Current Affairs 13th October 2026 : Daily GK Update in Marathi
On 13 Oct 2026
Current Affairs in Gujarati 2nd April 2026 : Current GK
1. ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તીગણતરી ૨૦૨૭ના તબક્કા-I (સેલ્ફ-એન્યુમરેશન) ક્યારે શરૂ થયો?
A) ૧ માર્ચ ૨૦૨૬
B) ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬
C) ૧ મે ૨૦૨૬
D) ૧ જૂન ૨૦૨૬
Answer: B) ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬
स्पष्टीकरण: વસ્તીગણતરી ૨૦૨૭નો તબક્કા-I, જે વિશ્વની સૌથી મોટી વસ્તી ગણતરી કવાયત અને ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તીગણતરી છે, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ સુરક્ષિત વેબ પોર્ટલ દ્વારા સેલ્ફ-એન્યુમરેશન સાથે શરૂ થયો. સૂચિત વિસ્તારોમાં હાઉસ લિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ વસ્તીગણતરીની ફીલ્ડ કામગીરી ૧૬ એપ્રિલથી ૧૫ મે ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે. આમાં આવાસ, સુવિધાઓ અને સંપત્તિઓ વિશે ૩૩ પ્રશ્નો સમાવિષ્ટ છે.
2. ભારતની વસ્તીગણતરી ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી માટે સંદર્ભ તારીખ કઈ છે?
A) ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭
B) ૧ માર્ચ ૨૦૨૭
C) ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૭
D) ૧ જુલાઈ ૨૦૨૭
Answer: B) ૧ માર્ચ ૨૦૨૭
स्पष्टीकरण: વસ્તીગણતરી ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી (તબક્કા-II) માટે સંદર્ભ તારીખ ૧ માર્ચ ૨૦૨૭ના ૦૦:૦૦ કલાકે છે, જે ૨૦૨૬માં હાઉસલિસ્ટિંગ તબક્કા પછી આવશે. આ કુલ મળીને ભારતની ૧૬મી વસ્તીગણતરી છે.
3. ગ્રામ પંચાયત મીટિંગમાં AI વૉઇસ-ટુ-ટેક્સ્ટ સારાંશ માટે કયું સાધન લોન્ચ/એકીકૃત કરવામાં આવ્યું છે, જે BHASHINI દ્વારા ૨૩ ભાષાઓનું સમર્થન કરે છે?
A) eGramSwaraj
B) SabhaSaar
C) PFMS
D) GeM
Answer: B) SabhaSaar
स्पष्टीकरण: SabhaSaar, એક AI-સંચાલિત વૉઇસ-ટુ-ટેક્સ્ટ સાધન છે, જેનો ઉપયોગ ૧.૧૫ લાખથી વધુ ગ્રામ પંચાયતો દ્વારા મીટિંગ સારાંશ માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. તે BHASHINI સાથે એકીકૃત છે અને IndiaAI Compute Portal પર ચાલે છે, જે ગ્રામીણ ડિજિટલ શાસનને મજબૂત કરે છે.
4. eGramSwarajનો ઉપયોગ કરીને આયોજન અને ડિજિટલ ચુકવણી માટે કેટલી ગ્રામ પંચાયતો રિપોર્ટ કરવામાં આવી છે?
A) ૧ લાખથી વધુ
B) ૨.૫૯ લાખથી વધુ
C) ૫ લાખથી વધુ
D) ૭ લાખથી વધુ
Answer: B) ૨.૫૯ લાખથી વધુ
स्पष्टीकरण: પંચાયતી રાજ મંત્રાલય અનુસાર, ૨.૫૯ લાખથી વધુ પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ (PRIs) eGramSwarajનો ઉપયોગ ગ્રામ પંચાયત વિકાસ યોજનાઓ, સંપત્તિઓની જીઓ-ટેગિંગ અને ડિજિટલ ચુકવણી માટે (PFMS અને GeM દ્વારા ₹૩ લાખ કરોડ ટ્રાન્સફર) કરી રહી છે.
5. ભારત રશિયા સાથે આર્કટિક સહયોગ પર ચર્ચા કરી રહ્યું છે, મુખ્યત્વે રશિયાના ગેસ રિઝર્વના કેટલા ટકા સુધી પહોંચ મેળવવા માટે?
