આ થીમ માનવ જીવન માટે અવકાશ સંશોધનના ફાયદાઓને ઉજાગર કરે છે, જેમાં ભારતમાં ડૉ. સચિન બાહમ્ભાના સંનાદન હેઠળ નવીનતા અને શિક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.
2. 10 ઓક્ટોબરે સ્વીડિશ અકાદમી દ્વારા જાહેર કરાયેલ 2025ના સાહિત્ય નોબેલ પુરસ્કારથી તેમની નવીન ગદ્ય શૈલી માટે કોને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા?
a) જોન ફોસ
b) લાસ્ઝલો ક્રાસ્નાહોર્કાઈ
c) અબ્દુલરઝાક ગુર્નાહ
d) એની એર્નો
Answer: b) લાસ્ઝલો ક્રાસ્નાહોર્કાઈ
स्पष्टीकरण: હંગેરિયન લેખકને તેમની "ગાઢ, સમ્મોહક ગદ્ય જે માનવ સ્થિતિની શોધ કરે છે" માટે 11 મિલિયન SEKનું ઇનામ વહેંચવા માટે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
3. ભારતીય સેનાના આધુનિકીકરણ માટે રક્ષા મંત્રાલયે 2025માં ટેકનોલોજી પર્સપેક્ટિવ એન્ડ કેપેબિલિટી રોડમેપ (TPCR) કઈ પહેલ હેઠળ જારી કર્યું?
a) આત્મનિર્ભર ભારત
b) રક્ષા અધિગ્રહણ પ્રક્રિયા 2020
c) મેક ઇન ઇન્ડિયા
d) iDEX પ્રોગ્રામ
Answer: b) રક્ષા અધિગ્રહણ પ્રક્રિયા 2020
स्पष्टीकरण: આ 15-વર્ષની યોજના રક્ષામાં આત્મનિર્ભરતા માટે AI, ડ્રોન અને સાયબર ક્ષમતાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને તકનીકી જરૂરિયાતો રજૂ કરે છે.
4. CII દ્વારા ભારતમાં આયોજિત આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ પરિષદ 2025ની થીમ "વૈશ્વિક પ્રગતિ માટે અવકાશનો ઉપયોગ" નું ફોકસ શું છે?
a) અવકાશ પર્યટન
b) વિકાસ માટે ઉપગ્રહ ટેકનોલોજી
c) ઉપગ્રહો દ્વારા આબોહવા નિરીક્ષણ
d) અવકાશ કચરો વ્યવસ્થાપન
Answer: b) વિકાસ માટે ઉપગ્રહ ટેકનોલોજી
स्पष्टीकरण: કોન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII) દ્વારા આયોજિત, આ પરિષદ કૃષિ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને અર્થવ્યવસ્થામાં અવકાશ ટેકનોલોજીના ઉપયોગોને પ્રોત્સાહન આપે છે.
5. ભારત કયા સૈન્ય અભ્યાસ, ઝાપદ 2025, માં ભાગ લેશે, જેનું આયોજન રશિયા અને બેલારુસ દ્વારા કરવામાં આવે છે અને જેમાં પાકિસ્તાન અને ચીન સહિત 20થી વધુ દેશોનો સમાવેશ છે?
a) અભ્યાસ ઇન્દ્ર
b) અભ્યાસ ઝાપદ
c) અભ્યાસ વોસ્તોક
d) અભ્યાસ એનાકોન્ડા
Answer: b) અભ્યાસ ઝાપદ
स्पष्टीकरण: આ બહુપક્ષીય અભ્યાસ પ્રાદેશિક તણાવો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક સંબંધોને મજબૂત કરતાં ઉચ્ચ-તીવ્રતાવાળા યુદ્ધ પરિસ્થિતિઓમાં આંતરસંચાલન પર ભાર આપે છે.