A) ૪૦%
B) ૬૦%
C) ૮૦%
D) ૯૫%
Answer: C) ૮૦%
स्पष्टीकरण: પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે ઊર્જા સુરક્ષા માટે દ્વિપક્ષીય વાતચીત રશિયન ગેસ (આર્કટિકમાં ૮૦% રિઝર્વ), ક્રિટિકલ મિનરલ્સ અને નોર્ધન સી રૂટ તેમજ ચેન્નઈ-વ્લાદિવોસ્તોક કોરિડોર દ્વારા લોજિસ્ટિક્સ પર કેન્દ્રિત છે.
6. એનર્જી સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઇન્ડિયા ૨૦૨૬ અનુસાર, FY ૨૦૨૪-૨૫માં ભારતની પ્રાઇમરી એનર્જી સપ્લાય કેટલી હતી?
A) ૮,૦૦,૦૦૦ ktoe
B) ૯,૩૨,૮૧૬ ktoe
C) ૧૦,૫૦,૦૦૦ ktoe
D) ૧૨,૦૦,૦૦૦ ktoe
Answer: B) ૯,૩૨,૮૧૬ ktoe
स्पष्टीकरण: નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઑફિસ દ્વારા જારી કરાયેલ એનર્જી સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઇન્ડિયા ૨૦૨૬ની ૩૩મી આવૃત્તિ અનુસાર FY ૨૦૨૪-૨૫માં પ્રાઇમરી એનર્જી સપ્લાયમાં ૨.૯૫% વધારો થઈને ૯,૩૨,૮૧૬ ktoe નોંધાયો, જેમાં નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા અને ઉત્પાદનમાં મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી.
7. તાજેતરના આંકડા અનુસાર ભારતની અંદાજિત નવીનીકરણીય ઊર્જા (RE) ક્ષમતા કેટલી છે?
A) ૨૦ લાખ MW
B) ૪૭ લાખ MW
C) ૬૦ લાખ MW
D) ૭૫ લાખ MW
Answer: B) ૪૭ લાખ MW
स्पष्टीकरण: RE ક્ષમતા ૪૭ લાખ MW (૭૧% સોલાર ઊર્જાથી) છે, જે મુખ્યત્વે છ રાજ્યોમાં કેન્દ્રિત છે. સ્થાપિત RE ક્ષમતા ૨,૨૯,૩૪૬ MW સુધી પહોંચી છે અને ૧૦.૯૩%નો CAGR છે.
8. પ્રવાસી પ્રજાતિઓ પરના કન્વેન્શન (CMS)ના COP15નું ૧૫મું સંમેલન ક્યાં યોજાયું હતું?
A) બોન, જર્મની
B) કેમ્પો ગ્રાન્ડે, બ્રાઝિલ
C) નવી દિલ્હી, ભારત
D) નૈરોબી, કેન્યા
Answer: B) કેમ્પો ગ્રાન્ડે, બ્રાઝિલ
स्पष्टीकरण: CMS COP15 બ્રાઝિલના કેમ્પો ગ્રાન્ડેમાં “Connecting Nature to Sustain Life” થીમ હેઠળ સમાપ્ત થયું. તેમાં ૪૦ પ્રજાતિઓને અપેન્ડિક્સમાં ઉમેરવામાં આવી અને ડીપ-સીબેડ માઇનિંગ પર મોરેટોરિયમની અપીલ કરવામાં આવી. જર્મની ૨૦૨૯માં COP16નું આયોજન કરશે.
9. CMS COP15માં CMS અપેન્ડિક્સમાં કેટલી પ્રજાતિઓ ઉમેરવામાં આવી?
A) ૨૦
B) ૩૦
C) ૪૦
D) ૫૦
Answer: C) ૪૦
स्पष्टीकरण: ઉદાહરણોમાં જાયન્ટ ઓટર, સ્ટ્રાઇપ્ડ હાયના અને થ્રેશર શાર્ક (અપેન્ડિક્સ Iમાં) સામેલ છે. અન્ય પરિણામોમાં બ્લૂ કોરિડોર, ઓશન ફ્લાઇવે મેપિંગ અને અમેઝોનિયન કેટફિશ એક્શન પ્લાન સામેલ છે.
10. ૧૬મા વિત્ત આયોગે આપત્તિ ફંડિંગ વિતરણ માટે કયું નવું મોડલ રજૂ કર્યું?
A) એડિટિવ મોડલ
B) મલ્ટિપ્લિકેટિવ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક ઇન્ડેક્સ (DRI)
C) ફિક્સ્ડ પર કેપિટા મોડલ
D) સ્ટેટ-ઓન્લી કોન્ટ્રિબ્યુશન મોડલ
Answer: B) મલ્ટિપ્લિકેટિવ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક ઇન્ડેક્સ (DRI)
स्पष्टीकरण: DRI = Hazard × Exposure × Vulnerability એ પહેલાના એડિટિવ મોડલની જગ્યા લીધી છે. આ ₹૨,૦૪,૪૦૧ કરોડના કોર્પસ (૨૦૨૬-૩૧) માટે છે. તેમાં હીટવેવ અને લાઇટનિંગને પણ આપત્તિ તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, SDRF અને SDMF વચ્ચે ૮૦:૨૦ વિભાજન સાથે.
11. NASAનું કયું મિશન, ૫૦ વર્ષથી વધુ સમય પછી પ્રથમ ક્રૂડ લૂનર ફ્લાઇટ, SLS રોકેટ અને ઓરિયન સ્પેસક્રાફ્ટ વાપરીને લૂનર ફ્લાઇબાય કરશે?
A) અપોલો ૧૮
B) આર્ટેમિસ II
C) ઓરિયન I
D) લૂનર ગેટવે
Answer: B) આર્ટેમિસ II
स्पष्टीकरण: આર્ટેમિસ II ચાર અવકાશયાત્રીઓ (પ્રથમ મહિલા અને પ્રથમ વ્યક્તિ ઑફ કલર)ને લઈ જશે, જેમાં ~૭,૬૦૦ કિમી લૂનર ફ્લાઇબાય પછી હાઇ અર્થ ઓર્બિટમાં ફ્રી-રિટર્ન ટ્રાજેક્ટરી હશે.
12. BRIC-રિસર્ચ એડ્વાઇઝરી બોર્ડની પ્રથમ બેઠક ક્યાં યોજાઈ હતી?
A) બેંગ્લોર
B) ફરીદાબાદ
C) હૈદરાબાદ
D) પુણે
Answer: B) ફરીદાબાદ
स्पष्टीकरण: ફરીદાબાદમાં રીજનલ સેન્ટર ફોર બાયોટેક્નોલોજી ખાતે યોજાયેલી બેઠકમાં BRIC (Biotechnology Research and Innovation Council)ની પ્રાથમિકતાઓ નક્કી કરવામાં આવી, જે DBT હેઠળ ૧૪ સંસ્થાઓને એકીકૃત કરે છે. આ BioE3 પોલિસી અને ૨૦૩૦ સુધી ₹૩૦૦ બિલિયન બાયો-ઇકોનોમીને સમર્થન આપશે.
13. કોચીમાં ભવસાગરને MoEFCC દ્વારા શું નામ આપવામાં આવ્યું છે?
A) નેશનલ ટાઇગર રિઝર્વ
B) નેશનલ ડીપ-સી ફૉના રિપોઝિટરી
C) નેશનલ કોરલ રીફ સેન્ટર
D) નેશનલ મેંગ્રોવ સેંચ્યુઅરી
Answer: B) નેશનલ ડીપ-સી ફૉના રિપોઝિટરી
स्पष्टीकरण: CMLREના ભવસાગરને બાયોલોજિકલ ડાઇવર્સિટી એક્ટ, ૨૦૦૨ હેઠળ કસ્ટોડિયન તરીકે સૂચિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં EEZ પ્રજાતિઓના આશરે ૩,૫૦૦ નમૂનાઓ છે, જે ડીપ ઓશન મિશનને સમર્થન આપે છે.
14. CSIR-CRRI અને IIP દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી રસ્તા નિર્માણ તકનીક કઈ છે જે કૃષિ-કચરાનો ઉપયોગ કરે છે અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ૩૦-૪૦% ઘટાડે છે?