6. પીએમ કીર સ્ટાર્મરની મુલાકાત બાદ 9 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ ભારત અને યુકે વચ્ચે કયો કૂટનીતિક સીમાચિહ્ન સધાયો?
a) મુક્ત વેપાર કરાર હસ્તાક્ષર
b) ઉન્નત ભાગીદારી પર સંયુક્ત નિવેદન
c) રક્ષા કરાર નવીકરણ
d) સ્થળાંતર નીતિ કરાર
Answer: b) ઉન્નત ભાગીદારી પર સંયુક્ત નિવેદન
स्पष्टीकरण: આ નિવેદન વેપાર, ટેકનોલોજી અને સુરક્ષા સહકારને આવરી લે છે, જે પીએમ મોદીના આમંત્રણ પર સ્ટાર્મરની પ્રથમ સત્તાવાર ભારત મુલાકાતને ચિહ્નિત કરે છે.
7. કઈ યોજના, જે 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી વિસ્તારવામાં આવી, જૂના બાકી ચૂકવણા વિના સ્વૈચ્છિક ESIC નોંધણીની મંજૂરી આપે છે જેથી અનુપાલનને પ્રોત્સાહન મળે?
a) એમ્નેસ્ટી સ્કીમ-2025
b) શ્રમ સુવિધા યોજના
c) ESI પોર્ટલ પહેલ
d) શ્રમ કલ્યાણ નિધિ
Answer: a) એમ્નેસ્ટી સ્કીમ-2025
स्पष्टीकरण: શ્રમ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ, આ યોજના ESI, શ્રમ સુવિધા અને કંપની બાબતોના પોર્ટલ્સ દ્વારા નોંધણીને પ્રોત્સાહન આપીને દાવાઓ ઘટાડે છે.
8. RBIના ઓક્ટોબર 2025 અપડેટ મુજબ FY26 માટે બેંક ક્રેડિટમાં કેટલા ટકા વધારાનો અંદાજ છે?
a) 8-10%
b) 10.4%-11.3%
c) 12-14%
d) 15-17%
Answer: b) 10.4%-11.3%
स्पष्टीकरण: FY25માં 18 લાખ કરોડ રૂપિયાથી 19-20.5 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી, આર્થિક પુનઃપ્રાપ્તિને કારણે, જ્યારે NBFC ક્રેડિટ 15%-17% અપેક્ષિત છે.
9. સપ્ટેમ્બર 2025માં ભારતમાં UAV તૈનાતી માટે ભારત ફોર્જ અને યુકે-આધારિત વિન્ડ રેસર્સ વચ્ચે કયો કરાર થયો?
a) કાર્ગો ડ્રોન સહયોગ
b) નિરીક્ષણ UAV કરાર
c) કૃષિ ડ્રોન કરાર
d) તબીબી વિતરણ MoU
Answer: a) કાર્ગો ડ્રોન સહયોગ
स्पष्टीकरण: આ કરાર ULTRA સ્વાયત્ત કાર્ગો ડ્રોનને લોજિસ્ટિક્સ માટે તૈનાત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જે ભારતમાં પુરવઠા શૃંખલાની કાર્યક્ષમતા વધારે છે.
10. 9 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ ભારતના 15મા ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે કોને ચૂંટવામાં આવ્યા, જેમણે 452 મતો મેળવ્યા?
a) જગદીપ ધનખડ
b) સી.પી. રાધાકૃષ્ણન
c) બી. સુદર્શન રેડ્ડી
d) ગોપાલ કૃષ્ણ ગાંધી
Answer: b) સી.પી. રાધાકૃષ્ણન
स्पष्टीकरण: NDA ઉમેદવારે 98.2% મતદાર હાજરી સાથે વિપક્ષના I.N.D.I.A. ઉમેદવારને હરાવ્યા, જે તમિલનાડુમાંથી આ ભૂમિકામાં પ્રથમ બન્યા.
11. જૂન 2025માં રાષ્ટ્રીય ઈ-વિધાન એપ્લિકેશન (NeVA) લાગુ કરનાર 19મું વિધાનમંડળ કયું રાજ્ય બન્યું?
a) કેરળ
b) પુદુચેરી
c) ગોવા
d) સિક્કીમ
Answer: b) પુદુચેરી
स्पष्टीकरण: MoS એલ. મુરુગન દ્વારા ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવેલ, NeVA સંસદીય બાબતોના મંત્રાલય હેઠળ કાગળ વિનાના શાસન માટે વિધાયી પ્રક્રિયાઓને ડિજિટાઇઝ કરે છે.
12. રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ હવા કાર્યક્રમ હેઠળ સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ (SVS) 2025ની થીમ શું છે?
a) બધા માટે સ્વચ્છ હવા
b) સ્વચ્છ હવામાં શ્વાસ લેવું
c) શહેરી હવાની ગુણવત્તા
d) પ્રદૂષણમુક્ત શહેરો
Answer: b) સ્વચ્છ હવામાં શ્વાસ લેવું
स्पष्टीकरण: MoEFCC દ્વારા શરૂ કરાયેલ, આ સર્વેક્ષણ 131 શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તામાં સુધારાનું મૂલ્યાંકન કરે છે, નાગરિક સહભાગિતા અને નીતિ સુધારાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.
13. ASPIRE કાર્યક્રમ હેઠળ, સપ્ટેમ્બર 2025માં iDEX-DIO અને EdCIL વચ્ચે ડ્યુઅલ-યુઝ ટેકનોલોજી માટે કયો MoU હસ્તાક્ષર થયો?
a) AI સંશોધન સહયોગ
b) રક્ષા નવીનતા MoU
c) અવકાશ ટેકનોલોજી ભાગીદારી
d) સાયબર સુરક્ષા કરાર
Answer: b) રક્ષા નવીનતા MoU
स्पष्टीकरण: આ કરાર શિક્ષણ અને રક્ષામાં વ્યૂહાત્મક સંશોધનને ગતિ આપે છે, ડ્યુઅલ-યુઝ ટેકનોલોજીમાં નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
14. સપ્ટેમ્બર 2025માં CIL અને NSTFDC વચ્ચે EMRSમાં આદિવાસી વિદ્યાર્થીઓને સશક્ત કરવા માટે કયો MoU હસ્તાક્ષર થયો?
a) કૌશલ્ય વિકાસ કરાર
b) શિક્ષણ સહાય MoU
c) આરોગ્ય પહેલ કરાર
d) રમતગમત શિષ્યવૃત્તિ સોદો
Answer: b) શિક્ષણ સહાય MoU
स्पष्टीकरण: આ છત્તીસગઢ, ઝારખંડ, મધ્ય પ્રદેશ અને ઓડિશામાં 76 એકલવ્ય મોડેલ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલોમાં 30,000થી વધુ આદિવાસી વિદ્યાર્થીઓને લાભ આપે છે.
15. 2025ના ભૌતિકશાસ્ત્ર નોબેલ પુરસ્કારનું રોકડ ઇનામ, જે જોન ક્લાર્ક, મિશેલ ડેવોરેટ અને જોન માર્ટિનિસ વચ્ચે વહેંચાયું, તે કેટલું છે?
a) 8 મિલિયન SEK
b) 11 મિલિયન SEK
c) 10 મિલિયન USD
d) 12 મિલિયન SEK
Answer: b) 11 મિલિયન SEK
स्पष्टीकरण: સર્કિટમાં ક્વોન્ટમ ટનલિંગ માટે આપવામાં આવેલ, ઇનામમાં એક મેડલ અને ડિપ્લોમાનો સમાવેશ થાય છે, જે ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગમાં મૂળભૂત કાર્યને માન્યતા આપે છે.
16. MoHUA દ્વારા સપ્ટેમ્બર 2025માં સ્વચ્છ ભારત મિશન-શહેરી હેઠળ કચરા વ્યવસ્થાપન માર્ગદર્શન માટે કઈ પહેલ શરૂ કરવામાં આવી?
a) સ્વચ્છ શહેર જોડી (SSJ)
b) શહેરી કચરા યોદ્ધાઓ
c) સ્વચ્છ શહેર ચેલેન્જ
d) કચરો મુક્ત ભારત
Answer: a) સ્વચ્છ શહેર જોડી (SSJ)
स्पष्टीकरण: હરિયાણાના સોનીપતમાં મંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ, આ શહેરોને ટકાઉ કચરા પદ્ધતિઓ પર જ્ઞાન વહેંચવા માટે જોડે છે.