A) પ્લાસ્ટિક બિટુમેન
B) બાયો-બિટુમેન
C) રબરાઇઝ્ડ એસ્ફાલ્ટ
D) નેનો-કોટિંગ
Answer: B) બાયો-બિટુમેન
स्पष्टीकरण: આ નવીનીકરણીય બાઇન્ડર કૃષિ-કચરાના પાયરોલિસિસ (૪૦૦-૬૦૦°C) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. ભારત આને વ્યાપારિક રીતે ઉત્પાદન કરનાર પ્રથમ દેશ છે; ૨૦૨૪માં NH-૪૪ પર ૧૫% બ્લેન્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
15. IIT ગુવાહાટી દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ઊર્જા-કાર્યક્ષમ PCM ઈંટોમાં કઈ વિશેષ વિશેષતા છે?
A) ફેઝ ચેન્જ મટિરિયલ (OM35) અને બાયોચાર
B) માત્ર રિસાયકલ્ડ પ્લાસ્ટિક
C) એમ્બેડેડ સોલર પેનલ
D) ગ્રાફીન કોટિંગ
Answer: A) ફેઝ ચેન્જ મટિરિયલ (OM35) અને બાયોચાર
स्पष्टीकरण: OM35 (૩૫°C પર પીગળે છે) ગરમીને શોષે/મુક્ત કરે છે, જેથી દીવાલનું તાપમાન ~૩°C ઘટે છે અને કૂલિંગની માંગ ૧૦-૨૦% ઘટે છે. બાયોચાર લીકેજને અટકાવે છે.
16. ભારતીય નૌસેના દ્વારા IONS મેરીટાઇમ એક્સરસાઇઝ (IMEX) ટેબલ-ટોપ એક્સરસાઇઝ ૨૦૨૬નું આયોજન ક્યાં કરવામાં આવ્યું?
A) મુંબઈ
B) કોચી
C) વિશાખાપટ્ટનમ
D) ચેન્નઈ
Answer: B) કોચી
स्पष्टीकरण: ઇન્ડિયન ઓશન નેવલ સિમ્પોઝિયમ હેઠળ આ કવાયત ૧૨ દેશોની ભાગીદારી સાથે થઈ અને ભારતીય મહાસાગર ક્ષેત્ર (IOR)માં સમુદ્રી લૂંટ અને તસ્કરી જેવા અપરંપરાગત ખતરાઓ પર કેન્દ્રિત હતી.
17. તાજેતરમાં ભારતીય નૌસેનાને સોંપવામાં આવેલ INS અગ્રે કયા વર્ગનું વહાણ છે?
A) વિશાખાપટ્ટનમ-ક્લાસ ડિસ્ટ્રોયર
B) અર્નાલા-ક્લાસ ASW શેલો વોટર ક્રાફ્ટ
C) કામોર્તા-ક્લાસ કોર્વેટ
D) નીલગિરી-ક્લાસ ફ્રિગેટ
Answer: B) અર્નાલા-ક્લાસ ASW શેલો વોટર ક્રાફ્ટ
स्पष्टीकरण: આ વર્ગનું ચોથું વહાણ, GRSE દ્વારા બનાવવામાં આવેલું, ૮૦% સ્વદેશી સામગ્રી સાથે. આ ૭૭ મીટર લાંબું, ~૨૫ નોટ સ્પીડવાળું વહાણ છે, જે એન્ટી-સબમરીન વોરફેર, માઇન-લેઇંગ અને સબ-સર્ફેસ સર્વેલન્સ માટે સુસજ્જ છે.
18. Neoloboptera peninsularis, તાજેતરમાં શોધાયેલી, કઈ નવી પ્રજાતિની છે?
A) દેડકો
B) કોકરોચ
C) મકડી
D) પતંગિયું
Answer: B) કોકરોચ
स्पष्टीकरण: આ ભારતમાં ત્રીજી Neoloboptera પ્રજાતિ છે (DNA દ્વારા પ્રથમ વખત ઓળખાઈ), પીળાશ-ભૂરા રંગવાળી, અસમમિત સેર્સીવાળી, પેનિન્સુલર ભારતમાં સ્થાનિક (મહારાષ્ટ્રની ખજૂર ઝાડીઓ અને પાંદડાના કચરામાં મળી).
19. કરીબા ડેમ (૫૦૦ MW ફ્લોટિંગ સોલર પ્લાન્ટની યોજના વાળું) કઈ નદી પર આવેલું છે?
A) નાઇલ
B) કોંગો
C) ઝામ્બેઝી
D) નાઇજર
Answer: C) ઝામ્બેઝી
स्पष्टीकरण: આ આફ્રિકામાં નવીનીકરણીય ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સનો તાજેતરનો વિકાસ છે (એપ્રિલ ૨૦૨૬ આસપાસની ઊર્જા સંબંધિત તાજી ખબરો).
20. તાજેતરની બાયોડાઇવર્સિટી ખબરોમાં કઈ નવી દેડકાની પ્રજાતિ (Nyctibatrachus kali)ને હાઇલાઇટ કરવામાં આવી?
A) પશ્ચિમી ઘાટમાંથી
B) પૂર્વી હિમાલયમાંથી
C) અંડમાન ટાપુઓમાંથી
D) થાર મરુભૂમિમાંથી
Answer: A) પશ્ચિમી ઘાટમાંથી
स्पष्टीकरण: તે નાઇટ ફ્રોગ જીનસ સાથે સંબંધિત છે, જે ભારતની ઉભયચર વિવિધતામાં વધારો કરે છે.
21. વીરાંગના દુર્ગાવતી ટાઇગર રિઝર્વને ભારતનું ત્રીજું ચીતા આવાસ બનાવવા માટે કયા રાજ્યમાં વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે?
A) રાજસ્થાન
B) મધ્ય પ્રદેશ
C) ગુજરાત
D) ઉત્તર પ્રદેશ
Answer: B) મધ્ય પ્રદેશ
स्पष्टीकरण: આ ચીતા પુનઃસ્થાપન અને સંરક્ષણ પ્રયાસોનો ભાગ છે.
22. QS વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેંકિંગ કઈ સંસ્થા દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે?
A) ટાઇમ્સ હાયર એજ્યુકેશન
B) ક્વેક્વેરેલી સિમંડ્સ
C) યુનેસ્કો
D) વર્લ્ડ બેંક
Answer: B) ક્વેક્વેરેલી સિમંડ્સ
स्पष्टीकरण: QS રેંકિંગ શિક્ષણ સંબંધિત તાજી ખબરોમાં વારંવાર આવે છે, જેમાં ભારતીય સંસ્થાઓનું પ્રદર્શન ઉજાગર કરવામાં આવે છે.
23. નેશનલ બાયોડાઇવર્સિટી અથોરિટીની સ્થાપના કયા અધિનિયમ હેઠળ થઈ હતી?
A) વાઇલ્ડલાઇફ પ્રોટેક્શન એક્ટ, ૧૯૭૨
B) બાયોલોજિકલ ડાઇવર્સિટી એક્ટ, ૨૦૦૨
C) એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોટેક્શન એક્ટ, ૧૯૮૬
D) ફોરેસ્ટ કન્ઝર્વેશન એક્ટ, ૧૯૮૦
Answer: B) બાયોલોજિકલ ડાઇવર્સિટી એક્ટ, ૨૦૦૨
स्पष्टीकरण: તે જૈવિક સંસાધનો અને સંબંધિત પરંપરાગત જ્ઞાનની પહોંચને નિયંત્રિત કરે છે.
24. GARBH-Ini પહેલનું મુખ્ય ફોકસ શું છે?
A) નવીનીકરણીય ઊર્જા
B) માતા અને બાળ આરોગ્ય સંશોધન
C) ડિજિટલ સાક્ષરતા
D) સ્પેસ ટેક્નોલોજી
Answer: B) માતા અને બાળ આરોગ્ય સંશોધન
स्पष्टीकरण: તે ગર્ભાવસ્થા અને નવજાત પરિણામો માટે સંબંધિત આરોગ્ય/બાયોટેક વિભાગો હેઠળ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે.
25. વિશ્વ ઑટિઝમ જાગૃતિ દિવસ કયા તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૧ એપ્રિલ
B) ૨ એપ્રિલ
C) ૩ એપ્રિલ
D) ૪ એપ્રિલ
Answer: B) ૨ એપ્રિલ
स्पष्टीकरण: તે એક નિશ્ચિત આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે, જે એપ્રિલની શરૂઆતની તાજી ખબરો સાથે સંબંધિત છે.