17. 71મા રાષ્ટ્રીય વન્યજીવ સપ્તાહ (2-8 ઓક્ટોબર 2025) ઉજવણીની અધ્યક્ષતા કોણે કરી અને મુખ્ય પહેલો શરૂ કરી?
a) ભૂપેન્દ્ર યાદવ
b) અશ્વિની વૈષ્ણવ
c) નીતિન ગડકરી
d) પીયૂષ ગોયલ
Answer: a) ભૂપેન્દ્ર યાદવ
स्पष्टीकरण: દેહરાદૂનમાં IGFNA ખાતે, પર્યાવરણ મંત્રીએ MoEF&CC હેઠળ સંરક્ષણ પ્રયાસોને ઉજાગર કર્યા.
18. ઓક્ટોબર 2025માં સમાપ્ત થતા 3-વેવ પુલબેક બાદ ફંડસ્ટ્રેટ મુજબ ઈથેરિયમનું અંદાજિત લક્ષ્ય શું છે?
a) $3,000
b) $5,500
c) $10,000
d) $2,000
Answer: b) $5,500
स्पष्टीकरण: વિશ્લેષકોએ ETF મંજૂરી અને ઈથેરિયમ નેટવર્ક અપગ્રેડને કારણે સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પુનઃપ્રાપ્તિની આગાહી કરી છે.
19. સપ્ટેમ્બર 2025માં તમિલનાડુએ સંરક્ષણ માટે 1 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ કઈ લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓ માટે ફાળવ્યું?
a) બંગાળ ટાઈગર
b) લાયન-ટેલ્ડ મકાક (અને ત્રણ અન્ય)
c) સ્નો લેપર્ડ
d) ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ
Answer: b) લાયન-ટેલ્ડ મકાક (અને ત્રણ અન્ય)
स्पष्टीकरण: આ ભંડોળ લાયન-ટેલ્ડ મકાક, મદ્રાસ હેજહોગ, સ્ટ્રાઈપ્ડ હાયના અને હમ્પ-હેડેડ મહાસીરના મુખ્ય જૈવવિવિધતા ક્ષેત્રોમાં સંરક્ષણને સમર્થન આપે છે.
20. કેન્દ્રીય નાણામંત્રીએ ઓક્ટોબર 2025માં GIFT સિટીમાં રીઅલ-ટાઇમ વિદેશી ચલણ નિપટારા માટે કઈ પ્રણાલી શરૂ કરી?
a) ડિજિટલ રૂપી પ્લેટફોર્મ
b) વિદેશી ચલણ નિપટારા પ્રણાલી (FCSS)
c) ક્રિપ્ટો ક્લિયરિંગ હાઉસ
d) SEZ ચુકવણી ગેટવે
Answer: b) વિદેશી ચલણ નિપટારા પ્રણાલી (FCSS)
स्पष्टीकरण: FCSS IFSC યુનિટ્સ માટે કાર્યક્ષમ વ્યવહારોને સક્ષમ બનાવે છે, GIFT સિટીની વૈશ્વિક નાણાકીય કેન્દ્રની સ્થિતિને મજબૂત કરે છે.
21. તાજેતરના સુપ્રીમ કોર્ટના નિરીક્ષણ મુજબ, ભારતીય કાયદા હેઠળ કયા મંદિરના દેવતાને ‘કાનૂની વ્યક્તિ’ તરીકે પુષ્ટિ મળી?
a) અયોધ્યાના ભગવાન રામ
b) કોઈપણ મંદિરમાં ભગવાન કૃષ્ણ
c) કોલકાતાની દેવી કાલી
d) વારાણસીના ભગવાન શિવ
Answer: b) કોઈપણ મંદિરમાં ભગવાન કૃષ્ણ
स्पष्टीकरण: હિન્દુ કાયદામાં દેવતાઓને સંપત્તિના માલિક અને દાવાઓની ક્ષમતા ધરાવતી કાનૂની વ્યક્તિ ગણવામાં આવે છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ પૂજારીઓ કરે છે.
22. 10 ઓક્ટોબર 2025 સુધીમાં મુંબઈ મેટ્રો નેટવર્કનું કેટલું ટકા કામ પૂર્ણ થયું હતું?
a) 25%
b) 38%
c) 50%
d) 62%
Answer: b) 38%
स्पष्टीकरण: 337 કિમીના પ્રોજેક્ટમાં જમીન અને ભંડોળની સમસ્યાઓને કારણે વિલંબ થયો છે, જેનું સંપૂર્ણ સંચાલન 2028 સુધી લક્ષ્યાંકિત છે.
23. સપ્ટેમ્બર 2025માં તમિલનાડુએ યુવાનોમાં તમાકુના ઉપયોગને રોકવા માટે કઈ જાહેર આરોગ્ય ઝુંબેશ શરૂ કરી?
a) સ્વચ્છ તમિલ અભિયાન
b) એન્ટી-સ્મોકિંગ ઝુંબેશ
c) જલ જીવન મિશન
d) પોષણ અભિયાન
Answer: b) એન્ટી-સ્મોકિંગ ઝુંબેશ
स्पष्टीकरण: આ ઝુંબેશ COTPA કાયદાઓનો અમલ, શાળાઓમાં જાગૃતિ અને સખત દંડ દ્વારા યુવાનોમાં તમાકુના વપરાશને ઘટાડે છે.
24. રક્ષા અધિગ્રહણ પ્રક્રિયા 2020 હેઠળ 11 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ કઈ યોજના જારી કરવામાં આવી, જે ભારતીય સૈન્યના 15-વર્ષના ટેકનોલોજી રોડમેપને આત્મનિર્ભરતા માટે રેખાંકિત કરે છે?
a) આત્મનિર્ભર ભારત રક્ષા
b) ટેકનોલોજી પર્સપેક્ટિવ એન્ડ કેપેબિલિટી રોડમેપ (TPCR)
c) મેક ઇન ઇન્ડિયા 2.0
d) iDEX ઇનોવેશન ફંડ
Answer: b) ટેકનોલોજી પર્સપેક્ટિવ એન્ડ કેપેબિલિટી રોડમેપ (TPCR)
स्पष्टीकरण: રક્ષા મંત્રાલયે 11 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ જારી કરેલ ટેકનોલોજી પર્સપેક્ટિવ એન્ડ કેપેબિલિટી રોડમેપ (TPCR), રક્ષા અધિગ્રહણ પ્રક્રિયા 2020 હેઠળ, આગામી 15 વર્ષ (2025–2040) માટે ભારતીય સૈન્યના આધુનિકીકરણ માટે એક વ્યૂહાત્મક રૂપરેખા તરીકે કાર્ય કરે છે. તેમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI), ડ્રોન, સાયબર યુદ્ધ ક્ષમતાઓ અને શસ્ત્રો તેમજ બખ્તર માટે સંયુક્ત સામગ્રી જેવી અદ્યતન ટેકનોલોજીઓને પ્રાધાન્ય આપીને આત્મનિર્ભરતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
25. ઓક્ટોબર 2025ની શરૂઆતમાં અરબ સાગર પર રચાયેલી કુદરતી આપત્તિ, જેનું નામ ‘બ્લિઝાર્ડ’ રાખવામાં આવ્યું, જેણે IMD ચેતવણીઓ જારી કરી, તે શું હતી?
a) ભૂસ્ખલન
b) ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત
c) ભૂકંપ
d) પૂર
Answer: b) ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત
स्पष्टीकरण: ગરમ પાણી અને નીચા દબાણને કારણે ઉદ્ભવેલ, આ આબોહવા પરિવર્તનની ચક્રવાતની આવૃત્તિ અને તીવ્રતા પરની અસરને ઉજાગર કરે છે.